Connect with us

VOICES

Η ευρωπαϊκή πρόκληση: Ενότητα, αναπτυξιακή στροφή και κοινωνικός πυλώνας

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΟΥΛΗΣ

Published

on

Η Λευκή Βίβλος για το μέλλον της Ευρώπης, που παρουσίασε ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Γιούνκερ, είναι ένα γενικόλογο κείμενο που εκφράζει αμηχανία και αδράνεια. Πρόκειται για μια γενικόλογη έκθεση ιδεών, η οποία εγκυμονεί κινδύνους βαθύτερων διαιρέσεων, σε μια περίοδο που η ΕΕ και κυρίως η Ευρωζώνη χρειάζονται το αντίθετο: Την ενίσχυση της ενότητας, την στροφή στην ανάπτυξη, την κοινωνική και περιφερειακή συνοχή, τη μείωση των ανισοτήτων, την ισομερή κατανομή πόρων μεταξύ του ισχυρού ευρωπαϊκού κέντρου και των αδύναμων περιφερειών, την ενδυνάμωση της δημοκρατικής λογοδοσίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης.

Μεταξύ των εργαλείων ενίσχυσης της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής στην ΕΕ, που η ίδια η Κομισιόν έχει εισάγει και προωθήσει, είναι η στρατηγική Europe2020, οι στόχοι της οποίας είναι αδύνατον να επιτευχθούν υπό τη παρούσα συγκυρία. Αντίστοιχα εργαλεία, όπως τα διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία, που στόχο έχουν να βελτιώσουν τους κοινωνικούς δείκτες, να αμβλύνουν τις ανισότητες μεταξύ των κρατών-μελών, να βελτιώσουν τους δείκτες απασχόλησης και τις επενδύσεις, αλλά και προτάσεις που αφορούν στη φορολογική εναρμόνιση και στην τραπεζική ενοποίηση, βρίσκονται τώρα υπό αμφισβήτηση. Συνολικά, το πρώτο συμπέρασμα που εξάγεται από το περιεχόμενο της Λευκής Βίβλου είναι πως η συντηρητική ηγεσία στην Κομισιόν αποδέχεται εμμέσως πλην σαφώς πως δεν μπορεί να υπηρετήσει τις πολιτικές σύγκλισης και ισομερούς ανάπτυξης των 27 κρατών-μελών, επιχειρώντας να δημιουργήσει μια μικρή και συμπαγής ομάδα κρατών-μελών που -υποτίθεται- θα τρέχει με εντονότερους ρυθμούς εις βάρος των υπόλοιπων.

Η πρόσφατη συνάντηση στις Βερσαλλίες μεταξύ Γερμανίας, Γαλλίας, Ιταλίας και Ισπανίας, αποτελεί μια πρώτη αποτύπωση αυτής της πρωτοβουλίας. Ωστόσο, ακόμα και αυτά τα κράτη-μέλη που συμμετέχουν, αντιμετωπίζουν μια σειρά οικονομικών, δημοσιονομικών και κοινωνικών ζητημάτων που απομακρύνουν τη σύγκλιση που επιχειρείται μεταξύ τους. Η παρούσα γερμανική κυβέρνηση παραβιάζει τις προβλέψεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης για το ανώτατο ύψος των εμπορικών πλεονασμάτων εις βάρος συνολικά των υπόλοιπων κρατών-μελών, εμμένοντας παράλληλα σε πολιτικές λιτότητας, η Γαλλία αντιμετωπίζει σημαντικά ζητήματα με το δημόσιο χρέος και έλλειμμα, το τραπεζικό σύστημα της Ιταλίας είναι μια διαρκής «πυριτιδαποθήκη» για την εσωτερική αγορά της χώρας και την Ευρωζώνη, ενώ η Ισπανία έχει πολύ υψηλά ποσοστά ανεργίας, φτώχειας και κοινωνικών ανισοτήτων. Την ίδια στιγμή, καμία από τις τέσσερις πολιτικές ηγεσίες, εξαιρουμένων των προσπαθειών της γαλλικής κυβέρνησης για την αλλαγή του οικονομικού μοντέλου στην Ευρωζώνη, δεν έχει καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις για τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ και η Ευρωζώνη θα εξέλθουν της κρίσης.

