Connect with us

WORLD AFFAIRS

Power of Siberia: Φιλοδοξίες και εντάσεις στην Αρκτική

Published

on

Ο αγωγός Power of Siberia, ένα κοινό σινορωσικό πρότζεκτ στο οποίο η Ρωσία θα παράσχει 400 δισ. δολάρια φυσικού αερίου στην Κίνα μέσα στα επόμενα 30 χρόνια, παρουσιάζει ένα πολύπλοκο μοτίβο πιθανών συγκρούσεων. Οι λιωμένοι πάγοι της Αρκτικής, η έλλειψη ενεργειακών πόρων και οι αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις συνθέτουν ένα εκρηκτικό σκηνικό. Η πολύπλοκη φύση αυτών των ζητημάτων καθώς και η αβεβαιότητα, θέτει τον αγωγό στη λίστα των αναδυόμενων συγκρούσεων.

Τα κράτη της Αρκτικής, ιδιαίτερα τα πέντε παράκτια κράτη του Αρκτικού Ωκεανού – η Αμερική, ο Καναδάς, η Ρωσία, η Νορβηγία και η Δανία – διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Η Κίνα είναι επίσης βασικός παράγοντας, λόγω τόσο του ρόλου της ως παραλήπτη του ρωσικού LNG όσο και των φιλοδοξιών της στην Αρκτική. Αυτά τα κράτη είναι όλα μέλη του Αρκτικού Συμβουλίου, του αρχικού σώματος που συμμετέχει στη διεθνή διακυβέρνηση της Αρκτικής.

Ενώ πολλοί παρατηρητές θεωρούν τη διπλωματία μέσω του Αρκτικού Συμβουλίου επιτυχή και επισημαίνουν τη συνεργατική φύση της διεθνούς αλληλεπίδρασης στην περιοχή, αυτό κρύβει το γεωπολιτικό χάσμα που υπάρχει στον πυρήνα του Αρκτικού Συμβουλίου. Τα περισσότερα από τα πέντε παράκτια κράτη της Αρκτικής ανήκουν σε δυτικούς διεθνείς και υπερεθνικούς οργανισμούς όπως το ΝΑΤΟ ή η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Ωστόσο, η αυξανόμενη αλληλεξάρτηση της Ρωσίας και της Κίνας, καθώς και οι γεωστρατηγικές επεκτατικές φιλοδοξίες των δύο χωρών, θα περιπλέξουν πιθανώς τις μελλοντικές προσπάθειες για την πρόληψη των εντάσεων και των συγκρούσεων στην Αρκτική.

Παραγωγική πολιτική

Η διπλωματία μέσω του Αρκτικού Συμβουλίου έχει μια μακρά ιστορία συνεταιριστικής επίλυσης συγκρούσεων. Η πιο αξιοσημείωτη περίπτωση της επιτυχημένης αρκτικής διπλωματίας είναι το ορόσημο του 2010 για την επίλυση της συνοριακής διαμάχης Ρωσίας – Νορβηγίας στη θάλασσα του Μπάρεντς, μετά από δεκαετίες διαπραγματεύσεων. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη μοναδική εφαρμογή του κανόνα του διεθνούς δικαίου στην Αρκτική. Το κυρίαρχο νομικό πλαίσιο που διέπει τις δραστηριότητες της Αρκτικής είναι η Σύμβαση του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), η οποία θεσπίζει δικαιώματα ελευθερίας πλοήγησης, καθορίζει εδαφικά όρια, ορίζει αποκλειστικές οικονομικές ζώνες (ΑΟΖ) και κανόνες επέκτασης των δικαιωμάτων της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας και έχει δημιουργήσει αρκετούς μηχανισμούς επίλυσης συγκρούσεων. Αυτό έδωσε στα κράτη της Αρκτικής ένα σταθερό και ευρέως αποδεκτό νομικό πλαίσιο εντός του οποίου θα δραστηριοποιούνται και παρέχουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς για την επίλυση των διαφορών.

