Connect with us

PASSPORT

UNESCO: Η παγκόσμια συνείδηση χρειάζεται άμεσα rebranding

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Published

on

Διπλωμάτης, διανοούμενος, πολίτης του κόσμου. Μετά την ανακοίνωση της υποψηφιότητάς του από το Κατάρ τον Μάρτιο του 2016, πολλές χώρες από την Αφρική, την Ευρώπη, την Ασία και την Αμερική, έσπευσαν να δηλώσουν την υποστήριξή τους. Πιστεύει πως η UNESCO χρειάζεται rebranding, μια νέα αρχή που θα της δώσει και πάλι τη χαμένη της αίγλη, ώστε να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις σύγχρονες προκλήσεις. Μπορεί ο Δρ Al-Kawari να γίνει ο πρώτος Άραβας ηγέτης της UNESCO; Στην αποκλειστική συνέντευξη που παραχώρησε στο Modern Diplomacy, μιλάει για το όραμα, τις προτεραιότητες και το πρόγραμμα που θα ακολουθήσει, αν εκλεγεί γενικός διευθυντής στις εκλογές του Νοεμβρίου.

Πόσο σημαντική είναι η ηγεσία της UNESCO για το Κατάρ;

Η UNESCO ενσαρκώνει την παγκόσμια συνείδηση ​​, εστιάζοντας στα ζητήματα τα οποία μέσω της παιδείας, του πολιτισμού και της επιστήμης έχουν διαμορφώσει το παρελθόν, την τρέχουσα και τη μελλοντική πνευματική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη της ανθρωπότητας.

Εξίσου σημαντικοί είναι και οι άλλοι τομείς ενδιαφέροντος της UNESCO, όπως η ισότητα των φύλων, η προώθηση του διαλόγου μεταξύ των πολιτισμών, η ανάπτυξη προγραμμάτων για τη νεολαία, η συνεχής εστίαση στο περιβάλλον σε όλες τις διαστάσεις και η διαφύλαξη της ανθρώπινης μνήμης.

Σε αυτό το πλαίσιο, το κράτος του Κατάρ επιδιώκει να υπηρετήσει αυτούς τους ανθρωπιστικούς στόχους. Από τότε που έγινε μέλος της UNESCO, το Κατάρ έχει υποστηρίξει ιδιαίτερα τον οργανισμό όσον αφορά την εφαρμογή εκπαιδευτικών προγραμμάτων (Educate a Child), προγράμματα προστασίας της κληρονομιάς καθώς και άλλα προγράμματα, για να μην αναφέρουμε την οικονομική υποστήριξη που έχει προσφέρει, σε πολλά διαφορετικά κρίσιμα στάδια.

Αναμφίβολα, η παρουσία ενός από τους υπηκόους του Κατάρ στην ηγεσία του Οργανισμού θα καταστήσει τη χώρα και τα αδελφικά κράτη, ακόμα πιο πρόθυμα να παράσχουν όλη την υποστήριξη που θα χρειαστεί για να πετύχει στην αποστολή του και να βοηθήσει τον Οργανισμό να ξεπεράσει την κρίση και να προχωρήσει.

Ποιες θα είναι οι πρώτες ενέργειές σας, ως Γενικός Διευθυντής; Θα θέλατε να αναφερθείτε σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και προτεραιότητες;

Υπάρχουν πολλές ευθυγραμμισμένες και αλληλένδετες πρωτοβουλίες που πρέπει να αναληφθούν από την UNESCO. Ο απώτερος σκοπός τέτοιων πρωτοβουλιών θα πρέπει να είναι η αντιμετώπιση της κρίσης που αντιμετωπίζει ο Οργανισμός και να τον βοηθήσει να κάνει ένα νέο ξεκίνημα ώστε να μπορέσει να επιτύχει το στόχο των ιδρυτών.

Ωστόσο, η UNESCO χρειάζεται επανασχεδιασμό, καθώς δεν έχει πλέον την εικόνα που είχε. Καθώς πραγματοποιούσα τις επισκέψεις μου στις διάφορες ηπείρους, διαπίστωσα ότι πολλοί δεν γνωρίζουν τη θέση της UNESCO ούτε είναι εξοικειωμένοι με τα πεδία αρμοδιοτήτων της. Μερικοί μάλιστα την συγχέουν με άλλους Οργανισμούς. Το rebranding της UNESCO και η διασφάλιση της αποτελεσματικότερης διάδοσης των ευγενών στόχων της θα συμβάλουν σίγουρα στην εξασφάλιση περισσότερης υποστήριξης από όλους.

Μεταξύ άλλων εφικτών πρωτοβουλιών που θα μπορούσαν να προβληθούν είναι η δημιουργία ενός Ταμείου Μικρών Έργων το οποίο θα καλύπτει τις ανάγκες των χωρών για ανάλογα έργα. Όσον αφορά την οικονομική πτυχή, εξετάστηκε η κατάσταση και προβλέπονται πιθανές ενέργειες σε συνεργασία με ανώτερους υπαλλήλους, τον Πρόεδρο της Εκτελεστικής Επιτροπής και τον Πρόεδρο της Γενικής Διάσκεψης.

