close
GEO+POLITICS

Ποιες είναι οι μελλοντικές προθέσεις της Κίνας;

2bd64d7b967017e313e305532023f668_L
Καθώς η ισχύς της Κίνας αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο, πολλές περιφερειακές και παγκόσμιες δυνάμεις ανησυχούν για την οικονομική, πολιτική και στρατιωτική δυναμική της.

Υπάρχει μια παγκόσμια δυσπιστία σχετικά με τις προθέσεις της Κίνας, η οποία έχει προκληθεί από πολιτικές αποφάσεις και δραστηριότητές της τα τελευταία 30 χρόνια. Η ιδιαίτερη σχέση μεταξύ της Κίνας και των Ηνωμένων Πολιτειών και η οικονομική αλληλεξάρτηση, έχει προκαλέσει σύγχυση και αντικρουόμενες απόψεις μεταξύ των αναλυτών, που αναρωτιούνται κατά πόσο η αύξηση του ανταγωνισμού μεταξύ των δύο παγκόσμιων δυνάμεων θα επηρεάσει ή και θα απορρυθμίσει την παγκόσμια τάξη. Μήπως η Κίνα προσπαθεί να αυξήσει την επιρροή της στο διεθνές επίπεδο, αποσκοπώντας τελικά στην ανατροπή της τρέχουσας παγκόσμιας ισορροπίας;

Η εξωτερική πολιτική της Κίνας στηρίζεται σε τρεις υποθέσεις για το πώς λειτουργεί ο κόσμος: την επιβίωση σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον, την προάσπιση και διαφύλαξη των συμφερόντων της με κάθε κόστος, και τη διασφάλιση πως διαθέτει τον απαραίτητο έλεγχο και τους αναγκαίους πόρους για να διατηρηθεί η ισορροπία δυνάμεων. Η Κίνα εγκατέλειψε την παραδοσιακή εξωτερική πολιτική της απομόνωσης και επέτρεψε στον εαυτό της να προσαρμοστεί στο σύγχρονο κόσμο, να αναπτυχθεί οικονομικά και να εμφανιστεί ως μια νέα παγκόσμια δύναμη.

Ο «αρμονικός κόσμος» είναι μια ιδέα του πρώην προέδρου Χου Ζιντάο, εισήχθη για πρώτη φορά το 2005 και αποτελεί τον άξονα της κινεζικής εξωτερικής πολιτικής: η επίτευξη της διαρκούς ειρήνης και κοινής ευημερίας, σε έναν κόσμο όπου όλοι οι πολιτισμοί θα πρέπει να συνυπάρχουν αρμονικά. Η επιθυμία να κλείσει το χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών που προκαλεί κοινωνικές εντάσεις στο εσωτερικό και σε διεθνές επίπεδο, μέσω της εφαρμογής τεσσάρων δράσεων: πολυμέρεια, οικονομική συνεργασία, διατήρηση της πολυμορφίας μέσω της ισότητας και της δημοκρατίας, και τη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ με ορθολογικό τρόπο. Ωστόσο, η Κίνα μέχρι στιγμής δεν έχει κάνει πράξη αυτά τα υψηλά ιδανικά με συγκεκριμένες δράσεις.

Οι ηγέτες της Κίνας θεωρούν ηθικά λάθος την παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις μιας άλλης κυρίαρχης χώρας. Στρατιωτικά, η Κίνα φαίνεται να ενδιαφέρεται περισσότερο για τη διατήρηση των “βαρβάρων” μακριά από το έδαφός της, παρά τη διαμάχη στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας. Το Πεκίνο αναμφίβολα γνωρίζει ότι αυτές οι πρακτικές προκαλούν τριβές μεταξύ της Κίνας και των Ηνωμένων Πολιτειών, ωστόσο, η ανάγκη της να στηρίξει μια ταχέως αναπτυσσόμενη οικονομία της και να διατηρήσει την αύξηση του βιοτικού επιπέδου για την τεράστια πληθυσμό της – με την απόκτηση πολύτιμων πόρων, όπως το πετρέλαιο, μέταλλα και νερό – μπορεί να είναι η πιο ισχυρή κινητήρια δύναμη πίσω από την εξωτερική της πολιτική, από οτιδήποτε άλλο.

Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί το μαρξιστικό/ λενινιστικό μοντέλο αυταρχικής διακυβέρνησης και το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα (ΚΚΚ) είναι το μόνο πολιτικό κόμμα που επιτρέπεται στο εσωτερικό της Κίνας και η εξουσία του είναι αδιαμφισβήτητη. Παρόλο που η Κίνα έχει εγκαταλείψει την τυπική σοσιαλιστική οικονομία των παλιών κομμουνιστικών κοινωνιών και έχει υιοθετήσει έναν «ελεγχόμενο» καπιταλισμό δυτικού τύπου, η κυβέρνηση έχει καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε αμφισβήτηση της μονοκομματικής κυριαρχίας της δεν θα γίνει ανεκτή. Ενώ πολλοί Κινέζοι έχουν αποκτήσει ως ένα βαθμό προσωπική, οικονομική, πολιτιστική και πνευματική ελευθερία, αυτές οι νέες ελευθερίες προϋποθέτουν το σεβασμό στην αδιαμφισβήτητη παντοδυναμία του κόμματος.