Η προσπάθεια που επιχειρείται από τον αυτόκλητο «στενό πυρήνα» της ΕΕ έρχεται σε αντίθεση με τις ιδρυτικές αξίες του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, λίγες μόλις ημέρες πριν την 60ή επέτειο της Συνθήκης της Ρώμης. Το δυστύχημα είναι πως η Ευρώπη «α λα καρτ», όπως την οραματίζονται οι συντηρητικοί κύκλοι στην ΕΕ, όχι μόνο δεν αφουγκράζεται την αυξανόμενη κοινωνική πίεση για ουσιαστικές αλλαγές στην οικονομική και κοινωνική πολιτική της ΕΕ, αλλά δείχνει να διευκολύνει και να εξυπηρετεί εκείνες τις λαϊκιστικές και ακροδεξιές πολιτικές δυνάμεις, όπως η Λε Πεν, ο Ορμπάν και ο Βίλντερς, που προωθούν τη διάλυση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος και την επιστροφή στην Ευρώπη των εθνικισμών, της ξενοφοβίας και των «κλειστών συνόρων».

Μέσα σε αυτό το σύνθετο και δυσμενές πλαίσιο αναπτύσσονται οι διαπραγματεύσεις για τη δεύτερη αξιολόγηση του ελληνικού προγράμματος, αναδεικνύοντας μια σειρά προβλημάτων που βρίσκονται στον πυρήνα του προβληματισμού των προοδευτικών δυνάμεων στην ΕΕ. Η επαναφορά των εργασιακών δικαιωμάτων και των συλλογικών διαπραγματεύσεων, η εφαρμογή των βέλτιστων πρακτικών στον εργασιακό τομέα και η απομάκρυνση από τις αποτυχημένες πολιτικές λιτότητας είναι στόχοι που διατυπώθηκαν στο Eurogroup της 20ής Φεβρουαρίου και για τους οποίους δεσμεύτηκαν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί, και κυρίως η Κομισιόν διαμέσου του Επίτροπου Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων Πιέρ Μοσκοβισί.

Ο ρόλος της Κομισιόν είναι να συμβάλλει στη σύγκλιση των διαφορετικών προσεγγίσεων, λαμβάνοντας υπόψη το κοινό συμφέρον της ΕΕ και της Ευρωζώνης και προστατεύοντας με μεγαλύτερη σαφήνεια και ενάργεια, τόσο τα στοιχεία που η Eurostat παρουσίασε για την ελληνική οικονομία, όσο και τις μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες που έχει προχωρήσει η ελληνική κυβέρνηση. Το κοινό αυτό συμφέρον πρέπει να βρίσκεται πέρα και πάνω από εθνικές επιδιώξεις και κομματικές σκοπιμότητες, συμφέρον το οποίο η ελληνική πλευρά επιδιώκει να καταστήσει σαφές στους θεσμούς, ιδιαίτερα σε μια περίοδο έντονων πολιτικών και γεωπολιτικών ανακατατάξεων στο διεθνές πεδίο, και ιδιαίτερα στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε ένα κομβικό σημείο, αναφορικά με το μέλλον της και την πολιτική και οικονομική στρατηγική που θα αναπτύξει το επόμενο διάστημα. Σημαντικοί παράγοντες σε αυτή την πορεία είναι οι γαλλικές και γερμανικές εκλογές, με τις προοδευτικές δυνάμεις και στις δύο χώρες να οφείλουν να συμπλεύσουν και να αφήσουν κατά μέρος εκείνα που τους χωρίζουν, να εμβαθύνουν σε εκείνα που τους ενώνουν, αναγνωρίζοντας τη σημασία της πολιτικής συγκυρίας για την ΕΕ και το μέλλον του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

VOICES

Βιο-διπλωματία: Η εθνική και πολιτισμική ταυτότητα αναπόσπαστες διαστάσεις της παγκοσμιοποίησης

Published

on

Η επικοινωνία σε όλο τον κόσμο γίνεται ολοένα ταχύτερη και πιο αξιόπιστη, παρέχοντας μία διαφορετική προοπτική του χρόνου και του χώρου. Έχουμε την δυνατότητα να αποκρυπτογραφήσουμε το βιβλίο της γνώσης με πρωτοφανείς ταχύτητες, ενώ το διαδίκτυο οδηγεί στην κοινωνική και πολιτιστική διεθνοποίηση και παγκοσμιοποίηση καθιστώντας όλο και πιο εύκολη την ροή πληροφοριών και ιδεών.