Ο Hamad Bin Abdulaziz Al-Kawari με τον πρωθυπουργό της Αντίγκουα και Μπαρμπούντα

Ποια άλλα θέματα νομίζετε ότι είναι υψίστης σημασίας;

Ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν επειγόντως είναι η πολιτική διάσταση της κρίσης της UNESCO. Κατά τη διάρκεια της γενικής συζήτησης των υποψηφίων που διεξήχθη στο τέλος του Απριλίου στο Παρίσι, ήμουν ο μόνος που τόλμησε να μιλήσει ανοιχτά για το ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες πάγωσαν την καταβολή του μεριδίου τους στον προϋπολογισμό της UNESCO από το 2011 μετά την είσοδο της Παλαιστίνης στην UNESCO. Από τότε, η κρίση έχει βαθύνει. Ο Γενικός Διευθυντής διαδραματίζει ζωτικό και αποτελεσματικό ρόλο στην ανάδειξη αυτών των θεμάτων όποτε και όπου κρίνεται σκόπιμο, καθώς και στην έναρξη διαλόγου με τα ενδιαφερόμενα μέρη προκειμένου να ξεπεραστούν τα προβλήματα. Να κλείνουμε τα μάτια στην πολιτική πτυχή ενός σημαντικού ζητήματος, δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση εποικοδομητική προσέγγιση.

Η πολιτιστική κληρονομιά έχει βρεθεί στο επίκεντρο και χρησιμοποιείται ως «όμηρος» από τρομοκρατικές ομάδες όπως το λεγόμενο Ισλαμικό Κράτος (DAESH). Μπορεί να αποφευχθεί αυτή η απειλή;

Οι εξτρεμιστές και οι τρομοκράτες αποσκοπούν στην καταστροφή όχι μόνο των ανθρώπων, αλλά και της συνείδησης του κόσμου, του παρελθόντος, του πολιτισμού και της ιστορίας του, εν συντομία, την κληρονομιά του.

Ο κόσμος θα πρέπει να γνωρίζει αυτό. Υπάρχουν επείγοντα μέτρα που πρέπει να ληφθούν, όπως το Ταμείο Υποστήριξης Κληρονομιάς που ιδρύθηκε στο Αμπού Ντάμπι και το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας που καταδικάζει την καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς, τονίζοντας παράλληλα τη σημασία της διατήρησης και αποκατάστασης της.

Στις συζητήσεις που διεξήχθησαν στα τέλη Απριλίου, τόνισα το σύνθημα “Αφήστε την UNESCO να είναι το καλύτερο μέσο για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας μέσω της εκπαίδευσης και του πολιτισμού”. Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων και της εκστρατείας μου, υπέβαλα συγκεκριμένες προτάσεις σχετικά με αυτό το ζήτημα, εστιάζοντας στον βασικό ρόλο που παίζει η εκπαίδευση στην αντιμετώπιση των βασικών αιτίων της τρομοκρατίας. Η εξάλειψη των χρηματοοικονομικών της ριζών από μόνη της δεν αρκεί Για να διεξαχθεί ένας αποτελεσματικός πόλεμος κατά της τρομοκρατίας, πρέπει επίσης να δοθεί έμφαση στην ποιοτική εκπαίδευση μέσω κοινών ανθρώπινων αξιών όπως η ανεκτικότητα, ο αμοιβαίος σεβασμός των πολιτισμών και η καταπολέμηση της φτώχειας.

Σύμφωνα με αυτό, ζήτησα μια παγκόσμια πολιτιστική ημέρα να αφιερωθεί στην προώθηση του ρόλου του πολιτισμού και της κουλτούρας της ειρήνης στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του εξτρεμισμού. Στην πραγματικότητα, η UNESCO και τα προγράμματά της είναι εξίσου αποτελεσματικά στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας, όπως η χρήση στρατιωτικών μέσων.

Πόσο ικανοποιητικός είναι ο σημερινός Προϋπολογισμός για να υποστηρίξει τις δραστηριότητες και τις υποχρεώσεις του Οργανισμού;

Περιττό να πούμε ότι για τη βέλτιστη απόδοση του έργου, απαιτούνται περισσότεροι οικονομικοί πόροι. Η Διάσκεψη του Αμπού Ντάμπι και το Ταμείο Υποστήριξης Κληρονομιάς είναι σημαντικά, αλλά το έργο είναι τεράστιο, ειδικά μετά τις πράξεις σαμποτάζ που διαπράττουν οι τρομοκράτες. Έχοντας ανακηρυχθεί ως «άνθρωπος της αραβικής κληρονομιάς» για το 2016, και λαμβάνοντας υπόψη το αμετάβλητο ενδιαφέρον μου για την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά και τη διατήρησή της, αυτό θα αποτελέσει τον ακρογωνιαίο λίθο της δουλειάς μου ως Γενικού Διευθυντή, μόλις εκλεγώ.

Κατά τη γνώμη σας, θα πρέπει οι κυβερνήσεις να συνεργάζονται περισσότερο και με άλλους τρόπους;

Κατά τη διάρκεια των ταξιδιών μου στον κόσμο, δηλαδή στην Καραϊβική, την Ασία, την Αφρική και την Ανατολική Ευρώπη, έχω συνειδητοποιήσει ότι ο κόσμος έχει πίστη στη σημασία της UNESCO και γνωρίζει τους κινδύνους που αντιμετωπίζει. Αυτό είναι ένα καλό σημάδι που δείχνει ότι υπάρχει μια πραγματική πολιτική βούληση να ξεπεραστούν τέτοιοι κίνδυνοι και να κατευθυνθεί η UNESCO προς την επιτυχή πορεία που ακολούθησε.

