close
WORLD

Ένα απίθανο και μη αποδεκτό σενάριο για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ

Συνήθως αναφερόμαστε στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ ως μια από τις «παγωμένες συγκρούσεις». Τον περασμένο Απρίλιο, οι ανταλλαγές πυροβολισμών που στοίχισαν τη ζωή σε δεκάδες στρατιώτες και από τις δυο πλευρές, έδειξαν πως αυτή η σύγκρουση παραμένει ιδιαίτερα θερμή.

Οι εθνοτικές συγκρούσεις μεταξύ Αρμενίων και Αζέρων που ζουν στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, την ορεινή επαρχία στο εσωτερικό της πρώην Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν, προέκυψαν το 1988 προς το τέλος της σοβιετικής κυριαρχίας. Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, η τοπική σύγκρουση εξελίχθηκε σε έναν ολοκληρωτικό αιματηρό πόλεμο μεταξύ των νέων ανεξάρτητων κρατών, της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν. Το Αζερμπαϊτζάν προσπάθησε να διατηρήσει τον έλεγχο της περιοχής, ενώ η Αρμενία υποστήριξε την αυτονομιστική κίνηση των Αρμενίων.

Παρά το γεγονός ότι το Αζερμπαϊτζάν έγινε δεκτό στα Ηνωμένα Έθνη με τα σύνορα της Σοβιετικής περιόδου, που περιελάμβαναν το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, η αρμενική πλευρά κατάφερε να καταλάβει τόσο την επαρχία, όσο και τις γειτονικές περιοχές και ανακήρυξε τη λεγόμενη Δημοκρατία του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης, η οποία στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 30.000 ανθρώπους και στις δυο πλευρές, σχεδόν ένα εκατομμύριο Αζέροι εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους στα κατεχόμενα εδάφη και έγιναν πρόσφυγες στην ίδια τους τη χώρα.

Οι διαπραγματεύσεις, υπό την αιγίδα της Ρωσίας, προσέφεραν μια εκεχειρία το 1994, αλλά απέτυχαν να εξασφαλίσουν μια βιώσιμη λύση. Στις διαβουλεύσεις που ακολούθησαν, το Μπακού προσέφερε επανειλημμένα ευρεία αυτονομία για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, ως μέρος του Αζερμπαϊτζάν, συναντώντας την άρνηση της αρμενικής πλευράς, που απαιτεί την πλήρη ανεξαρτησία της αποσχισθείσας περιοχής.

Οι εχθροπραξίες πλήρους κλίμακας τον περασμένο Απρίλιο, ήταν οι χειρότερες από το 1994. Οι δύο πλευρές, σύμφωνα με ανεπίσημες εκτιμήσεις, έχασαν περίπου από 90 στρατιώτες, θέτοντας εκ νέου ζήτημα ανάπτυξης ρωσικών ειρηνευτικών δυνάμεων στην επίμαχη περιοχή. Διεθνείς αναλυτές θεωρούν πως από την πρόσφατη σύγκρουση, κερδισμένη βγήκε η Ρωσία, η οποία ενίσχυσε τη θέση της ως de facto μεσολαβητής και εγγυήτρια δύναμη της κατάπαυσης του πυρός. Δεν μπορεί επίσης να αποκλειστεί η θεωρία, ότι η τρέχουσα φάση της σύγκρουσης στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ είναι μέρος ενός ευρύτερου ρωσικού σχεδίου με στόχο την αλλαγή της κατάστασης και την εισαγωγή ειρηνευτικών ρωσικών στρατευμάτων στην περιοχή. Αυτό θα ενίσχυε τη γεωπολιτική θέση της Ρωσίας στον Καύκασο, και θα περιθωριοποιούσε την όποια δυτική επιρροή.

Ωστόσο, αυτή η ιδέα δεν φαίνεται να γίνεται αποδεκτή από αρκετές χώρες, συμπεριλαμβανομένων και των δυο αντιμαχόμενων πλευρών. Πρώτα απ ‘όλα, μια τέτοια εξέλιξη θα δώσει την ευκαιρία στη Ρωσία να ανακτήσει τον πλήρη στρατιωτικό έλεγχο στο Νότιο Καύκασο και να υπονομεύσει την ανεξαρτησία των περιφερειακών χωρών.