Οι νέες αυτές δυνατότητες οδηγούν και σε νέες προκλήσεις, δημιουργώντας έντονες διαφωνίες ως προς το αν η παγκοσμιοποίηση οδηγεί στην ενότητα και την συνοχή ή έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια της ατομικής και εθνικής ταυτότητας. Το χάσμα μπορεί να γεφυρωθεί εάν όλοι εκτιμήσουν την αξία της διαφοροποίησης και της αλληλεξάρτησης.

Η συνεχής εμφάνιση νέων αβεβαιωτήτων στην διεθνή σκηνή καθιστά ολοένα και πιο δύσκολη την επίτευξη ενότητας και συνοχής. Στον αντίποδα, μια ολική αποδέσμευση από τη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης θα έθετε σε κίνδυνο την ασφάλεια και τη σταθερότητα σε ολόκληρο τον πλανήτη. Το πραγματικό δίλημμα για την πλειοψηφία των πολιτικών ηγετών σήμερα είναι πώς θα συνεχίσουμε να επωφελούμαστε από την παγκοσμιοποίηση ελαχιστοποιώντας τους κινδύνους. Το πολιτικό στοίχημα είναι ένας εποικοδομητικός διάλογος, με θέση, αντίθεση και σύνθεση νέων αξιών, ο οποίος να συμβάλει στην μετατροπή αυτής της πρωτοφανούς πρόκλησης σε μια μεγάλη ευκαιρία.

Η κρίση αξιών που βιώνουμε διεθνώς έχει οδηγήσει σε ταραχώδη κύματα, δημιουργώντας ανισορροπίες στην κοινωνία καθώς και προβλήματα που υπερβαίνουν τα στενά εθνικά πλαίσια, όπως η ρύπανση, η κλιματική αλλαγή, η φτώχεια, οι ασθένειες, η ανεργία και η μετανάστευση. Τα προβλήματα αυτά θέτουν σε κίνδυνο την κοινωνική συνοχή, με προεκτάσεις οι οποίες μόλις τώρα αρχίζουν να εκτυλίσσονται. Παράλληλα, ο εξτρεμισμός και ο φανατισμός έχουν αποκτήσει διαστάσεις παγκόσμιας απειλής.

Ο απομονωτισμός δεν μπορεί να αποτελέσει εναλλακτική λύση στην παγκοσμιοποίηση. Αλλά τα σταθερά σημεία αναφοράς όπως το έθνος, η φυλή, η γλώσσα και η θρησκεία, τα οποία συνθέτουν την ομορφιά και τον πλούτο της ανθρωπότητας, μπορούν να δώσουν ώθηση σ’ένα νέο όραμα, βασισμένο στην αλληλεξάρτηση και τον αμοιβαίο σεβασμό.

Το πολύτιμο αγαθό του βίου είναι ένα ισχυρό αντίβαρο στην κρίση αξιών. Η Γη δεν είναι παρά μία μικρή κουκίδα στο σύμπαν. Αντί να θεωρούμε κάθε γείτονα ως απειλή και να προσπαθούμε να εξαλείψουμε ο ένας τον άλλον, πρέπει να αναγνωρίσουμε την αξία της διαφορετικότητας, αναγνωρίζοντας τις μοναδικές ιδιότητες όλων των πολιτισμών. Η κοινή απειλή της κλιματικής αλλαγής, μας δίνει την ευκαιρία για κοινή δράση, επιτρέποντας παράλληλα την άνθηση της βιο-διπλωματίας, δηλαδή της διεθνούς συνεργασίας για την προστασία του περιβάλλοντος. Η βιο-διπλωματία κινητοποιεί όλα τα κράτη να δεσμευτούν για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και επιδιώκει μέσα από τα ΜΜΕ και την εκπαίδευση να εμπλέξει κάθε άτομο στον πλανήτη σ’αυτή την παγκόσμια εκστρατεία.