Οι στόχοι της UNESCO είναι ευγενείς, όμως χρειάζεται έναν συνήγορο που να πιστεύει σε αυτήν, ο οποίος θα έχει πλήρη επίγνωση των περίπλοκων συνεπειών αυτών των στόχων, την απαιτούμενη ικανότητα, εμπειρία, όραμα, δημόσιες σχέσεις, διεθνές δίκτυο και φίλους που θα του επιτρέψουν να αναλάβει την απαραίτητη επιχείρηση διάσωσης. Μόνο τότε αυτοί οι στόχοι θα επιτευχθούν.

Ο Hamad Bin Abdulaziz Al-Kawari είναι διπλωμάτης και πολιτικός. Σύμβουλος στο Amiri Diwan (Βασιλικό Παλάτι του Κατάρ) και πρώην Υπουργός Πολιτισμού, Τεχνών και Κληρονομιάς του Κατάρ (2008-2016). Διετέλεσε Πρέσβης του Κατάρ στη Γαλλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την UNESCO και τον ΟΗΕ. Ο κ. Al-Kawari είναι υποψήφιος Γενικός Διευθυντής της UNESCO, στις εκλογές του φθινόπωρο του 2017. Είναι παντρεμένος και πατέρας τριών παιδιών.

PEACE & SECURITY

Βία στα χρόνια της εικόνας και των fake news

Στην εποχή των fake news, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται

Published

on

By

Παραπληροφόρηση, χειραγώγηση της κοινής γνώμης, λαϊκισμός. Το δημοψήφισμα στην Καταλονία προκάλεσε ανάμεικτα συναισθήματα- συμπάθειας και οργής, σε μια κοινωνία που καταναλώνει άκριτα εικόνες και παρά την άγνοιά της, προχωρά σε εύκολα συμπεράσματα. Στην εποχή των fake news, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται. Η διεθνολόγος, κυρία Δέσποινα Πρίνια , μίλησε στο Modern Diplomacy για τα πρόσφατα γεγονότα.

Στη διάρκεια του Καταλονικού Δημοψηφίσματος εικόνες βίας έκαναν το γύρο του διαδικτύου που πάγωσαν την Ευρώπη. Σαν διεθνολόγος με ειδικότητα στην πολιτιστική διπλωματία εσείς πως θα το ερμηνεύατε; Βιώνει η Ευρώπη μια διάσπαση;

Ευχαριστώ για την ερώτηση. Το θέμα της Καταλονίας είναι μια περίπλοκη εξίσωση με πολλά επίπεδα. Καταρχήν σε πολιτικό και θεσμικό επίπεδο δεν μπορούμε να το συγκρίνουμε με παρόμοια αποσχιστικά ή αυτονομιστικά κινήματα στην Ευρώπη, όπως π.χ. το δημοψήφισμα ανεξαρτησίας της Σκωτίας. Όταν εξετάζουμε τόσο σοβαρά και βίαια γεγονότα, έχουμε καταρχήν πάντα στο μυαλό μας τη θεσμική ή μη νομιμοποίησή τους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση τόσο το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος όσο και το δημοψήφισμα καθεαυτό δεν είχαν τη νομιμοποίηση από το Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας. Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο λοιπόν δεν υπάρχει καταρχήν πολιτική νομιμοποίηση. Η ιστορία της Ενωμένης Ευρώπης και η Ένωση ας θυμίσουμε ότι ξεκίνησε μετά το β’ παγκόσμιο πόλεμο καταρχήν ως ένωση δυνάμεων της καθημαγμένης από το φασισμό Ευρώπης, με στόχο να μην ξαναζήσει ποτέ ξανά το φόβο της βίας, της απολυταρχίας  και ενός παράλογου πολέμου. Η Ένωση λοιπόν ξεκίνησε καταρχήν ως διπλωματική ένωση, για να εξελιχθεί στη συνέχεια ως οικονομική και εμπορική συμμαχία της Ενωμένης Ευρώπης. Οπως και στο Δημοψήφισμα της Σκωτίας προ Brexit, στην Ισπανία της οικονομικής κρίσης, μια περιοχή που συγκεντρώνει το 30/100 των παραγωγικών πηγών της χώρας (όπως και η Σκωτία) είναι όπως αντιλαμβάνεστε και Ευρωπαϊκή υπόθεση.

Το δεύτερο επίπεδο είναι το κομμάτι της βίας και μάλιστα σε μια ταραγμένη για την Ευρώπη στιγμή, όπου οι τρομοκρατικές επιθέσεις και τα χτυπήματα κατά πολιτών της Ευρώπης έχουν διαταράξει ότι νομίζαμε πως γνωρίζουμε για την ασφάλεια. Οι προτεραιότητες είναι σαφώς διαφορετικές και επικίνδυνα  εθνικιστικά κινήματα βρίσκουν πολιτικό έδαφος, ενώ το τέλος της μέρας βρίσκει την Ευρώπη πιο διαιρεμένη από ποτέ. Η βία δημιουργεί βία και είναι πλέον σαφής η ανάγκη μιας κοινής πολιτικής άμυνας της Ευρώπης. Μια δύσκολη εξίσωση, όπως ίσως παρατηρήσατε στις πρόσφατες Γερμανικές εκλογές αλλά και στη μετά Brexit εποχή στη Βρετανία. Τα γεγονότα δεν είναι πάντα όπως φαίνονται. Όλα αυτά συνδέονται όπως αντιλαμβάνεστε.

