close
GEO+POLITICS

Ακιχίτο: «Ο αυτοκράτορας του λαού»

Με μια σπάνια τηλεοπτική ομιλία του στις 8 Αυγούστου, ο αυτοκράτορας της Ιαπωνίας Ακιχίτο, υπαινίχθηκε ανοιχτά ότι θα ήθελε να παραιτηθεί. Αναφερόμενος στα προβλήματα της υγείας του και την αδυναμία του να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του ρόλου του, ο 82άχρονος μονάρχης εξήγησε πως η αντοχές του σταδιακά μειώνονται. Ο Ακιχίτο υπέφερε από καρδιακά νοσήματα, βρογχίτιδα και καρκίνο τα τελευταία χρόνια.

Σε μια προ-ηχογραφημένη ομιλία δέκα λεπτών, ο αυτοκράτορας είπε ότι θα ήθελε να δει μια ομαλή αυτοκρατορική διαδοχή, σε αντίθεση με την παραδοσιακή περίοδο πένθους για το έθνος, που ακολουθεί μετά τον θάνατο του ηγέτη τους. Έπειτα, μετά από μια σύντομη διακοπή, ζήτησε την απαραίτητη συνταγματική μεταρρύθμιση που θα του επιτρέψει να παραιτηθεί. Ακόμα κι αν στις πρόσφατες δημοσκοπήσεις, οι Ιάπωνες δείχνουν θετικοί την πρόωρη συνταξιοδότηση του, πολλοί αντέδρασαν στην ομιλία του Ακιχίτο με σοκ και θλίψη.

Η παραίτηση του Ακιχίτο θα απαιτήσει την επανεξέταση των σχέσεων της Ιαπωνίας με το Αυτοκρατορικό παλάτι. Πολλές από τις νομικές δομές που διέπουν το στάτους της βασιλικής οικογένειας από τον 19ο αιώνα, εμφανίζουν τον αυτοκράτορα ως μια θεϊκή μορφή. Αυτή η κατάσταση αντικατοπτρίζεται και στο νομικό σύστημα της Ιαπωνίας, το οποίο δεν έχει καμία πρόβλεψη για παραίτηση. Αυτό θα απαιτούσε μια επανεξέταση που διέπει το Αυτοκρατορικό Δίκαιο, ακόμη και μια αναδιατύπωση του Συντάγματος της χώρας, στο οποίο παραπέμπει το άρθρο 1 και ορίζει τον αυτοκράτορα ως «σύμβολο του κράτους». Ένα σημαντικό σημείο διαφωνίας είναι το άρθρο 4, το οποίο απαγορεύει στον Ακιχίτο να έχει οποιεσδήποτε εξουσίες που σχετίζονται με την κυβέρνηση – πράγμα που σημαίνει ότι, εάν η κυβέρνηση αποφασίσει να δράσει και να κάνει νομικές αλλαγές που επιτρέπουν στον αυτοκράτορα να παραιτηθεί, αυτό θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αντισυνταγματική πολιτική συμμετοχή του παλατιού.

Ο Ακιχίτο, ήταν πάντα ένας αντισυμβατικός μεταρρυθμιστής ο οποίος δεν δίστασε να διασπάσει τα κοινωνικά εμπόδια που χωρίζει το παλάτι από τον λαό. Ακόμα και χωρίς πολιτικό ρόλο, έχει αφήσει βαθιά το αποτύπωμά του στην Ιαπωνία από τότε που ανέβηκε στο θρόνο των Χρυσανθέμων το 1989. Υπερασπίστηκε πολλές ανθρωπιστικές πολιτικές και προσπάθησε να επουλώσει τις πληγές του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και να φέρει την μοναρχία πιο κοντά στους πολίτες. Ο Ακιχίτο αποδέχτηκε το προσωνύμιο που του δόθηκε από τους Ιάπωνες «ο αυτοκράτορας του λαού».

Η πυρηνική καταστροφή στην Φουκουσίμα ώθησε τον αυτοκράτορα να δώσει το πρώτο τηλεοπτικό διάγγελμά του προς το έθνος, στη διάρκεια του οποίου μίλησε στη σύγχρονη γλώσσα για να γίνει κατανοητός από το ευρύ κοινό, δίνοντας ελπίδα. Ωστόσο, ίσως το πιο σημαντικό επίτευγμα του Ακιχίτο ήταν να χρησιμοποιήσει το αυτοκρατορικό κύρος του για να φτάσει στα λιγότερο προνομιούχα μέλη της κοινωνίας της Ιαπωνίας, την οικοδόμηση γεφυρών μεταξύ των συγκρουόμενων κοινωνικών τάξεων.

Με το Τόκιο να ετοιμάζεται να φιλοξενήσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες το καλοκαίρι του 2020, οι μνήμες του 1964 δείχνουν πόσο έχει αλλάξει η χώρα τα τελευταία 50 χρόνια. Την τελευταία φορά που πραγματοποιήθηκαν οι Αγώνες στην Ιαπωνία, η χώρα αναδυόταν από τις στερήσεις του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και ήθελε να αποδείξει ότι ήταν έτοιμη να σταθεί στο παγκόσμιο προσκήνιο ως ένα σύγχρονο έθνος.

Καθώς ο Ακιχίτο ετοιμάζεται να αποσυρθεί από τα φώτα της δημοσιότητας, ο πρίγκιπας Ναρουχίτο, ο οποίος έχει σπουδάσει στην Οξφόρδη, ετοιμάζεται να αναλάβει καθήκοντα. Ωστόσο, όπως και ο πατέρας του, επεδίωξε να μεταρρυθμίσει τα κοινωνικά ήθη της Ιαπωνίας. Έχοντας πολλά κοινά με τους ομολόγους του στη Δυτική Ευρώπη, η επόμενη γενιά των βασιλέων της Ιαπωνίας φαίνεται πως δεσμεύεται για τη μετατροπή της αυτοκρατορικής οικογένειας σε ένα ευπαρουσίαστο, προσιτό σύμβολο του έθνους-μια μεταμόρφωση στην οποία ο Ακιχίτο συνέβαλε αφάνταστα.

Tags : ΑσίαΕιρηνικόςΙαπωνίαΠολιτική
Kenneth Szabo

The author Kenneth Szabo