Οι πέντε παράκτιες χώρες επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για ειρηνική και συνεργατική δράση στο πλαίσιο της UNCLOS στην Αρκτική με τη δήλωση του Ilulissat του 2008. Η Διακήρυξη δεσμεύει τους υπογράφοντες να αντιμετωπίσουν τα ζητήματα κυριαρχίας και δικαιοδοσίας μέσω του “εκτεταμένου νομικού πλαισίου” που διέπει την αρκτική δραστηριότητα. Οι υπογράφοντες υποσχέθηκαν επίσης να ενισχύσουν την πολυμερή συνεργασία μέσω υφιστάμενων οργανώσεων, όπως το Συμβούλιο Αρκτικής και το Ευρω-Αρκτικό Συμβούλιο του Μπάρεντς. Αυτή η έμφαση στη συνεργασία αντικατοπτρίζεται στα έγγραφα στρατηγικής της Αρκτικής των πέντε παράκτιων κρατών, τα οποία μοιράζονται ορισμένους βασικούς στόχους και αρχές. Αυτές περιλαμβάνουν: μια ειρηνική και ασφαλή Αρκτική, βιώσιμη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος, την αντιμετώπιση των δικαιωμάτων και των αναγκών των αυτοχθόνων λαών της Αρκτικής  και τη διατήρηση της κυριαρχίας. Μια άλλη ιδιαίτερα ελπιδοφόρα εξέλιξη είναι η υπογραφή της συμφωνίας συνεργασίας για την έρευνα και διάσωση αεροναυτικών και θαλάσσιων μεταφορών στην Αρκτική. Αυτή η συνθήκη, που υπογράφηκε το 2011 από τον Καναδά, τη Δανία, τη Φινλανδία, την Ισλανδία, τη Νορβηγία, τη Ρωσία, τη Σουηδία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, περιλαμβάνει προηγούμενες συμφωνίες, όπως η Διακήρυξη του Troms, και δεσμεύει τις χώρες που την υπογράφουν για εκτεταμένη συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών στις αποστολές έρευνας και διάσωσης της Αρκτικής. Το Συμβούλιο της Αρκτικής έχει ιστορικά τη φήμη ότι λειτουργεί ξεχωριστά και δεν επηρεάζεται από άλλες διεθνείς αντιπαραθέσεις, δημιουργώντας στεγανά από τις όποιες πολιτικές αναταράξεις.

Τα κράτη της Αρκτικής έχουν κάνει μεγάλες προσπάθειες για να διατηρήσουν τη συνεταιριστική, ειρηνική φύση της εθνικής και διεθνούς δραστηριότητας στην Αρκτική. Συγκεκριμένα, η αυστηρή τήρηση του διεθνούς δικαίου προσέφερε έναν μοναδικό τρόπο διαχείρισης των διαφορών. Επιπλέον, το Συμβούλιο της Αρκτικής έχει αποδειχθεί ένα πολύτιμο φόρουμ στο οποίο τα κράτη μέλη μπορούν να αντιμετωπίσουν τις ανησυχίες, να συνεργαστούν και να διαχειριστούν αποτελεσματικά την πρόσβαση στην Αρκτική. Η ικανότητά του, στο να διαχωρίζει την Αρκτική πολιτική από άλλες διεθνείς διαφορές έχει αποδειχθεί ως επί το πλείστον ανθεκτική. Αυτό καθιστά την επιρροή της Ρωσικής στρατηγικής ταυτόχρονα με τον αγωγό Power of Siberia πιο ενδιαφέρουσα.

Αντιπαραγωγικές πολιτικές

Ωστόσο, αυτή η «απομόνωση» από τις διεθνείς κρίσεις μπορεί να αποβεί διαβρωτική. Η προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, που συνδέεται με τον αγωγό Power of Siberia, κατακρημνίζοντας τις διεθνείς κυρώσεις που χρησίμευαν ως καταλύτης για την υπογραφή της συμφωνίας, έχει γίνει μια αρκετά σημαντική απειλή επηρεασμού της πολιτικής της Αρκτικής. Σε αντίθεση με τον υποτιθέμενο ρεβανσισμό της Ρωσίας, η καναδή πρόεδρος του Αρκτικού Συμβουλίου αρνήθηκε να παραστεί σε σύσκεψη του Αρκτικού Συμβουλίου στη Μόσχα. Η κυβέρνηση του Καναδά θεωρεί ότι η ενέργεια αυτή βασίζεται σε άλλες κυρώσεις, όπως οι απαγορεύσεις ταξιδιών, που είχε ήδη επιβάλει στη Ρωσία. Παρά το γεγονός πως η καλοπροαίρετη πολιτική του Καναδά, να συμπεριλάβει την Αρκτική στο πλαίσιο απομόνωσης της Ρωσίας, αυτό μπορεί να έχει απρόβλεπτες συνέπειες, ιδιαίτερα ενόψει της συνεχιζόμενης στρατιωτικής επέκτασης της Ρωσίας στην Αρκτική ζώνη.