Σαν σημειολόγος των γεγονότων, δώστε μου τη δική σας εκδοχή για την «εικόνα» αυτή

Στην εποχή της πληροφορίας και της εικόνας, όπου perception is reality, βιώνουμε δυστυχώς και τον πολιτικό λόγο και την εικόνα στην εποχή του Post truth. Αυτό που συνηθίσαμε να λέμε fake news. Αυτό είναι μια virtual βία, που καταλήγει πραγματική, αφού είναι μερικές φορές κατασκευασμένη από ψευδείς και «χειραγωγημένες» εικόνες. Δυστυχώς το ζούμε και στη χώρα μας τα τελευταία δύο χρόνια, με στόχο τη χειραγώγηση τόσο της κοινής γνώμης όσο και της ενημέρωσης. Αυτό είναι ένα πολύ επικίνδυνο σύνδρομο, που αγγίζει συνταγματικές ελευθερίες και Ευρωπαϊκά κεκτημένα. Προτού λοιπόν βιαστεί να βγάλει κανείς βιαστικά συμπεράσματα, ας αναζητήσει την αλήθεια των στοιχείων στις ειδήσεις. Στην περίπτωση της Καταλονίας για παράδειγμα, στις συγκρούσεις μεταξύ ΜΑΤ και υποστηρικτών της ανεξαρτησίας μερικές σκηνές βίας που κυκλοφόρησαν ευρέως στα κοινωνικά δίκτυα τις τελευταίες μέρες είναι «χειραγωγημένες» εικόνες που έχουν υποστεί επεξεργασία λόγου είτε είναι ετεροχρονισμένες…
Για παράδειγμα, ένα βίντεο που μοιράστηκε χιλιάδες φορές στο Twitter δείχνει ότι η αστυνομία επιτέθηκε σε πολλά άτομα στο δρόμο, συμπεριλαμβανομένου ενός νεαρού άνδρα και μιας νεαρής γυναίκας. Οι εικόνες αυτές δεν έχουν καμία σχέση με την ψηφοφορία που διεξήχθη την Κυριακή 1 Οκτωβρίου 2017. Στην πραγματικότητα χρονολογούνται από τις 14 Νοεμβρίου 2012, κατά τη διάρκεια διαδήλωσης κατά της λιτότητας στην Ταραγόνα (Καταλονία), όπου οι συμμετέχοντες απωθήθηκαν από την περιφερειακή αστυνομία της Καταλονίας.

Στην πολιτιστική διπλωματία, τα soft politics που τα τελευταία χρόνια εκτός από τη συντήρηση των σχέσεων εξωτερικής πολιτικής αλλά και τη συντήρηση αυτού που ονομάζουμε «παγκόσμιο διάλογο», τείνουν να αντικαταστήσουν μέρος της άσκησης γεωπολιτικής, υπάρχουν πολλές περιπτώσεις αντίστοιχης ιστορικής «σημειολογίας».

Αν δίπλα σ’ αυτή την εικόνα των σημερινών ταραχών, προσθέσω για παράδειγμα την εικόνα από πίνακα του 1300, που απεικονίζει τις αγριότητες των Καταλονών στα Ελληνικά και Βυζαντινά εδάφη, που δημιούργησαν το υπέδαφος για την Τουρκική κατοχή, ενδεχομένως η αντίληψή σας ή ο βαθμός συμπάθειάς σας για την Καταλονία ν’ αλλάξει ιστορικά. Αν αντίστοιχα σας αναφέρω ότι η σημερινή πολιτική ηγεσία της περιοχής της Καταλανίας με πρωτοβουλία του Κάρλες Ντουάρτε επέδειξε αυξημένη πολιτισμική ανθρωπιστική και ιστορική ευαισθησία, χρηματοδοτώντας το 2004 την αναστήλωση της Μονής Βατοπαιδίου προσδοκώντας με αυτή την χειρονομία να εξιλεωθεί 700 χρόνια μετά για τις ανήκουστες καταστροφές που προκάλεσαν στον Ελλαδικό χώρο και στο Άγιο Όρος οι πρόγονοι τους, ενδεχομένως να σας δώσω άλλη μια γωνία των γεγονότων και να το δείτε αλλιώς.

Το ολίσθημα από το ρεαλισμό στο λαϊκισμό ή την επικίνδυνη προπαγάνδα είναι πια μια εικόνα δρόμος. Γι αυτό και ο τρόπος διαχείρισης της πληροφορίας και της εικόνας στην εποχή του διαδικτύου ενέχει κοινωνική και πολιτική ευθύνη και  πρέπει σε τέτοιες εποχές να είμαστε διπλά προσεκτικοί και υποψιασμένοι  όταν αναφερόμαστε σε κρίσιμα γεγονότα. Το μεγαλύτερο σοκ στις μέρες μας είναι η αλήθεια και η νηφαλιότητα μέσα στον καταιγισμό της πληροφορίας. Ίσως αυτά αποτελούν και τα πραγματικά υπερ-όπλα της γενιάς μας σε μια Ευρώπη που αλλάζει.