Η βιο-διπλωματία προωθεί την αλληλεξάρτηση και την συνεργασία και επικεντρώνεται στην αξία της διαφοροποίησης. Ακριβώς όπως όλα τα μέρη του ανθρώπινου σώματος πρέπει να λειτουργούν μαζί με αρμονικό συντονισμό για να διατηρήσουν ένα υγιές άτομο, η σύγχρονη κοινωνία χρειάζεται την συνεργασία όλων των μελών της, το καθένα με ξεχωριστό και διαφοροποιημένο ρόλο, για να εξασφαλίσει ένα αρμονικό και ειρηνικό μέλλον.

Δεν χρειάζεται η παγκοσμιοποίηση να καταργήσει το μέλλον τον εθνικών και πολιτισμικών ταυτοτήτων. Μπορούν να λειτουργήσουν ως έννοιες αλληλένδετες και συμπληρωματικές, εκφράζοντας ταυτόχρονα και την διαφοροποίηση και την αλληλεξάρτηση, ως δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Οι εθνικές πολιτισμικές εμπειρίες εμπλουτίζουν την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά, η οποία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς αυτές. Παράλληλα, η διαδικασία της παγκοσμιοποίησης μας φέρνει κοντά τόσο στις διαφορές όσο και στις μεγάλες ομοιότητες που μας περιβάλλουν. Η βιο-διπλωματία μπορεί να προστατέψει την κοινωνική συνοχή από διχαστικές τάσεις, δημιουργώντας μία διεθνή πολιτική προσφοράς και αλληλεγγύης. Aντλώντας έμπνευση από τις διαφορές και τις ομοιότητές μας, μπορούμε να οικοδομήσουμε μία κοινωνία ελπίδας.

Continue Reading

VOICES

Περί «δημοκρατικής αποσύνδεσης»

Published

on

Μετά τις εκλογές στην Ολλανδία και  στην Γαλλία αλλά και την ήττα των ακροδεξιών δυνάμεων του Geert Wilders και της Le Pen αντίστοιχα, την τάση αποδυνάμωσης τω λαϊκιστών της AfD (Εναλλακτική για την Γερμανία) στην Γερμανία και  την υφιστάμενη τάση υποχώρησης των συντηρητικών δυνάμεων του BREXIT στην Μεγάλη Βρετανία θα μπορούσε κανείς να εκφράσει την  αισιοδοξία , ότι ο ακροδεξιός λαϊκισμός αρχίζει να αναχαιτίζεται. Να χάνει την μαγεία που είχε μέχρι πρότινος.

Είναι προφανές ότι η τάση απομόνωσης της ακροδεξιάς ενισχύεται, από την παράδοξη παρουσία του Donald Trump o οποίος    αναπαριστάνει στους πολίτες πολύ γλαφυρά με τις πολιτικές που ασκεί και την στάση που τηρεί στα διεθνή θέματα πόσο καταστροφική μπορεί να αποβεί  μία εκλογική προτίμηση εμφορούμενη αποκλειστικά από την διαμαρτυρία και χωρίς κανέναν ορθολογισμό. Από την άλλη πλευρά βέβαια η ίδια η καταστροφική  συμπεριφορά και ρητορική των ακροδεξιών σχημάτων στα κοινοβούλια αποτιμάται μέχρι στιγμή σε εντεινόμενο πολιτικό κόστος.     Παρόλα αυτά όμως δεν υπάρχει κανένας λόγος για  αισιόδοξες αποτιμήσεις. Διότι υπάρχει μία υπολανθάνουσα τάση που ενδυναμώνεται διαχρονικά και αφορά τους νέους ανθρώπους στις δυτικές δημοκρατίες.  δηλαδή ακριβώς εκείνη την ομάδα του πληθυσμού που συνδεόταν κάποτε με προοδευτικές αντιλήψεις και την κοινωνική αλλαγή. Ακριβώς λοιπόν αυτή η πληθυσμιακή ομάδα της νέας γενιάς φαίνεται να χάνει την εμπιστοσύνη της απέναντι στους δημοκρατικούς θεσμούς και μάλιστα χωρίς να υπάρχουν από πουθενά ενδείξεις ότι η τάση αυτή είναι αναστρέψιμη.

Μία πολύ σοβαρή ένδειξη σε αυτή την κατεύθυνση αποτελεί πρόσφατη έρευνα για λογαριασμό της European Broadcasting Union (EBU).