Η Ρωσία αυξάνει τη στρατιωτική της δραστηριότητα στην Αρκτική εδώ και αρκετά χρόνια. Την 1η Δεκεμβρίου 2015, το Αρχηγείο της Αρκτικής της Ρωσικής Διοίκησης άρχισε να λειτουργεί, ως ένα από τα πιο ορατά σημάδια του σχεδίου της Ρωσίας να σχηματίσει μια ομάδα συνδυασμένων δυνάμεων και να κατασκευάσει ένα ενοποιημένο δίκτυο στρατιωτικών εγκαταστάσεων στις περιοχές της Αρκτικής, φιλοξενώντας στρατεύματα και αεροσκάφη για να ενισχύσει την προστασία των βόρειων συνόρων. Αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως εκπλήρωση της ρωσικής στρατηγικής για την Αρκτική μέχρι το 2020. Η στρατηγική αυτή έδωσε έμφαση στις διαστάσεις της εθνικής ασφάλειας της πολιτικής της Αρκτικής της Ρωσίας με μια συζήτηση για την ανάγκη στρατιωτικής προστασίας και προστασίας των ρωσικών συμφερόντων.

Επιπλέον, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν έχει δηλώσει ρητά ότι οποιαδήποτε ρωσική στρατιωτική παρουσία στην Αρκτική είναι αποτέλεσμα των υποβρυχίων των ΗΠΑ που υπάρχουν ήδη στην περιοχή. Αυτό έχει αρχίσει να προβληματίζει τους γείτονες της Ρωσίας και δικαίως θεωρείται ως “άμεση πρόκληση για τη μακρόχρονη συναίνεση ότι η Αρκτική πρέπει να παραμείνει απαλλαγμένη από στρατιωτική αντιπαλότητα”.

Τέτοιες προκλήσεις, εν μέσω των δυτικών φόβων ενός ρωσικού επεκτατισμού και των αυξημένων εντάσεων, δεν αποτελούν καλό σημάδι για τις μελλοντικές προσπάθειες για μετριασμό ή την αποφυγή κρίσεων στην Αρκτική. Ωστόσο, η απόφαση του Καναδά να συνδέσει την αρκτική συνεργασία με την ευρύτερη εξωτερική πολιτική της, έχει δημιουργήσει ένα προηγούμενο.

Ομοίως, η στρατιωτική παρουσία της Ρωσίας παραβιάζει μία από τις θεμελιώδεις αρχές της αρκτικής δέσμευσης, δηλαδή την απαλλαγή από τον στρατιωτικό ανταγωνισμό. Υπό το πρίσμα αυτών των εξελίξεων, οι πιθανότητες σύγκρουσης λόγω του αγωγού Power of Siberia, τη γεωπολιτική της κλιματικής αλλαγής, την έλλειψη ενέργειας και τις αποκλίνουσες στρατηγικές θέσεις, αυξάνονται δραματικά.

Ο αγωγός Power of Siberia δημιουργεί τις δυνατότητες σύγκρουσης λόγω των μοναδικών δυνάμεων που διαμορφώνουν τη θέση του στις παγκόσμιες σχέσεις. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαία μια προσεκτική και αποτελεσματική πολιτική για την αποφυγή ενός τόσο ανεπιθύμητου αποτελέσματος. Η διεθνής συνεργασία στην Αρκτική αποτελεί το καταλληλότερο ζήτημα πολιτικής για τη διερεύνηση αυτών των δυνατοτήτων. Η πολιτική της Αρκτικής έχει τη φήμη της συνεργασίας ακόμη και ενόψει των πολιτικών αντιξοοτήτων. Το Αρκτικό Συμβούλιο χρησίμευαν πάντα ως πολύτιμοι χώροι για δέσμευση και επίλυση συγκρούσεων. Ωστόσο, οι πρόσφατες εξελίξεις προκαλούν ανησυχίες ότι η Αρκτική μπορεί να αποδειχθεί μια ακόμα εστία έντασης και αμφισβήτησης.Συνολικά, ενώ η πολιτική της Αρκτικής προσφέρει πολλά χρήσιμα μέσα για την επίλυση των διαφορών και τη διαχείριση συγκρούσεων, υπάρχουν όλο και περισσότερες ενδείξεις ότι θα υποκύψει στην τάση προς τον ανταγωνισμό και τις συγκρούσεις. Έτσι, ο πάγος που λιώνει μπορεί κάποια μέρα να αποκαλύψει νέους λόγους για πόλεμο.