(*) Η Δέσποινα Πρίνια www.despinaprinia.com είναι Διεθνολόγος και Καθηγήτρια Πολιτιστικής Διπλωματίας του Κρατικού Πανεπιστημίου του Στρασβούργου και του SCG-Université de Strasbourg https://scg.edu.gr/diethneis-sxeseis/

Continue Reading

VOICES

Βιο-διπλωματία: Η εθνική και πολιτισμική ταυτότητα αναπόσπαστες διαστάσεις της παγκοσμιοποίησης

Published

on

Η επικοινωνία σε όλο τον κόσμο γίνεται ολοένα ταχύτερη και πιο αξιόπιστη, παρέχοντας μία διαφορετική προοπτική του χρόνου και του χώρου. Έχουμε την δυνατότητα να αποκρυπτογραφήσουμε το βιβλίο της γνώσης με πρωτοφανείς ταχύτητες, ενώ το διαδίκτυο οδηγεί στην κοινωνική και πολιτιστική διεθνοποίηση και παγκοσμιοποίηση καθιστώντας όλο και πιο εύκολη την ροή πληροφοριών και ιδεών.

Οι νέες αυτές δυνατότητες οδηγούν και σε νέες προκλήσεις, δημιουργώντας έντονες διαφωνίες ως προς το αν η παγκοσμιοποίηση οδηγεί στην ενότητα και την συνοχή ή έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια της ατομικής και εθνικής ταυτότητας. Το χάσμα μπορεί να γεφυρωθεί εάν όλοι εκτιμήσουν την αξία της διαφοροποίησης και της αλληλεξάρτησης.

Η συνεχής εμφάνιση νέων αβεβαιωτήτων στην διεθνή σκηνή καθιστά ολοένα και πιο δύσκολη την επίτευξη ενότητας και συνοχής. Στον αντίποδα, μια ολική αποδέσμευση από τη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης θα έθετε σε κίνδυνο την ασφάλεια και τη σταθερότητα σε ολόκληρο τον πλανήτη. Το πραγματικό δίλημμα για την πλειοψηφία των πολιτικών ηγετών σήμερα είναι πώς θα συνεχίσουμε να επωφελούμαστε από την παγκοσμιοποίηση ελαχιστοποιώντας τους κινδύνους. Το πολιτικό στοίχημα είναι ένας εποικοδομητικός διάλογος, με θέση, αντίθεση και σύνθεση νέων αξιών, ο οποίος να συμβάλει στην μετατροπή αυτής της πρωτοφανούς πρόκλησης σε μια μεγάλη ευκαιρία.

Η κρίση αξιών που βιώνουμε διεθνώς έχει οδηγήσει σε ταραχώδη κύματα, δημιουργώντας ανισορροπίες στην κοινωνία καθώς και προβλήματα που υπερβαίνουν τα στενά εθνικά πλαίσια, όπως η ρύπανση, η κλιματική αλλαγή, η φτώχεια, οι ασθένειες, η ανεργία και η μετανάστευση. Τα προβλήματα αυτά θέτουν σε κίνδυνο την κοινωνική συνοχή, με προεκτάσεις οι οποίες μόλις τώρα αρχίζουν να εκτυλίσσονται. Παράλληλα, ο εξτρεμισμός και ο φανατισμός έχουν αποκτήσει διαστάσεις παγκόσμιας απειλής.

Ο απομονωτισμός δεν μπορεί να αποτελέσει εναλλακτική λύση στην παγκοσμιοποίηση. Αλλά τα σταθερά σημεία αναφοράς όπως το έθνος, η φυλή, η γλώσσα και η θρησκεία, τα οποία συνθέτουν την ομορφιά και τον πλούτο της ανθρωπότητας, μπορούν να δώσουν ώθηση σ’ένα νέο όραμα, βασισμένο στην αλληλεξάρτηση και τον αμοιβαίο σεβασμό.

Το πολύτιμο αγαθό του βίου είναι ένα ισχυρό αντίβαρο στην κρίση αξιών. Η Γη δεν είναι παρά μία μικρή κουκίδα στο σύμπαν. Αντί να θεωρούμε κάθε γείτονα ως απειλή και να προσπαθούμε να εξαλείψουμε ο ένας τον άλλον, πρέπει να αναγνωρίσουμε την αξία της διαφορετικότητας, αναγνωρίζοντας τις μοναδικές ιδιότητες όλων των πολιτισμών. Η κοινή απειλή της κλιματικής αλλαγής, μας δίνει την ευκαιρία για κοινή δράση, επιτρέποντας παράλληλα την άνθηση της βιο-διπλωματίας, δηλαδή της διεθνούς συνεργασίας για την προστασία του περιβάλλοντος. Η βιο-διπλωματία κινητοποιεί όλα τα κράτη να δεσμευτούν για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και επιδιώκει μέσα από τα ΜΜΕ και την εκπαίδευση να εμπλέξει κάθε άτομο στον πλανήτη σ’αυτή την παγκόσμια εκστρατεία.