Στην  έρευνα αυτή πάνω από 200.000 ερωτηθέντες από 18έως 34 ετών   συμπλήρωσαν μία φόρμα ερωτηματολογίου  online, δίδοντας πληροφορίες όσον αφορά την στάση τους σε σημαντικά κοινωνικά ζητήματα. Τα αποτελέσματα που αξιολογήθηκαν είναι τρομακτικά για την δημοκρατία δυτικού τύπου. Συνολικά 82 % των ερωτηθέντων δεν έχουν καμία ή ελάχιστη  εμπιστοσύνη στην πολιτική , 79 % δυσπιστούν απέναντι στα ΜΜΕ και 56 %  απέναντι στην δικαιοσύνη.

Αξιόλογα είναι και τα αίτια  που παρατίθενται για την δυσπιστία των ανθρώπων απέναντι στην πολιτική. Από την μερίδα εκείνων που δεν διαθέτουν εμπιστοσύνη στην πολιτική το 80 % αναφέρει ότι η κοινωνία δεν του έδωσε δυνατότητα να δείξει τις ικανότητες του . Στο σύνολο των ερωτηθέντων η ομάδα αυτή  καταλαμβάνει ένα ποσοστό της τάξεως του 63 %. Μία μερίδα 71% εκείνων που αμφισβητεί το  πολιτικό σύστημα  και 63 % συνολικά θεωρεί ότι υπάρχουν πάρα πολύ άνθρωποι που λαμβάνουν αδικαιολόγητα βοηθήματα από το κράτος. Ένα ποσοστό 68 % εκείνων που δυσπιστούν απέναντι στην πολιτική και 53 % στο σύνολο των ερωτηθέντων,  δηλώνει ετοιμότητα να συμμετάσχει σε μία  εξέγερση κατά της εξουσίας.  Η πιο εύλογη ερμηνεία των παραπάνω αποτελεσμάτων είναι ότι υπάρχει ένας  μεγάλος αριθμός νέων Ευρωπαίων  οι οποίοι προφανώς έχουν απολέσει την πίστη τους στο πολιτικό σύστημα που τους περιβάλει, με την έννοια ότι δεν ελπίζουν πλέον ότι θα τους δώσει  το δικαίωμα και την ευκαιρία να ξεδιπλώσουν ελεύθερα την προσωπικότητα τους. Αυτή όμως ήταν ανέκαθεν η υπόσχεση ευτυχίας που έδιναν εν δυνάμει οι δυτικές δημοκρατίες. Την ίδια στιγμή αυξάνεται και η δυσπιστία απέναντι στις δομές του κράτους υπό την έννοια ότι η πλειοψηφία των νέων Ευρωπαίων αισθάνεται προδομένη από τις άλλες γενιές αλλά και από το σύστημα.

Όσον αφορά κάποια ενδεικτικά παραδείγματα χωρών είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμα και στην ευημερούσα  Γερμανία  στην οποία η δυσπιστία των νέων  απέναντι στο σύστημα δεν είναι τόσο δραματική, πολλοί κάνουν λόγω για διχασμένη χώρα υπό την έννοια ισχυρών διακρίσεων της νέας γενιάς σε πολλαπλά επίπεδα.   Όπως έδειξε σε πρόσφατη μελέτη του ο δημοσιογράφος Alexander Hakelüken (2017) οι Γερμανοί κάτω των 50 ετών έχουν μικρότερα εισοδήματα σε σχέση με προηγούμενες γενιές ενώ η χώρα ταυτόχρονα υποφέρει από μία συνεχώς εντεινόμενη εκπαιδευτική αδικία. Την ίδια στιγμή αυξάνεται δραματική το ρίσκο της φτώχειας για τις νέες  γενιές διότι οι νέοι  άνθρωποι δεν έχουν πλέον την δυνατότητα που είχαν  οι προηγούμενες γενιές να ενταχτούν σε μία κανονική σχέση εργασίας. Αυτή η κανονική σχέση εργασίας, δηλαδή μία μόνιμη πρόσληψη με όρους συλλογικών συμβάσεων,  συμπεριλαμβανομένης απεριόριστης κοινωνικής ασφάλισης   κάποτε ήταν ο κανόνας ενώ σήμερα είναι η εξαίρεση. Όποιος ζει σήμερα μόνος του και είναι   κάτω των 35 ετών  κινδυνεύει εξίσου να πέσει κάτω από το όριο της φτώχειας όπως μία μοναχή μητέρα με παιδιά. Κοινωνική εκρηκτική ύλη υπάρχει επομένως άφθονη και στην γερμανική κοινωνία.   Σε όλες σχεδόν τις έρευες διαφαίνεται μία εντατικοποίηση της εκπαιδευτικής αδικίας. Τα κοινωνικά στρώματα εκείνα που είναι απομακρυσμένα την δυνατότητα μίας υψηλόβαθμης εκπαίδευσης δεν έχουν δυνατότητα να κατοχυρώσουν ένα επαρκές όριο ασφαλούς διαβίωσης. Φυσικά θα μπορούσε κανείς να αμφισβητήσει την μεθοδολογία ερευνών οι οποίες στηρίζονται σε online ερωτηματολόγια διότι κρύβουν υψηλό ποσοστό λάθους. Υπάρχει για παράδειγμα υψηλή πιθανότητα στοχευμένου επηρεασμού συμμετοχής ορισμένων ομάδων που ανήκουν στην λαϊκιστική ακροδεξιά.