*Μετάφραση- απόδοση από το Modern Diplomacy μέσω της αποκλειστικής διεθνούς συνεργασίας με το presscode.gr

WORLD AFFAIRS

dash 01: Ο Ρωσικός γρίφος

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Published

on

Το πρώτο τεύχος του dash, προσφέρει στους αναγνώστες -εξειδικευμένους και μη, μια ολοκληρωμένη ματιά στα γεωστρατηγικά σχέδια και τις προκλήσεις της σημερινής Ρωσίας. Μέσα από τα άρθρα που επιλέξαμε, θα βρείτε αναλύσεις σχετικά με τις αμυντικές, οικονομικές και πολιτικές ικανότητες της Ρωσικής Ομοσπονδίας, όπως και τις αμφιλεγόμενες στρατηγικές της στον τομέα του κυβερνοχώρου. Φυσικά, η θρησκεία αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι για την κατανόηση του Ρωσικού τρόπου σκέψης και μια κυρίαρχη παράμετρο για την ανάκαμψη του Ρωσικού έθνους.

Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ είχε πει για τη Ρωσία, πως αποτελεί ένα γρίφο τυλιγμένο σ’ ένα μυστήριο μέσα σ’ ένα αίνιγμα. Αυτό το μυστήριο για να αποκωδικοποιηθεί, χρειάζεται να λάβουμε υπόψη μας μια σημαντική παράμετρο: το εθνικό συμφέρον της Ρωσίας.

Είναι γεγονός, πως τα τελευταία χρόνια η Ρωσία βρίσκεται συνεχώς στο επίκεντρο των διεθνών συζητήσεων – για τον σωστό ή τον λάθος λόγο. ΜΜΕ και πολιτικοί χρησιμοποιούν τη Ρωσία και τον πρόεδρό της, ως κίνδυνο, παράδειγμα προς αποφυγή και παράγοντα αστάθειας. Ασφαλώς, υπάρχει και η άλλη πλευρά για την οποία ο Βλαντιμιρ Πούτιν αποτελεί το φωτεινό πρότυπο του ηγέτη που χρειάζεται ο σημερινός κόσμος. Δυτικοί πολιτικοί προσπαθούν να χτίσουν καριέρες δαιμονοποιώντας τον Ρώσο πρόεδρο, ή εμφανίζονται ως συνομιλητές του.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες και παρά τις προεκλογικές δεσμεύσεις (και επιθυμίες) του προέδρου Τράμπ, η Ρωσία ξαναπαίρνει τη θέση που κατείχε κατά την ψυχροπολεμική περίοδο ως ο μεγάλος «σκοτεινός και αδίστακτος» αντίπαλος. Η πολιτική της επαναπροσέγγισης δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στο πολιτικοστρατιωτικό κατεστημένο, ενώ αυτή της αντιπαράθεσης μοιάζει πιο οικεία.

Καθώς ο μονοπολικός κόσμος δύει και οι νέες δυνάμεις εμφανίζονται στον ορίζοντα, είναι απαραίτητο να θυμηθούμε πως ο στόχος του ψυχροπολεμικού παιχνιδιού δεν ήταν ποτέ η επικράτηση επί του αντιπάλου. Αντίθετα, ο σκοπός ήταν να συνεχίζεται το παιχνίδι. Αυτό φαίνεται πως το ξέχασε η Αμερική και την περίοδο του Γιέλτσιν προσπάθησε να τελειώσει οριστικά με τη Ρωσία. Η δυναμική επάνοδος της Ρωσίας, δίνει στους αμερικανούς τη δυνατότητα να συνεχίσουν αυτό το παιχνίδι, εκεί από όπου σταμάτησαν.

