close
GEO+POLITICS

Τουρκμενιστάν, το ερμητικά κλειστό Βασίλειο της Κεντρικής Ασίας

fb2f4dce862da1bee62f9456b87d8a12_L

Καθώς όλα τα μάτια είναι στραμμένα στο Ιράν, οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που συμβαίνουν στο Τουρκμενιστάν έχουν περιέλθει σε δεύτερη μοίρα. Παρά τις διεθνείς πιέσεις, το καθεστώς δεν έχει κάνει πολλά για να βελτιώσει την κατάσταση. Στην πραγματικότητα, τα τελευταία χρόνια τα πράγματα έχουν χειροτερέψει.

Σε αντίθεση με άλλα κράτη που έχουν αρνητικές επιδόσεις στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το Τουρκμενιστάν διατηρεί το διεθνές κύρος του λόγω των τεράστιων αποθεμάτων φυσικού αερίου που διαθέτει (4ο στον κόσμο) και το εντυπωσιακό δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου που διέρχονται μέσα από τη χώρα. Στην πραγματικότητα, οι διεθνείς σχέσεις βασίζονται στην εκμετάλλευση των φυσικών πόρων και ο έλεγχός τους επιτρέπει στο καθεστώς του Τουρκμενιστάν να διατηρεί ένα σφικτό κλοιό γύρω από τους πολίτες του.

Κάποιος μπορεί α αναρωτηθεί γιατί η Βόρεια Κορέα είναι σταθερά το αρνητικό πρότυπο προκαλώντας τη διεθνή καταδίκη, ενώ το Τουρκμενιστάν –με μια μικρή εξαίρεση τις προτροπές των ΗΠΑ σχετικά με τις αναγκαίες δημοκρατικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις, είναι στην αφάνεια. Τουλάχιστον το κοινό γνωρίζει κάτι για τη Βόρεια Κορέα, αλλά δεν ξέρει σχεδόν τίποτα για την άλλη μοναχική δικτατορία της Ασίας. Οι περισσότεροι δεν μπορούν καν να προσδιορίσουν το Τουρκμενιστάν στο χάρτη.

Ενώ μερικοί μπορεί να πιστεύουν ότι δεν είναι απολύτως θεμιτό να συγκριθεί η απομονωμένη και τυραννική χώρα της Βόρειας Κορέας με το Τουρκμενιστάν, η οποία είναι ενεργή και σε μεγάλο βαθμό σε συνεργαζόμενη με τις άλλες 4 παράκτιες χώρες της Κασπίας για την προώθηση του πετρελαίου και του φυσικού αερίου στην Κεντρική Ασία, ένα πράγμα είναι σαφές: το Τουρκμενιστάν έχει μεγάλο πρόβλημα σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και δεν μπορεί η παγκόσμια κοινότητα να συνεχίσει να το αγνοεί.

Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), υπήρξε διστακτική να επενδύσει σε επιχειρήσεις στο Τουρκμενιστάν, λόγω της κρατικής παρέμβασης και του ελέγχου. Ο ιδιωτικός τομέας της χώρας εξακολουθεί να είναι πολύ μικρός και στενά ρυθμιζόμενος από το κράτος. Η Τράπεζα σχεδιάζει να προσφέρει χρηματοδότηση σε ιδιωτικές εταιρείες εκτός από τους τομείς του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, για την ενίσχυση του τομέα μεταποίησης, των τροφίμων, τις υπηρεσίες μεταφοράς, συσκευασίας, επίπλων και τουρισμού. Περιμένει όμως από την κυβέρνηση του Τουρκμενιστάν να κάνει ορισμένα βήματα για την πολυφωνία και τη λογοδοσία, την απελευθέρωση των μέσων ενημέρωσης και να βελτιώσει τη συνολική κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Με ένα απίστευτα υψηλό ποσοστό ανεργίας -μερικοί οικονομολόγοι πιστεύουν ότι είναι γύρω στο 60% – η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει αυτή τη σημαντική ευκαιρία. Μέχρι η κυβέρνηση του Τουρκμενιστάν να κάνει πρόοδο σε αυτά τα θέματα, η εμπλοκή της EBRD θα παραμένει περιορισμένη.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επίσης εκφράσει σοβαρές ανησυχίες για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Τουρκμενιστάν, ειδικά για το θέμα της χρήσης βασανιστηρίων. Επίσης έχει ζητήσει να μειωθούν οι περιορισμοί της πρόσβασης στο Internet, οι παρεμβάσεις στο δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης, της θρησκείας και της διαφάνειας.