Η βιο-διπλωματία προωθεί την αλληλεξάρτηση και την συνεργασία και επικεντρώνεται στην αξία της διαφοροποίησης. Ακριβώς όπως όλα τα μέρη του ανθρώπινου σώματος πρέπει να λειτουργούν μαζί με αρμονικό συντονισμό για να διατηρήσουν ένα υγιές άτομο, η σύγχρονη κοινωνία χρειάζεται την συνεργασία όλων των μελών της, το καθένα με ξεχωριστό και διαφοροποιημένο ρόλο, για να εξασφαλίσει ένα αρμονικό και ειρηνικό μέλλον.

Δεν χρειάζεται η παγκοσμιοποίηση να καταργήσει το μέλλον τον εθνικών και πολιτισμικών ταυτοτήτων. Μπορούν να λειτουργήσουν ως έννοιες αλληλένδετες και συμπληρωματικές, εκφράζοντας ταυτόχρονα και την διαφοροποίηση και την αλληλεξάρτηση, ως δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Οι εθνικές πολιτισμικές εμπειρίες εμπλουτίζουν την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά, η οποία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς αυτές. Παράλληλα, η διαδικασία της παγκοσμιοποίησης μας φέρνει κοντά τόσο στις διαφορές όσο και στις μεγάλες ομοιότητες που μας περιβάλλουν. Η βιο-διπλωματία μπορεί να προστατέψει την κοινωνική συνοχή από διχαστικές τάσεις, δημιουργώντας μία διεθνή πολιτική προσφοράς και αλληλεγγύης. Aντλώντας έμπνευση από τις διαφορές και τις ομοιότητές μας, μπορούμε να οικοδομήσουμε μία κοινωνία ελπίδας.

Continue Reading

VOICES

Περί «δημοκρατικής αποσύνδεσης»

Published

on

Μετά τις εκλογές στην Ολλανδία και  στην Γαλλία αλλά και την ήττα των ακροδεξιών δυνάμεων του Geert Wilders και της Le Pen αντίστοιχα, την τάση αποδυνάμωσης τω λαϊκιστών της AfD (Εναλλακτική για την Γερμανία) στην Γερμανία και  την υφιστάμενη τάση υποχώρησης των συντηρητικών δυνάμεων του BREXIT στην Μεγάλη Βρετανία θα μπορούσε κανείς να εκφράσει την  αισιοδοξία , ότι ο ακροδεξιός λαϊκισμός αρχίζει να αναχαιτίζεται. Να χάνει την μαγεία που είχε μέχρι πρότινος.

Είναι προφανές ότι η τάση απομόνωσης της ακροδεξιάς ενισχύεται, από την παράδοξη παρουσία του Donald Trump o οποίος    αναπαριστάνει στους πολίτες πολύ γλαφυρά με τις πολιτικές που ασκεί και την στάση που τηρεί στα διεθνή θέματα πόσο καταστροφική μπορεί να αποβεί  μία εκλογική προτίμηση εμφορούμενη αποκλειστικά από την διαμαρτυρία και χωρίς κανέναν ορθολογισμό. Από την άλλη πλευρά βέβαια η ίδια η καταστροφική  συμπεριφορά και ρητορική των ακροδεξιών σχημάτων στα κοινοβούλια αποτιμάται μέχρι στιγμή σε εντεινόμενο πολιτικό κόστος.     Παρόλα αυτά όμως δεν υπάρχει κανένας λόγος για  αισιόδοξες αποτιμήσεις. Διότι υπάρχει μία υπολανθάνουσα τάση που ενδυναμώνεται διαχρονικά και αφορά τους νέους ανθρώπους στις δυτικές δημοκρατίες.  δηλαδή ακριβώς εκείνη την ομάδα του πληθυσμού που συνδεόταν κάποτε με προοδευτικές αντιλήψεις και την κοινωνική αλλαγή. Ακριβώς λοιπόν αυτή η πληθυσμιακή ομάδα της νέας γενιάς φαίνεται να χάνει την εμπιστοσύνη της απέναντι στους δημοκρατικούς θεσμούς και μάλιστα χωρίς να υπάρχουν από πουθενά ενδείξεις ότι η τάση αυτή είναι αναστρέψιμη.

Μία πολύ σοβαρή ένδειξη σε αυτή την κατεύθυνση αποτελεί πρόσφατη έρευνα για λογαριασμό της European Broadcasting Union (EBU).

Στην  έρευνα αυτή πάνω από 200.000 ερωτηθέντες από 18έως 34 ετών   συμπλήρωσαν μία φόρμα ερωτηματολογίου  online, δίδοντας πληροφορίες όσον αφορά την στάση τους σε σημαντικά κοινωνικά ζητήματα. Τα αποτελέσματα που αξιολογήθηκαν είναι τρομακτικά για την δημοκρατία δυτικού τύπου. Συνολικά 82 % των ερωτηθέντων δεν έχουν καμία ή ελάχιστη  εμπιστοσύνη στην πολιτική , 79 % δυσπιστούν απέναντι στα ΜΜΕ και 56 %  απέναντι στην δικαιοσύνη.