Μπορείτε να κατεβάσετε δωρεάν το πρώτο τεύχος του dash

Continue Reading

WORLD AFFAIRS

Το αποτελεσματικό Σκανδιναβικό μοντέλο ήπιας ισχύος

Ammara Najeeb

Published

on

Οι πρόσφατες τάσεις δείχνουν ότι με την ευρεία χρήση των social media και των μέσων μαζικής ενημέρωσης, η δημόσια διπλωματία έχει αναδειχθεί ως κύριο εργαλείο για την προώθηση θέσεων των κυβερνήσεων. Οι αρχές της δημόσιας διπλωματίας διευκολύνουν τις κυβερνήσεις να επιτύχουν συγκεκριμένους στόχους εξωτερικής πολιτικής, δημιουργώντας διεθνείς δεσμούς, βελτιώνοντας το επίπεδο κατανόησης, την αμοιβαία εμπιστοσύνη και εξαλείφοντας τις προκαταλήψεις και τα στερεότυπα. Κορυφαίοι αναλυτές θεωρούν ότι η δημόσια διπλωματία είναι ένα από τα πιο ισχυρά μέσα ήπιας ισχύος μέσω της οποίας μια χώρα μπορεί να αυξήσει τη φήμη και την αναγνώρισή της στο εξωτερικό. Η θετική αντίληψη και η εικόνα μιας χώρας στο εξωτερικό έχει πολλαπλά οφέλη: ενισχυμένες ξένες άμεσες επενδύσεις, βελτιωμένο διεθνές εμπόριο, τόνωση του τουρισμού και ενίσχυση της αμοιβαίας συνεργασίας σε φυσικές καταστροφές.

Τα μικρά και μεσαία κράτη χρησιμοποιούν την ήπια ισχύ ως εργαλείο προβολής της δημόσιας εικόνας τους αποκτώντας τεράστια οφέλη. Σύμφωνα με τον Jozef Batora, για αυτή την ομάδα κρατών, η δημόσια διπλωματία αντιπροσωπεύει «μια ευκαιρία να αποκτήσουν επιρροή και να διαμορφώσουν τη διεθνή ατζέντα με τρόπους που ξεπερνούν τους περιορισμένους πόρους και την οικονομική δύναμη». Τα Σκανδιναβικά κράτη (Δανία, Φινλανδία, Νορβηγία και Σουηδία) αποτελούν το τέλειο παράδειγμα. Το Soft Power Survey, το 2012 κατέταξε αυτές τις τέσσερις χώρες στις κορυφαίες δεκατρείς ισχυρότερες χώρες του κόσμου. Το μυστικό της επιτυχίας τους είναι η υιοθέτηση εξατομικευμένων στρατηγικών δημόσιας διπλωματίας, παράλληλα με την ικανότητα να χρησιμοποιούν την περιφερειακή συνεργασία ως εργαλείο για την προώθηση στόχων εξωτερικής πολιτικής.

Η Νορβηγία, χρησιμοποιώντας εξειδικευμένη διπλωματία, διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ειρηνευτική διαμεσολάβηση, η Σουηδία επικεντρώθηκε στο διάλογο για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των γυναικών, η Δανία και η Φινλανδία υιοθέτησαν την ανοιχτή κοινωνία, προσελκύοντας νέους επιστήμονες και εταιρείες υψηλής τεχνολογίας που επιδιώκουν να επενδύσουν στο εξωτερικό. Τέτοια καινοτόμα και ελκυστικά βήματα επέτρεψαν στα κράτη να βελτιώσουν την αναγνώριση και την αποδοχή τους σε διεθνές επίπεδο, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα την ενίσχυση της ήπιας ισχύος και της ικανότητάς τους να επηρεάζουν τη διεθνή ατζέντα. Επίσης, χρησιμοποίησαν τακτικές περιφερειακής συνεργασίας για τη διάδοση του μηνύματός τους στο παγκόσμιο κοινό.