Όμως και αμιγώς επιστημονικές έρευνες όπως έδειξαν οι πολιτικοί επιστήμονες Roberto Stefan Foa και Yasha Mounk (2017) έχουν όμοια αποτελέσματα. Οι δύο ερευνητές εξέτασαν τα αποτελέσματα των ερευνών γύρω από τις πολιτικές αξίες σε όλο τον κόσμο (World Values Survey) και διαπίστωσαν ότι για τους νέους  ανθρώπους  όλο και λιγότερο είναι καθοριστικό  να ζούνε σε μία Δημοκρατία. Στην Μεγάλη Βρετανία για παράδειγμα  το ποσοστό εκείνων που τάσσονται οπωσδήποτε υπέρ της δημοκρατίας είναι διπλάσιο σε εκείνες στις γενιές του 1930 σε σχέση με τις γενιές του 1980. Ομοίως δραματικά είναι τα αποτελέσματα  για την Ολλανδία και τις  ΗΠΑ. Οι δύο ερευνητές διαπιστώνουν μία διαδικασία  αποσταθεροποίησης της δημοκρατίας την οποία ορίζουν ως «δημοκρατική αποσύνδεση», που σημαίνει  ότι  τα λαϊκά θεμέλια των ώριμων δημοκρατιών διαβρώνονται.

Αυτό σημαίνει ότι οι νέες  γενιές ξυπνάνε καθημερινά με την αίσθηση ότι η δημοκρατία δεν έχει να τους προσφέρει παρά μόνο ανυπόστατες ελπίδες.

Αναλυτικότερα οι  Mounk / Foa ανάπτυξαν  ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης με τρεις παράγοντες. Πρώτον, αναρωτιούνται πόσο σημαντικό θεωρούν   οι πολίτες  η χώρα τους να  παραμείνει δημοκρατική. Δεύτερον, οι ερευνητές  αναζητούν πόσο ανοιχτοί  είναι οι πολίτες για  μη δημοκρατικές μορφές  διακυβέρνησης όπως ένα στρατιωτικό καθεστώς.

Τρίτον οι ερευνητές  παρατηρούν, κατά πόσο κερδίζουν έδαφος  αντισυστημικά κόμματα  και λαϊκιστικά κινήματα .

Τα ευρήματά των ερευνητών και στα τρία προαναφερθέντα πεδία   δείχνουν μια αποδυνάμωση της Δημοκρατίας. Την ευθύνη για αυτό φέρουν κυρίως οι νέες  γενιές. Στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες οι  ηλικιωμένοι  είναι ακόμα ένθερμοι υποστηρικτές των αρχών της  Δημοκρατίας. Όσοι γεννήθηκαν πριν τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο θεωρούν κατά 72 % ότι είναι σημαντικό να ζούνε σε μία δημοκρατία ενώ την ίδια άποψη έχουν μόλις 30 % όσων γεννήθηκαν μετά το 1980. Αντιστρόφως ανάλογα  αυξάνονται ιδιαίτερα μεταξύ των νέων οι επικριτές της δημοκρατίας . Σε αντίθεση με το αναμενόμενο  , η συμμετοχή των νέων πολιτών  σε δημοκρατικέ διαδικασίες μειώνεται. Μεταξύ των νέων υπάρχουν λιγότερα κομματικά μέλη σε σχέση με τους πιο ηλικιωμένους ενώ απέχουν περισσότερο από τις εκλογές και από τις διαδηλώσεις.

