Loading Posts...

Η μάχη για τον έλεγχο της Κασπίας Θάλασσας οφείλεται στην αφθονία των φυσικών πόρων. Καθημερινά παράγονται σχεδόν 3 δισεκατομμύρια γαλόνια αργού πετρελαίου, ενώ σε ετήσια βάση 3 τρισεκατομμύρια κυβικά φυσικού αερίου. Εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να υπάρχουν πάνω από 48 δισεκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και πάνω από 292 τρισεκατομμύρια κυβικά φυσικού αερίου που δεν έχουν ακόμη ανακαλυφθεί.

Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, η Ρωσία, το Αζερμπαϊτζάν, το Ιράν, το Τουρκμενιστάν και το Καζακστάν, μάχονται για τα δικαιώματα στη γη και στον θαλάσσιο πυθμένα κοντά στα σύνορα κάθε χώρας. Πριν από το 1991, η Κασπία ελεγχόταν μόνο από το Ιράν και τη Σοβιετική Ένωση μέσα από μια σειρά διμερών συμφωνιών.

Η Κασπία αποκαλείται θάλασσα από την αρχαιότητα, αλλά υπήρξε μεγάλη συζήτηση για το αν θα πρέπει να θεωρείται λίμνη ή θάλασσα. Το σκεπτικό πίσω από αυτή τη συζήτηση είναι ότι αν θεωρηθεί λίμνη θα πρέπει να κατατμηθεί ισομερώς κάτι που δεν συμβαίνει στην περίπτωση της θάλασσας, στην οποία εκτός από τα παράκτια κράτη, έχει επίσης πρόσβαση η διεθνής κοινότητα. Η κατανομή της Κασπίας και η μετονομασία της σε λίμνη έχει απορριφθεί από πολλά από τα παράκτια κράτη, ενώ δεν έχει επιτευχθεί ακόμα μια συνολική συμφωνία. Έτσι, η νομική μάχη για την Κασπία συνεχίζει να μαίνεται.

Οι χώρες που περιβάλλουν την Κασπία Θάλασσα δεν είναι οι μόνες που έχουν μεγάλο ενδιαφέρον για τους φυσικούς της πόρους. Χώρες και πολυεθνικές επιχειρήσεις έχουν οικονομικό συμφέρον ή την επιθυμία να επενδύσουν και προσπαθούν να προωθήσουν τη δική τους ατζέντα ρίχνοντας λάδι στη φωτιά. Οι εδαφικές διαφορές δεν θα μπορούσαν να είναι πιο περίπλοκες, αλλά η πυρηνική συμφωνία με το Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερες νομικές και γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις. Η άρση των διεθνών κυρώσεων που είχαν επιβληθεί στο Ιράν θα του επιτρέψουν να εξάγει και πάλι πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Το Ιράν θα μπορούσε δυνητικά να ενταχθεί στον αγωγό φυσικού αερίου της Ανατολίας (Trans-Anatolian Pipeline) που θα συνδεθεί με τον Αδριατικό Αγωγό Φυσικού Αερίου (Trans-Adriatic Pipeline), επιτρέποντας στη Δυτική Ευρώπη να προμηθευθεί φυσικό αέριο από την Ισλαμική Δημοκρατία παρακάμπτοντας την Ρωσία. Η άρση των κυρώσεων θα μπορούσε επομένως να θεωρηθεί ταυτόχρονα ωφέλιμη και επικίνδυνη. Αυτές οι ενδεχόμενες εξελίξεις των εξαγωγών του Ιράν θα μπορούσαν να απειλήσουν τα έσοδα και τη χρηματοδότηση των υπολοίπων χωρών που περιβάλλουν την Κασπία.

Είναι προφανές πως καμία σύγκρουση στην Κασπία δεν μπορεί να θεωρηθεί ως τοπικό ζήτημα καθώς οι επιπτώσεις στη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου στην παγκόσμια αγορά θα είναι μεγάλες.

Επί του παρόντος, το Αζερμπαϊτζάν και το Καζακστάν παράγουν τις μεγαλύτερες ποσότητες φυσικών πόρων από την Κασπία. Η Ρωσία έχει δημιουργήσει ένα μονοπώλιο για την εξαγωγή τους γιατί οι αγωγοί που διέρχονται από τη χώρα είναι ο ευκολότερος και πιο αποδοτικός τρόπος για να φτάσουν στον τελικό προορισμό τους. Μόλις το Ιράν αποκτήσει τη δυνατότητα εξαγωγών είναι πιθανό να αυξήσει τα επίπεδα παραγωγής, καθώς και τη δημιουργία νέων αγωγών. Όλα αυτά ενδεχομένως να κάνουν το Ιράν τη μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγό χώρα της Κασπίας και η παροχή νέων οδών μεταφοράς θα μπορούσε να διαταράξει τα γεωπολιτικά συμφέροντα της Ρωσικής Ομοσπονδίας.

Η δύναμη που θα μπορούσε να αποκτήσει το Ιράν, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο θα μπορούσε να την χρησιμοποιήσει, προκαλεί ανησυχία, που σε συνδυασμό με το πυρηνικό του πρόγραμμα –ασχέτως αν έχει υπογραφεί συμφωνία- χώρες όπως το Ισραήλ και η Σαουδική Αραβία το βλέπουν ως μια άμεση απειλή. Αυτές οι χώρες μπορεί να προβούν σε ενέργειες για την αποτροπή της ενδυνάμωσης του Ιράν και της ενσωμάτωσής του στη διεθνή κοινότητα.

Το 2007 υπογράφηκαν Διμερείς Συνθήκες ασφάλειας και δηλώσεις μη επίθεσης. Το 2014, στη Σύνοδο Κορυφής της Κασπίας, οι πέντε πρόεδροι υπέγραψαν μια δήλωση για την εγγύηση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή, επιτρέποντας μόνο στα παράκτια κράτη να διατηρούν ένοπλες δυνάμεις, απαγορεύοντας την είσοδο στις στρατιωτικές δυνάμεις οποιουδήποτε άλλου κράτους στην Κασπία.

Ωστόσο, τα παράκτια κράτη της Κασπίας, καθώς και οι διεθνείς επενδυτές θα πρέπει να θωρακιστούν έναντι ενδεχόμενων κυβερνοεπιθέσεων. Η επίθεση με τον ιό Stuxnet στις εγκαταστάσεις του Ιράν πριν από μερικά χρόνια δείχνει ότι ο τομέας της ασφάλειας θα πρέπει να προχωρήσει πέρα από τα συμβατικά μέσα. Δεν είναι απίθανο μια κυβερνοεπίθεση να καθορίσει ποιος ελέγχει τους φυσικούς πόρους καθώς και την εφαρμογή της δικής του ατζέντας, ειδικά αν μια σοβαρή επίθεση όπως με τον Stuxnet συμβεί ξανά. Μια τέτοια επίθεση θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες για την παγκόσμια κοινότητα και όχι μόνο για τα παράκτια κράτη, καθώς είναι σαφές ότι η ανάπτυξη της περιοχής της Κασπίας είναι κάτι που θεωρείται από όλους προτεραιότητα για την παγκόσμιας οικονομίας και ασφάλεια. Έτσι είναι η φύση αυτής της συναρπαστικής περιοχής: γεμάτη υποσχέσεις και πιθανά ναρκοπέδια.

Stacey Cottone

The author didnt add any Information to his profile yet