Δυστυχώς, ακόμη και αν ο πρόεδρος του Τουρκμενιστάν Gurbanguly Berdymukhamedov αναφέρεται συχνά στην διεθνή ειρήνη και την καλή γειτονία, η χώρα είναι στα πρόθυρα της επιστροφής στο προηγούμενο παράξενο ολοκληρωτικό καθεστώς του προέδρου Saparmurat Niyazov, ενός μεγαλομανούς δικτάτορα που κυβέρνησε τη χώρα από το 1985 έως το 2006 συναγωνιζόμενος την αντίστοιχη δεσποτική δυναστεία της Βόρειας Κορέας. Τα πρόσφατα χρυσά αγάλματα του Berdymukhamedov δείχνουν πως βαδίζει στον ίδιο δρόμο.

Ο Πρόεδρος Berdymukhamedov που «επανεξελέγη» με το 97% των ψήφων το 2012, εξακολουθεί να θεωρείται από τους περισσότερους ως ένα δεσποτικός ηγέτης που καταστέλλει τις μειονότητες, περιφρονεί τις θεμελιώδεις ελευθερίες, αναγκάζει χιλιάδες ανθρώπους να συμμετέχουν σε μεγάλες εκδηλώσεις (χωρίς διαλείμματα), και έχει μηδενική ανοχή για τους αντιφρονούντες, δημοσιογράφους, και τα αντίπαλα πολιτικά κόμματα. Έχει επιβάλλει δρακόντειους περιορισμούς στα μέσα ενημέρωσης και οι εκφοβιστικές πρακτικές προς τους ακτιβιστές που τολμούν να υπερασπιστούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, είναι συνηθισμένο φαινόμενο. Η θρησκευτική ελευθερία είναι ανύπαρκτη και επιβάλλονται πρόστιμα για μη καταχωρημένη θρησκευτική δραστηριότητα.

Παρ ‘όλα αυτά, υπάρχει ελάχιστη διεθνής πίεση για λογοδοσία. Ελάχιστες ΜΚΟ που έχουν πάρει άδεια από το καθεστώς, δεν έχουν πλήρη πρόσβαση και περιγράφουν μια ζοφερή πραγματικότητα. Οι διεθνείς παρεμβάσεις του Berdymukhamedov, εκτιμώνται θετικά σε περιφερειακό επίπεδο, όμως τα ζητήματα που εξακολουθούν να απασχολούν αφορούν την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της διαχείρισης των τεράστιων πόρων που προσφέρουν στο καθεστώς μια δυναστική ηγεσία. Αν το Τουρκμενιστάν δεν κάνει σημαντικά βήματα όπως οι ιδιωτικοποιήσεις, η απελευθέρωση της αγοράς, φορολογικές και νομικές μεταρρυθμίσεις – η χώρα δεν θα είναι σε θέση να προσελκύσει ξένες επενδύσεις και να μετατραπεί σε μια ευημερούσα κοινωνία, όπως έχει όλες τις δυνατότητες να γίνει.

Δυστυχώς, η παγκόσμια κοινότητα δεν θεωρεί ως σημαντική προτεραιότητα το Τουρκμενιστάν, με αδύναμες έως αστείες παρεμβάσεις. Ίσως η μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ της Βόρειας Κορέας και του Τουρκμενιστάν είναι το ζήτημα των πυρηνικών όπλων. Είναι πάντως απογοητευτικό να βλέπουμε τη διεθνή κοινότητα ουσιαστικά να στέλνει ένα μήνυμα προς τον υπόλοιπο κόσμο, ότι ενδιαφέρονται για τις βασικές ελευθερίες των πολιτών και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας σε καταπιεστικά καθεστώτα, μόνο όταν οι συγκεκριμένες χώρες διαθέτουν την ικανότητα να βλάψουν και άλλους, πέρα από τους πολίτες τους. Αυτή η απάνθρωπη υποκριτική λογική πρέπει να τερματιστεί σε παγκόσμιο επίπεδο, γιατί το μήνυμα που στέλνει ακούγεται πολύ πέρα από τα σύνορα του ερμητικά κλειστού Βασιλείου της Κεντρικής Ασίας.

Tags : Ανθρωπινα ΔικαιωματαΓεωπολιτικήΕνέργειακεντρικη ασιαΤουρκμενιστάν