Την  όλο και περισσότεροί   ερωτηθέντες θεωρούν ένα στρατιωτικό καθεστώς «καλό» ή «πολύ καλό» . Το  1995 μόλις  6 % απαντούσε θετικά στο ενδεχόμενο ενός στρατιωτικού καθεστώτος στις ΗΠΑ. Σήμερα το ποσοστό έχει φτάσει στο17 % . Ένα στρατιωτικό καθεστώς ή ένας  «ισχυρός άνδρας» ως ηγέτης αποκτούν όλο και μεγαλύτερη δημοτικότητα σύμφωνα με τους ερευνητές  στη Γερμανία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Σε απόκλιση με τις δημοκρατικές αρχές και αξίες , ορισμένες χώρες αποκτούν όλο και περισσότερο μία αυταρχική μορφή διακυβέρνησης. Ο Donlad Trump για παράδειγμα  εξελέγη Πρόεδρος των ΗΠΑ το Νοέμβριο με ένα μήνυμα που απευθύνεται συγκεκριμένα κατά την επικρατούσας τάξης πραγμάτων . Στη Γαλλία και τη Σουηδία, οι δεξιοί λαϊκιστές κερδίζουν πολιτικό έδαφος. Στην Πολωνία και την Ουγγαρία, οι πολιτικοί ηγέτες έχουν αρχίσει να διαλύουν  τις δημοκρατικές ελευθερίες. Στη Βενεζουέλα, η «αριστερή επανάσταση” έχει εκφυλιστεί σε μια de facto δικτατορία.

Όλα τα παραπάνω  όμως σημαίνουν  ότι ο αγώνας κατά του εξτρεμισμού μπορεί να διαρκέσει δεκαετίες ακόμα και πολύ πιθανόν  η εγγενής  έκρηξη εξτρεμιστικών ομάδων και τάσεων κάθε τύπου όπως παρουσιάζονται σήμερα  στις δυτικές δημοκρατίες να μην αποτελούν μόνο στιγμιότυπα της περιόδου 2010-2017 αλλά να απασχολήσουν έντονα και τις επόμενες γενιές. Ως εκ τούτου αγώνας για κοινωνική δικαιοσύνη και την  μείωση των ανισοτήτων ενδέχεται να αποτελέσει τον ακρογωνιαίο για την επανασύνδεση του λαού με την δημοκρατία . Ειδικότερα τα δημοκρατικά πολιτικά σχήματα θα πρέπει να επιδοθούν σε έναν αγώνα δρόμου για να προσφέρουν εκ νέου την πεποίθηση στις νέες γενιές ότι η ύπαρξη τους μετράει και παίζει σημαντικό ρόλο στην κοινωνία. Εάν τα δημοκρατικά και προοδευτικά  πολιτικά σχήματα αποτύχουν ως προς αυτό τότε το λαϊκιστικό κύμα που ζούμε σήμερα σε όλο τον κόσμο αποτελεί προάγγελο χειρότερων δεινών .

Continue Reading

VOICES

Τα social media προβληματίζονται για το μέλλον της Ευρώπης

ΓΙΩΡΓΟΣ Ξ. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ

Published

on

Το μέλλον της Ευρώπης αποτελεί ένα από τα κύρια θέματα του ελληνικού διαδικτύου καθώς οι ολλανδικές εκλογές, η Ευρώπη των πολλών ταχυτήτων, η υπογραφή της Διακήρυξης της Ρώμης αποτελέσαν και την αφορμή για διαδικτυακά ντιμπέιτ. Τα social media προσέγγισαν και αυτά με το δικό τους τρόπο το θέμα και έδειξαν με βάση την καταγραφή των συναισθημάτων να υιοθετούν ερμηνείες με κοινό τους σημείο τον έντονο προβληματισμό για την Ευρώπη.

Η οντότητα «Μέλλον Ευρώπης» κατέγραψε σύμφωνα με το paloPro 51.804 συνολικές αναφορές για το χρονικό διάστημα 12 – 26 Μαρτίου 2017. Το Twitter συγκέντρωσε το μεγαλύτερο ποσοστό αναφορών και ακολούθησαν τα Sites με μικρότερη διαφορά. Τα ποσοτικά στοιχεία δείχνουν ότι η ελληνική διαδικτυακή κοινή γνώμη επικεντρώθηκε στην άμεση ενημέρωση και το σχολιασμό της ειδησεογραφίας.