Αυτά τα κράτη υιοθέτησαν πολιτικές δίνοντας προτεραιότητα στη δέσμευσή τους στη διεθνή ειρήνη, υποστηρίζοντας διεθνείς οργανισμούς και ενισχύοντας το πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών. Διαδραματίζουν ηγετικό ρόλο ως ειρηνοποιοί στον τομέα της διεθνούς ασφάλειας, της παγκόσμιας ευημερίας και της περιβαλλοντικής πολιτικής. Παρέχουν συνεχή βοήθεια σε αναπτυσσόμενες χώρες σε ανθρωπιστική βάση, η οποία ενισχύει τη φήμη και την αναγνώρισή τους σε διεθνές επίπεδο

Οι σκανδιναβικές χώρες διαθέτουν το πολιτιστικό υπόβαθρο για να διευκολύνουν τον πολιτισμικό διάλογο για την πρόληψη και τον τερματισμό των συγκρούσεων, την ενίσχυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την αύξηση της κοινωνικής σταθερότητας.

Η σουηδική κυβέρνηση αποφάσισε να υιοθετήσει την Πολιτική της Παγκόσμιας Ανάπτυξης. Πιστεύουν ότι με αυτόν τον τρόπο διαφορετικοί τομείς πολιτικής θα είναι σε θέση να συνεργαστούν για μια θετική παγκόσμια ανάπτυξη. Επίσης, αποφάσισαν να διαδραματίσουν ρόλο στη μείωση της φτώχειας σε παγκόσμιο επίπεδο μέσω της σουηδικής στρατηγικής για τη συνεργασία και την ανάπτυξη, η οποία θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις λιγότερο ανεπτυγμένες κοινωνίες, ειδικότερα των φτωχών χωρών.

Η συνεργασία αυτή θα συμβάλει σημαντικά στην ενίσχυση των δημοκρατικών κανόνων και θα δημιουργήσει συνθήκες που θα βοηθήσουν τους ανθρώπους να απαλλαγούν από το πρόβλημα της φτώχειας. Ο γενικός στόχος της σουηδικής στρατηγικής για την αναπτυξιακή συνεργασία είναι να βοηθήσει τους ανθρώπους που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας να βελτιώσουν το βιοτικό τους επίπεδο, ξεπερνώντας τις κακές οικονομικές συνθήκες.

Η ιστορική κληρονομιά της μη συμμετοχής στις διεθνείς συγκρούσεις και του σοσιαλιστικού διεθνισμού έχει σημαντικές και θετικές επιπτώσεις στον λόγο της εξωτερικής πολιτικής τους. Τέτοιες εξατομικευμένες διπλωματικές στρατηγικές με συνεπείς πρωτοβουλίες περιφερειακής συνεργασίας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της αξιοπιστίας και του σεβασμού αυτών των κρατών στη διεθνή κοινότητα.

*Μετάφραση- απόδοση από το Modern Diplomacy μέσω της αποκλειστικής διεθνούς συνεργασίας με το presscode.gr

Continue Reading

WORLD AFFAIRS

Γιατί η ψηφιακή και η παραδοσιακή διπλωματία θα συνυπάρχουν στο μέλλον

Rodrigo Vaz

Published

on

Τα τελευταία χρόνια μια χιονοστιβάδα τεχνολογικών καινοτομιών ανάγκασε τις διπλωματικές αντιπροσωπείες να προσαρμοστούν. Οι πρεσβείες χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο τις πλατφόρμες των κοινωνικών μέσων όπως το Facebook και το Twitter, ακόμη και αν αυτό γίνεται με απροθυμία. Επιπλέον, το φαινόμενο των big data υποδεικνύει ότι ο ρόλος των διπλωματικών αποστολών ως «συλλέκτες» πληροφοριών θα ενισχυθεί, υπό την προϋπόθεση ότι τα εθνικά διπλωματικά συστήματα θα αξιοποιήσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το όλο και μεγαλύτερο αριθμό διαθέσιμων δεδομένων.

Ο ρόλος της ψηφιακής διπλωματίας ανοίγει το δρόμο για άλλη μια σημαντική αλλαγή, η οποία είναι η άνοδος των μη κρατικών οντοτήτων που αποτελούν μια τεράστια πρόκληση για την επικράτηση στον διπλωματικό κόσμο. Αυτές οι νέες ψηφιακές πλατφόρμες προσφέρουν έναν πολύ πιο εύκολο τρόπο να προσεγγίσουν και να επηρεάσουν τόσο το τοπικό όσο και το παγκόσμιο κοινό. Πράγματι, όπως τονίζει ο Shaun Riordan, «η πληθώρα νέων φορέων – κυβερνητικών και μη – στις διεθνείς σχέσεις είναι πραγματικά εκπληκτική, όπως και η εκθετική τους ανάπτυξη».