Αξιόλογα είναι και τα αίτια  που παρατίθενται για την δυσπιστία των ανθρώπων απέναντι στην πολιτική. Από την μερίδα εκείνων που δεν διαθέτουν εμπιστοσύνη στην πολιτική το 80 % αναφέρει ότι η κοινωνία δεν του έδωσε δυνατότητα να δείξει τις ικανότητες του . Στο σύνολο των ερωτηθέντων η ομάδα αυτή  καταλαμβάνει ένα ποσοστό της τάξεως του 63 %. Μία μερίδα 71% εκείνων που αμφισβητεί το  πολιτικό σύστημα  και 63 % συνολικά θεωρεί ότι υπάρχουν πάρα πολύ άνθρωποι που λαμβάνουν αδικαιολόγητα βοηθήματα από το κράτος. Ένα ποσοστό 68 % εκείνων που δυσπιστούν απέναντι στην πολιτική και 53 % στο σύνολο των ερωτηθέντων,  δηλώνει ετοιμότητα να συμμετάσχει σε μία  εξέγερση κατά της εξουσίας.  Η πιο εύλογη ερμηνεία των παραπάνω αποτελεσμάτων είναι ότι υπάρχει ένας  μεγάλος αριθμός νέων Ευρωπαίων  οι οποίοι προφανώς έχουν απολέσει την πίστη τους στο πολιτικό σύστημα που τους περιβάλει, με την έννοια ότι δεν ελπίζουν πλέον ότι θα τους δώσει  το δικαίωμα και την ευκαιρία να ξεδιπλώσουν ελεύθερα την προσωπικότητα τους. Αυτή όμως ήταν ανέκαθεν η υπόσχεση ευτυχίας που έδιναν εν δυνάμει οι δυτικές δημοκρατίες. Την ίδια στιγμή αυξάνεται και η δυσπιστία απέναντι στις δομές του κράτους υπό την έννοια ότι η πλειοψηφία των νέων Ευρωπαίων αισθάνεται προδομένη από τις άλλες γενιές αλλά και από το σύστημα.

Όσον αφορά κάποια ενδεικτικά παραδείγματα χωρών είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμα και στην ευημερούσα  Γερμανία  στην οποία η δυσπιστία των νέων  απέναντι στο σύστημα δεν είναι τόσο δραματική, πολλοί κάνουν λόγω για διχασμένη χώρα υπό την έννοια ισχυρών διακρίσεων της νέας γενιάς σε πολλαπλά επίπεδα.   Όπως έδειξε σε πρόσφατη μελέτη του ο δημοσιογράφος Alexander Hakelüken (2017) οι Γερμανοί κάτω των 50 ετών έχουν μικρότερα εισοδήματα σε σχέση με προηγούμενες γενιές ενώ η χώρα ταυτόχρονα υποφέρει από μία συνεχώς εντεινόμενη εκπαιδευτική αδικία. Την ίδια στιγμή αυξάνεται δραματική το ρίσκο της φτώχειας για τις νέες  γενιές διότι οι νέοι  άνθρωποι δεν έχουν πλέον την δυνατότητα που είχαν  οι προηγούμενες γενιές να ενταχτούν σε μία κανονική σχέση εργασίας. Αυτή η κανονική σχέση εργασίας, δηλαδή μία μόνιμη πρόσληψη με όρους συλλογικών συμβάσεων,  συμπεριλαμβανομένης απεριόριστης κοινωνικής ασφάλισης   κάποτε ήταν ο κανόνας ενώ σήμερα είναι η εξαίρεση. Όποιος ζει σήμερα μόνος του και είναι   κάτω των 35 ετών  κινδυνεύει εξίσου να πέσει κάτω από το όριο της φτώχειας όπως μία μοναχή μητέρα με παιδιά. Κοινωνική εκρηκτική ύλη υπάρχει επομένως άφθονη και στην γερμανική κοινωνία.   Σε όλες σχεδόν τις έρευες διαφαίνεται μία εντατικοποίηση της εκπαιδευτικής αδικίας. Τα κοινωνικά στρώματα εκείνα που είναι απομακρυσμένα την δυνατότητα μίας υψηλόβαθμης εκπαίδευσης δεν έχουν δυνατότητα να κατοχυρώσουν ένα επαρκές όριο ασφαλούς διαβίωσης. Φυσικά θα μπορούσε κανείς να αμφισβητήσει την μεθοδολογία ερευνών οι οποίες στηρίζονται σε online ερωτηματολόγια διότι κρύβουν υψηλό ποσοστό λάθους. Υπάρχει για παράδειγμα υψηλή πιθανότητα στοχευμένου επηρεασμού συμμετοχής ορισμένων ομάδων που ανήκουν στην λαϊκιστική ακροδεξιά.

Όμως και αμιγώς επιστημονικές έρευνες όπως έδειξαν οι πολιτικοί επιστήμονες Roberto Stefan Foa και Yasha Mounk (2017) έχουν όμοια αποτελέσματα. Οι δύο ερευνητές εξέτασαν τα αποτελέσματα των ερευνών γύρω από τις πολιτικές αξίες σε όλο τον κόσμο (World Values Survey) και διαπίστωσαν ότι για τους νέους  ανθρώπους  όλο και λιγότερο είναι καθοριστικό  να ζούνε σε μία Δημοκρατία. Στην Μεγάλη Βρετανία για παράδειγμα  το ποσοστό εκείνων που τάσσονται οπωσδήποτε υπέρ της δημοκρατίας είναι διπλάσιο σε εκείνες στις γενιές του 1930 σε σχέση με τις γενιές του 1980. Ομοίως δραματικά είναι τα αποτελέσματα  για την Ολλανδία και τις  ΗΠΑ. Οι δύο ερευνητές διαπιστώνουν μία διαδικασία  αποσταθεροποίησης της δημοκρατίας την οποία ορίζουν ως «δημοκρατική αποσύνδεση», που σημαίνει  ότι  τα λαϊκά θεμέλια των ώριμων δημοκρατιών διαβρώνονται.