Τα συναισθήματα των αναφορών του ελληνικού διαδικτύου εμφανίζουν μια ισορροπία ανάμεσα σε ουδέτερα, αρνητικά και θετικά συναισθήματα που με βάση τα ποιοτικά στοιχεία παρουσιάζουν διαφορετικές ερμηνείες.

Θεματολογία

Η θεματολογία για την υπό εξέταση οντότητα επικεντρώθηκε σε θεσμικά θέματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο τι εκπροσωπεί, στις ολλανδικές εκλογές  και σε σχολιασμούς για το μέλλον της.  Το Top 10 Topics του paloPro ανέδειξε ως βασική θεματολογία τις ακόλουθες αναφορές:

  • Tην νίκη του κεντροδεξιού Mάρκ Ρούτε έναντι του ακροδεξιού Γκέερτ Βίλντερς στην Ολλανδία.
  • Ότι οι 27 ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Διακήρυξη της Ρώμης 60 χρόνια μετα την ιδρυτική ομώνυμη Συνθήκη .
  • Ότι η Σύνοδος Κορυφής για την προετοιμασία του Brexit θα πραγματοποιηθεί στις 29 Απριλίου
  • Ότι ο Πάπας Φραγκίσκος κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να επιδείξει αλληλεγγύη και συνοχή τονίζοντας ότι μόνο έτσι μπορεί να αντιμετωπιστεί ο λαϊκισμός.
  • Τη δήλωση του πρόεδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής  Ζαν Κλοντ Γιούνκερ   ότι «για εμένα, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το κοινωνικό κεκτημένο της Ε.Ε. εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος της Ε.Ε.».
  • Τις διαφορετικές διαδηλώσεις και πορείες που έγιναν στη Ρώμη στο περιθώριο της 60ης επετείου από την υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης όπου και  συμμετείχαν χιλιάδες πολίτες.

Συμπεράσματα

Η ενδελεχής μελέτη των ποσοτικών και ποιοτικών στοιχείων του paloPro μας δείχνει ότι η ελληνική κοινή διαδικτυακή γνώμη βλέπει με αβεβαιότητα  το μέλλον της Ευρώπης. Τα social media αναλυτικότερα εκτιμούν ότι:

  • H νίκη του κεντροδεξιού Μαρκ Ρούτε στην Ολλανδία αν και θεωρείτε ένα ισχυρό ράπισμα προς το λαϊκισμό και την ακροδεξιά δεν λύνει το πρόβλημα.
  • Η ΕΕ παρουσιάζει ένα έλλειμα δημοκρατίας στη λήψη αποφάσεων και μια  απουσία κοινωνικής πολιτικής.
  • Η επιβολή της λιτότητας  φαίνεται να αποτελεί την «αχίλλειο πτέρνα της ΕΕ» καθώς διχάζει κράτη-μέλη και δημιουργεί πρώτης και δεύτερη κατηγορίες ευρωπαίους πολίτες.
  • Η οικονομική κρίση προκαλεί αρνητικά συναισθήματα για την ΕΕ και ενισχύει τα ακροδεξιά κόμματα και το λαϊκισμό που την εκμεταλλεύονται και τάσσονται κατά της.
  • Η ελληνική οικονομική κρίση προκαλεί αρνητικές τάσεις για την ΕΕ που εκφράζονται κυρίως ως αντίσταση στην επιβολή των μέτρων λιτότητας που την παρομοιάζουν με μια νέα «γερμανική κατοχή».
  • Η ΕΕ μπορεί να επιβιώσει αν αλλάξει πολιτικές που θα δώσουν τέλος στο λαϊκισμό δημιουργώντας ανάπτυξη και θέσεις εργασίας.
  • Η ΕΕ θεωρείται παρά τα προβλήματά της απαραίτητη για το μέλλον της Ευρώπης.
  • Η ΕΕ θα πρέπει να υιοθετήσει μια λήψη αποφάσεων με γνώμονα τις ανάγκες όλων των κρατών – μελών και να αναδείξει ένα κοινωνικό πρόσωπο.

Continue Reading

Trending

Copyright © 2017 PRESSCODE