Όλα αυτά έρχονται σε μια εποχή που οι εσωτερικές συνθήκες υποβάλλονται σε βαθιές αλλαγές. Τα Υπουργεία Εξωτερικών πιέζονται όλο και περισσότερο για μείωση των δαπανών, καθώς πολλές χώρες, ιδίως σε όλη την Ευρώπη, επιδιώκουν να εξισορροπήσουν τους δημόσιους προϋπολογισμούς τους. Αυτό έχει οδηγήσει σε εξορθολογισμό του κόστους όπου είναι δυνατόν, συχνά με συμμαχικές χώρες που αποφασίζουν να χρησιμοποιήσουν τους πόρους τους μαζί . Αυτό με τη σειρά του έθεσε το σκηνικό για την άνοδο της εμπορικής διπλωματίας. Όλο και περισσότερο οι κυβερνήσεις ενθαρρύνουν τις εγχώριες επιχειρήσεις να εμπορεύονται, αλλά και να επιδιώκουν να κάνουν τις χώρες τους έναν ελκυστικό προορισμό για άμεσες ξένες επενδύσεις, έρευνα και ανάπτυξη.

Ένα παράδειγμα που φαίνεται να έχει προσπαθήσει να αντιμετωπίσει όλες αυτές τις νέες προκλήσεις ήταν η περίοδος που ο Tom Fletcher πέρασε ως βρετανός πρεσβευτής στο Λίβανο. Ο Πρέσβης επέλεξε να υιοθετήσει ένα άμεσο και ανεπίσημο στυλ επικοινωνίας για να προσεγγίσει τη χώρα υποδοχής του, η οποία περιελάμβανε συχνά tweeting και blogging. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, ο κ. Fletcher προώθησε ενεργά το εμπόριο μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και του Λιβάνου, χρηματοδοτώντας αρκετές εμπορικές εκθέσεις, διευκολύνοντας παράλληλα εμπορικές συμφωνίες μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και του Λιβάνου.

Ο αντίκτυπος φαίνεται να ήταν ιδιαίτερα θετικός. Το διμερές εμπόριο διπλασιάστηκε σε διάστημα τριών ετών και οι ένοπλες δυνάμεις του Λιβάνου χρησιμοποιούν τώρα βρετανικά οχήματα και μια σειρά βρετανικών δορυφορικών συστημάτων. Η περίοδος του κ. Fletcher ως Πρεσβευτή του Ηνωμένου Βασιλείου φαίνεται να υποδηλώνει έναν νέο τρόπο διπλωματίας, με πρόσθετους ρόλους για τον Πρέσβη: ίσως πιο ανεπίσημο, αλλά αναμφισβήτητα με μεγαλύτερη δημόσια προβολή και υποστηρικτή της χώρας με πολιτιστικούς και εμπορικούς όρους .

Η διπλωματία ζει

Παρά τις αλλαγές και τη συζήτηση γύρω από τις αλλαγές που αναμένονται στον διπλωματικό κόσμο, αξίζει να σκεφτούμε αν ο ενθουσιασμός για το μέλλον των διπλωματικών αποστολών δεν ενέχει κάποια υπερβολή. Εξάλλου, πολλές από τις καινοτομίες που συζητούνται είναι μέσα στους πρωταρχικούς στόχους που οι διπλωματικές αποστολές έχουν υπηρετήσει: η προώθηση των συμφερόντων μιας χώρας και η προστασία των πολιτών της στο εξωτερικό.

Επιπλέον, καθώς η ψηφιοποίηση των διπλωματικών αντιπροσωπειών μπορεί τελικά να γίνει, ο ρόλος της πρεσβείας ως κτιρίου είναι και θα παραμείνει ένα βασικό εργαλείο της εξωτερικής πολιτικής μιας χώρας. Η περίπτωση του Julius Assange παρέχει ένα σαφές παράδειγμα. Αφού κατηγορήθηκε για εγκλήματα σεξουαλικής φύσης στη Σουηδία, δήλωσε ότι είναι πολιτικός κρατούμενος και κατέφυγε στην Πρεσβεία του Ισημερινού στο Λονδίνο, από όπου του χορηγήθηκε άσυλο- έκτοτε δεν έφυγε από εκεί.