Ίσως το κίνητρο για τη μεταρρύθμιση της εξωτερικής τους πολιτικής, είναι η διεκδίκηση μιας θέσης που θεωρούν πως τους ανήκει, δηλαδή ανάμεσα στις παγκόσμιες δυνάμεις και που χάθηκε απότομα την περίοδο του Μάο. Ίσως η εξωτερική πολιτική της παγκόσμιας αρμονίας είναι ένα μήνυμα προς τις ΗΠΑ και άλλους διεθνείς παράγοντες, ότι δεν έχει καμία πρόθεση να αμφισβητήσει το υπάρχων αμερικανοκεντρικό διεθνές σύστημα. Ίσως η συνεχής απειλή οικονομικών κυρώσεων χρησιμεύει ως μια υπενθύμιση ότι η Κίνα είναι ευάλωτη λόγω της εξάρτησής της από τις αγορές των πιο προηγμένων χωρών. Παρ ‘όλα αυτά, είναι περισσότερο πιθανό η κινεζική εξωτερική πολιτική -σε μεγάλο βαθμό- να διαμορφώνονται από την ανησυχία της ότι δεν είναι ακόμα μια πραγματική παγκόσμια δύναμη, πολύ λιγότερο ένας παγκόσμιος ηγέτης. Αυτή η αυτοθεωρούμενη ανησυχία κατωτερότητας φαίνεται πως έχει μεγάλη επιρροή στο Πεκίνο.

Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες εκφράζουν κατά καιρούς την ανησυχία τους σχετικά με τις μελλοντικές προθέσεις της Κίνας, δεν θεωρείται πλέον ως άσπονδος εχθρός. Έχουν αναπτύξει στενούς εμπορικούς δεσμούς και αλληλοεξαρτώνται οικονομικά. Παρά τις οικονομικές, στρατιωτικές και πολιτικές σχέσεις που διατηρούν οι δύο χώρες, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν έντονες επιφυλάξεις σχετικά με την αδυσώπητη οικονομική ανάπτυξη της Κίνας, η οποία εν μέρει τροφοδοτείται από τις δραστηριότητες της οικονομικής κατασκοπείας και της κλοπής πνευματικής ιδιοκτησίας.

Παραδόξως, παρά τους φόβους ότι η Κίνα θα μπορούσε μια μέρα να γίνει ένας πιο επιθετικός διεθνής παίκτης, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκουν το ίδιο απογοητευτική την απροθυμία της Κίνας να γίνει πιο ενεργή στη διεθνή σκηνή, αρκεί να ακολουθεί τους όρους του παιχνιδιού που θέτουν οι αμερικανοί. Η δυσπιστία της Κίνας από αυτές τις παράδοξες αμερικανικές τάσεις πηγάζει από την ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι οι ΗΠΑ θέλουν να αποδυναμώσουν την Κίνα εμποδίζοντας την οικονομική και στρατιωτική της ανάπτυξη της, παίζοντας ουσιαστικά διπλό παιχνίδι. Αυτή η ανησυχία δημιουργεί ένα ασαφές πλαίσιο συνεργασίας που αναμένεται να συνεχιστεί και στο μέλλον.

Η ιστορία μας διδάσκει πως όταν ένα κράτος έχει αυξημένη δύναμη και επιρροή, ο πειρασμός της επέκτασης της κυριαρχίας, προκειμένου να τροποποιηθεί το διεθνές σύστημα σύμφωνα με τα δικά του συμφέροντα γίνεται έντονος. Οπωσδήποτε, η Κίνα έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει τον πλούτο, τα στρατιωτικά μέσα, και το ανθρώπινο δυναμικό για να γίνει ο επόμενος παγκόσμιος κολοσσός. Είναι φυσικό λοιπό, για τον σημερινό παγκόσμιο κολοσσό, να λαμβάνει τα μέτρα του.

Ενώ παραμένει εξαιρετικά απίθανο η Κίνα να χρησιμοποιήσει τα τεράστια αποθεματικά της για να πλημυρίσει τις παγκόσμιες αγορές, ή να αποφασίσει να σταματήσει τη χρηματοδότηση του αμερικανικού χρέους, το γεγονός ότι η διεθνής κοινότητα πρέπει να επαγρυπνεί ακόμη και για τη δυνατότητα αυτή, είναι άκρως ανησυχητικό. Αν και δεν είναι ακόμη σαφές προς ποια κατεύθυνση επιθυμεί η ηγεσία της Κίνας να κινηθεί, όσοι υποστηρίζουν τη λεγόμενη «Pax Americana» μπορούν να βγάλουν ένα στεναγμό ανακούφισης: όσο η Κίνα επικεντρώνεται στη δική της εγχώρια ανάπτυξη και σταθερότητα, το σημερινό status quo θα συνεχιστεί.

Tags : ΑσίαΓεωπολιτικήΔιπλωματίαΗνωμένες ΠολιτείεςΚίναΟικονομία