Το Αζερμπαϊτζάν ήταν μεταξύ των πρώτων μετασοβιετικών δημοκρατιών που κατάφεραν να επιτύχουν την ανάκληση των ρωσικών στρατευμάτων το 1992-1993. Η σχετική συμφωνία έχει επισημανθεί ως ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα στην ιστορία του ανεξάρτητου Αζερμπαϊτζάν. Σαν μέτρο σύγκρισης, η απόσυρση των ρωσικών στρατευμάτων από τη Γεωργία, ήταν αρκετά επίπονη και πήρε περισσότερο χρόνο. Αλλά η Ρωσία διατήρησε τις δυνάμεις της στις αποσχισθείσες περιοχές, την Αμπχαζία και τη Νότια Οσετία. Εν τω μεταξύ, η Αρμενία, όπου εξακολουθεί να φιλοξενεί μια Ρωσική στρατιωτική βάση, μερικές φορές αναφέρεται ως το προκεχωρημένο φυλάκιο της Ρωσίας. Μια ακόμα παράμετρος είναι τα αντιρωσικά αισθήματα που θα πυροδοτούσε η ανάπτυξη ρωσικών ειρηνευτικών δυνάμεων.

Επιπλέον, δεν υπάρχει εγγύηση ότι οι ρωσικές δυνάμεις θα καταφέρουν τη διευθέτηση της σύγκρουσης. Τα ρωσικά στρατεύματα που σταθμεύουν σήμερα σε παρόμοιες αποσχισθείσες περιοχές, δηλαδή την Αμπχαζία, τη Νότια Οσετία και την Υπερδνειστερία έχουν απλώς παγιώσει την υφιστάμενη κατάσταση, κάτι που θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει στην πλήρη ανεξαρτησία και τη διεθνή αναγνώριση για τις προαναφερθείσες περιοχές.

Επίσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες, που έχουν τα δικά τους συμφέροντα στην περιοχή, δεν επιθυμούν ένα τέτοιο σενάριο. Έχοντας ήδη μια ρωσική εμπλοκή στην Μέση Ανατολή –μια περιοχή που παραδοσιακά ανήκει στη σφαίρα επιρροής τους, θα ήθελαν να αποφύγουν μια νέα ρωσική στρατιωτική εμπλοκή και την περαιτέρω ενίσχυση των ρωσικών θέσεων.

Η Τουρκία, η οποία είναι φυσικός σύμμαχος του Αζερμπαϊτζάν μέσω πολιτικών και εθνικοπολιτιστικών δεσμών, δεν θα συναινούσε εύκολα σε μια Ρωσική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή. Αυτό θα έδινε τη δυνατότητα στους Ρώσους να αποκτήσουν τον έλεγχο σημαντικών περιφερειακών έργων που η Τουρκία, μαζί με το Αζερμπαϊτζάν, τη Γεωργία, τις ΗΠΑ και την ΕΕ, σχεδιάζει. Χάρη σε αυτές τις συνδυασμένες προσπάθειες, ο Νότιος Καύκασος έχει μετατραπεί σε έναν σημαντικό ενεργειακό διάδρομο. Ο αγωγός πετρελαίου Μπακού-Τιφλίδα-Τσεϊχάν, καθώς και οι αγωγοί φυσικού αερίου Μπακού-Τιφλίδα-Ερζουρούμ και TANAP έχουν αυξήσει τη σημασία της περιοχής και συνέβαλαν στην ενεργειακή διαφοροποίηση της Ευρώπης και τη μείωση της ενεργειακής της εξάρτησης από τη Ρωσία.

Στο πλαίσιο αυτό και παρά τις δηλώσεις αρκετών Ρώσων πολιτικών και εμπειρογνωμόνων για την ανάπτυξη ρωσικών ειρηνευτικών δυνάμεων στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, το σενάριο αυτό παραμένει εξαιρετικά απίθανο και μη αποδεκτό. Ωστόσο η διακίνησή του και χωρίς την πρόθεση να το εφαρμόσει, θα μπορούσε να ενισχύσει τη θέση της Ρωσίας έναντι των περιφερειακών και παγκόσμιων ανταγωνιστών της, υπενθυμίζοντας ποιος είναι το αφεντικό στην περιοχή.

Tags : ΑζερμπαϊτζάνΑμυναΑρμενιαΓεωπολιτικήΕνέργειαΕυρώπηΗνωμένες ΠολιτείεςΚαυκασοςΝαγκόρνο-ΚαραμπάχΡωσία
Rusif Huseynov

The author Rusif Huseynov