Ακόμη και αν πρόκειται για ένα εξαιρετικά ασυνήθιστο παράδειγμα, δείχνει ότι οι πρεσβείες παραμένουν αναντικατάστατες. Πράγματι, η διπλωματία δεν μπορεί ποτέ να φορτωθεί πλήρως σε ένα «cloud». Όταν ο Tom Fletcher γράφει ότι το διπλωματικό μοντέλο του 2025 δεν θα βλέπει την πρεσβεία ως κτήριο, αλλά ως ιδέα, αυτή η ιδέα δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να διαχωριστεί από το ίδιο το κτίριο.

Οι πρεσβείες θα παραμείνουν βασικά στοιχεία του εθνικού διπλωματικού συστήματος μιας χώρας. Διατηρούν την αναντικατάστατη λειτουργία από την άποψη της προβολής ισχύος μιας χώρας παγκοσμίως και την προστασία των πολιτών της στο εξωτερικό σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Ωστόσο, οι τεκτονικές αλλαγές που παρακολουθούμε θα αναγκάσουν τη δομή των πρεσβειών να αλλάξουν ριζικά. Υπάρχει πολλαπλασιασμός των διαθέσιμων πληροφοριών καθώς και η εμφάνιση νέων ψηφιακών πλατφορμών και δικτύων κοινωνικών μέσων. Έτσι, οι πρεσβείες πιθανόν να είναι, σύμφωνα με τα λόγια του Tom Fletcher, “διαχειριστές” αντί “πάροχοι” πληροφοριών όταν επικοινωνούν με τα εθνικά γραφεία τους.

Φυσικά, αυτό δεν είναι ένα μοντέλο που θα ταιριάζει αναγκαστικά με τις πραγματικότητες όλων των κρατών του κόσμου. Καταρχάς, υπάρχει υψηλός βαθμός εκπροσώπησης στη διπλωματία. Όλοι οι διπλωμάτες δεν είναι ή δεν θα είναι ποτέ “αυθεντικοί, ευέλικτοι, συνδεδεμένοι και με επιρροή”. Επιπλέον, οι οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές ιδιαιτερότητες κάθε χώρας θα καθορίζουν πάντα τις προτεραιότητες που θέτει για να επιτευχθούν οι σκοποί της. Επομένως, τα εθνικά διπλωματικά συστήματα ήταν πάντα εξαιρετικά ασύμμετρα μεταξύ τους και θα παραμείνουν αναμφίβολα τόσο – σε αριθμό, μέγεθος και πεδίο εφαρμογής . Για παράδειγμα, το Ηνωμένο Βασίλειο έχει 226 διπλωματικές αποστολές στο εξωτερικό. Η Εσθονία, στις 45, έχει πολύ λιγότερες. Ωστόσο, και οι δύο χώρες έχουν θέματα που θα θέλουν να αντιμετωπίσουν οι διπλωματικές αποστολές τους, και οι δύο έχουν πολιτικές, οικονομικές και πολιτιστικές ατζέντες που θα επιδιώξουν να τρέξουν στο εξωτερικό. Τα θέματα αυτά συχνά αλληλεπιδρούν: η υπηρεσία της οικονομικής διπλωματίας της Πορτογαλίας, προβάλλοντας την χώρα ως πρωτοπόρο της ψηφιακής καινοτομίας ήταν σίγουρα ένας βασικός παράγοντας για να πεισθεί η Αίγυπτος να αγοράσει τις τεχνολογίες καινοτομίας της δημόσιας διοίκησης της Πορτογαλίας . Σε τέτοιου είδους συνέργειες βρίσκεται το κλειδί για την υπέρβαση των προκλήσεων που θα αντιμετωπίσει στο μέλλον η διπλωματική αντιπροσώπευση.

*Μετάφραση- απόδοση από το Modern Diplomacy μέσω της αποκλειστικής διεθνούς συνεργασίας με το presscode.gr

Continue Reading

Trending

Copyright © 2018 PRESSCODE