Αυτό σημαίνει ότι οι νέες  γενιές ξυπνάνε καθημερινά με την αίσθηση ότι η δημοκρατία δεν έχει να τους προσφέρει παρά μόνο ανυπόστατες ελπίδες.

Αναλυτικότερα οι  Mounk / Foa ανάπτυξαν  ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης με τρεις παράγοντες. Πρώτον, αναρωτιούνται πόσο σημαντικό θεωρούν   οι πολίτες  η χώρα τους να  παραμείνει δημοκρατική. Δεύτερον, οι ερευνητές  αναζητούν πόσο ανοιχτοί  είναι οι πολίτες για  μη δημοκρατικές μορφές  διακυβέρνησης όπως ένα στρατιωτικό καθεστώς.

Τρίτον οι ερευνητές  παρατηρούν, κατά πόσο κερδίζουν έδαφος  αντισυστημικά κόμματα  και λαϊκιστικά κινήματα .

Τα ευρήματά των ερευνητών και στα τρία προαναφερθέντα πεδία   δείχνουν μια αποδυνάμωση της Δημοκρατίας. Την ευθύνη για αυτό φέρουν κυρίως οι νέες  γενιές. Στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες οι  ηλικιωμένοι  είναι ακόμα ένθερμοι υποστηρικτές των αρχών της  Δημοκρατίας. Όσοι γεννήθηκαν πριν τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο θεωρούν κατά 72 % ότι είναι σημαντικό να ζούνε σε μία δημοκρατία ενώ την ίδια άποψη έχουν μόλις 30 % όσων γεννήθηκαν μετά το 1980. Αντιστρόφως ανάλογα  αυξάνονται ιδιαίτερα μεταξύ των νέων οι επικριτές της δημοκρατίας . Σε αντίθεση με το αναμενόμενο  , η συμμετοχή των νέων πολιτών  σε δημοκρατικέ διαδικασίες μειώνεται. Μεταξύ των νέων υπάρχουν λιγότερα κομματικά μέλη σε σχέση με τους πιο ηλικιωμένους ενώ απέχουν περισσότερο από τις εκλογές και από τις διαδηλώσεις.

Την  όλο και περισσότεροί   ερωτηθέντες θεωρούν ένα στρατιωτικό καθεστώς «καλό» ή «πολύ καλό» . Το  1995 μόλις  6 % απαντούσε θετικά στο ενδεχόμενο ενός στρατιωτικού καθεστώτος στις ΗΠΑ. Σήμερα το ποσοστό έχει φτάσει στο17 % . Ένα στρατιωτικό καθεστώς ή ένας  «ισχυρός άνδρας» ως ηγέτης αποκτούν όλο και μεγαλύτερη δημοτικότητα σύμφωνα με τους ερευνητές  στη Γερμανία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Σε απόκλιση με τις δημοκρατικές αρχές και αξίες , ορισμένες χώρες αποκτούν όλο και περισσότερο μία αυταρχική μορφή διακυβέρνησης. Ο Donlad Trump για παράδειγμα  εξελέγη Πρόεδρος των ΗΠΑ το Νοέμβριο με ένα μήνυμα που απευθύνεται συγκεκριμένα κατά την επικρατούσας τάξης πραγμάτων . Στη Γαλλία και τη Σουηδία, οι δεξιοί λαϊκιστές κερδίζουν πολιτικό έδαφος. Στην Πολωνία και την Ουγγαρία, οι πολιτικοί ηγέτες έχουν αρχίσει να διαλύουν  τις δημοκρατικές ελευθερίες. Στη Βενεζουέλα, η «αριστερή επανάσταση” έχει εκφυλιστεί σε μια de facto δικτατορία.

Όλα τα παραπάνω  όμως σημαίνουν  ότι ο αγώνας κατά του εξτρεμισμού μπορεί να διαρκέσει δεκαετίες ακόμα και πολύ πιθανόν  η εγγενής  έκρηξη εξτρεμιστικών ομάδων και τάσεων κάθε τύπου όπως παρουσιάζονται σήμερα  στις δυτικές δημοκρατίες να μην αποτελούν μόνο στιγμιότυπα της περιόδου 2010-2017 αλλά να απασχολήσουν έντονα και τις επόμενες γενιές. Ως εκ τούτου αγώνας για κοινωνική δικαιοσύνη και την  μείωση των ανισοτήτων ενδέχεται να αποτελέσει τον ακρογωνιαίο για την επανασύνδεση του λαού με την δημοκρατία . Ειδικότερα τα δημοκρατικά πολιτικά σχήματα θα πρέπει να επιδοθούν σε έναν αγώνα δρόμου για να προσφέρουν εκ νέου την πεποίθηση στις νέες γενιές ότι η ύπαρξη τους μετράει και παίζει σημαντικό ρόλο στην κοινωνία. Εάν τα δημοκρατικά και προοδευτικά  πολιτικά σχήματα αποτύχουν ως προς αυτό τότε το λαϊκιστικό κύμα που ζούμε σήμερα σε όλο τον κόσμο αποτελεί προάγγελο χειρότερων δεινών .

Continue Reading

Trending

Copyright © 2017 PRESSCODE