close
WORLD

Διαζύγιο και γυναικεία δικαιώματα στο Ισλάμ

Πολλές θρησκείες έχουν τις δικές τους κατευθυντήριες γραμμές μέσα στα θρησκευτικά κείμενα και καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων που σχετίζονται με το γάμο και τα ζητήματα που προκύπτουν.

Σε αυτά περιλαμβάνονται η προίκα, η συμπεριφορά και οι ρόλοι των συζύγων, η πολυγαμία, και ακόμη το διαζύγιο. Το Ισλάμ, η δεύτερη μεγαλύτερη θρησκεία στον κόσμο, καλύπτει την έννοια του γάμου και της διάλυσης του λεπτομερώς. Σύμφωνα με τον ισλαμικό νόμο, γνωστό και ως σαρία, το διαζύγιο επιτρέπεται, αλλά υπάρχουν διαφορετικοί κανόνες για τους άνδρες και τις γυναίκες. Για έναν άνδρα η απόκτηση διαζυγίου μπορεί να είναι εξαιρετικά απλή διαδικασία. Αντίθετα, για μια γυναίκα είναι μια περίπλοκη δοκιμασία που τείνει να εμπλέξει την επιστροφή του συζύγου της, την επιμέλεια των παιδιών και την οικονομική υποστήριξη. Η παραβίαση των δικαιωμάτων των γυναικών σχετικά με το διαζύγιο, αποτελεί ένα σημαντικό ζήτημα τα τελευταία χρόνια, κυρίως ως αποτέλεσμα του εκσυγχρονισμού των μουσουλμανικών χωρών και την αντίδραση των συντηρητικών που προσπαθούν να διατηρήσουν την παράδοση. Σε αρκετές από τις πιο συντηρητικές μουσουλμανικές χώρες, έχουν υπάρξει περιπτώσεις γυναικών που αντιμετωπίζουν διακρίσεις στη διαδικασία διαζυγίου μέσα από εξωφρενικές απαιτήσεις ή την κατηγορηματική άρνηση του διαζυγίου. Σε αυτό το κείμενο θα εξετάσουμε το ζήτημα των δικαιωμάτων των γυναικών σχετικά με το διαζύγιο στο πλαίσιο της ισλαμικής παράδοσης και της σύγχρονης κοινωνίας, καθώς και των κινδύνων που προκύπτουν από τις διακρίσεις που υφίστανται.

Το διαζύγιο υπήρχε πολύ πριν το Ισλάμ, αλλά σύμφωνα με τον Jaafar-Mohammad «Η έλευση του Ισλάμ έκανε τη διαδικασία διαζυγίου πολύ πιο ευνοϊκή για τις γυναίκες, γιατί ο ισλαμικός νόμος επέτρεψε στις γυναίκες να διατηρούν την περιουσία τους και τα κέρδη, καθώς και το δικαίωμα μιας γυναίκας να αιτηθεί την οικονομική υποστήριξη από τον πρώην σύζυγό της, αν αυτό απαιτείται.

Το Ισλάμ αναγνωρίζει το γάμο ως μια σύμβαση η οποία μπορεί να διαλυθεί μέσα από συγκεκριμένες διαδικασίες. Το Ισλαμικό δίκαιο αναγνωρίζει τρία είδη διαζυγίου: ta laaq, khula, και tafriq. Η πρώτη (ta laaq), είναι μια μορφή διαζυγίου που μπορεί να ασκηθεί μόνο από το σύζυγο, ο οποίος μπορεί να δηλώσει την πρόθεσή του και μετά από συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, το διαζύγιο μπορεί να θεωρηθεί οριστικό. Η δεύτερη μορφή (khula), γνωστό ως διαζύγιο άνευ πταίσματος και η διαδικασία μπορεί να ξεκινήσει και από τους δυο, ή με κοινή συναίνεση. Στην συγκεκριμένη περίπτωση δεν χρειάζεται να αποδείξει κανείς τίποτα, απλά δηλώνουν δυσαρεστημένοι και αυτό αποτελεί επαρκή λόγο για τον τερματισμό του γάμου. Μέσα από αυτή τη διαδικασία επιστρέφεται στη σύζυγο η προίκα, η μέρος αυτής. Η τρίτη μορφή που αναγνωρίζεται από τον ισλαμικό νόμο είναι το tafriq, στην οποία στηρίζεται σε απόφαση του δικαστηρίου για την έκδοση διαζυγίου.

Το διαζύγιο πολλές φορές απαιτεί την παραίτηση ή την αποζημίωση των κεφαλαίων από τη γυναίκα και αυτό μπορεί πολλές φορές να λειτουργήσει ως αποτρεπτικός παράγοντας. Σε μια πρόσφατη μελέτη διαζευγμένων γυναικών στο Πακιστάν, αναφέρθηκαν πολλές περιπτώσεις απώλειας πολύτιμων πόρων ως συνέπεια για τις διαζευγμένες γυναίκες, μη μπορώντας να συντηρήσουν τον εαυτό τους, ενώ σε άλλες περιπτώσεις έχασαν κληρονομιές και άλλα περιουσιακά στοιχεία από τους γάμους τους. Άλλες έχουν εμπλακεί σε παρατεταμένες νομικές διαδικασίες λόγω των προσπαθειών του πρώην συζύγου τους να τους αρνηθεί την διατροφή. Οι γυναίκες στις μουσουλμανικές χώρες συχνά εξαρτώνται οικονομικά από το σύζυγό τους και ως εκ τούτου δεν διαθέτουν τα απαραίτητα κεφάλαια που απαιτούνται για να χρησιμοποιήσουν μια από τις τρεις διαδικασίες διαζυγίου. Επιπλέον, οι γυναίκες που δεν μπορούν να συντηρήσουν τον εαυτό τους οικονομικά μετά από ένα διαζύγιο, πρέπει να βασίζονται σε μέλη της οικογένειάς τους για οικονομική υποστήριξη και πολλές δεν θέλουν να είναι βάρος ή απλά δεν έχουν τη στήριξη της οικογένειάς τους, καθώς η απόφασή τους πηγαίνει ενάντια στις κοινωνικές νόρμες.

Ο Ισλαμικός νόμος έχει συχνά επικριθεί ως οπισθοδρομικός, αλλά στην περίπτωση του διαζυγίου είναι στην πραγματικότητα πιο φιλελεύθερος από ότι θεωρεί η Δύση. Το διαζύγιο επιτρέπεται και είναι αποδεκτή διαδικασία, η οποία μπορεί να ξεκινήσει και από τους δυο συζύγους. Αυτό που δεν είναι καθόλου φιλελεύθερο, είναι η σύγχρονη ερμηνεία που δίδεται σε ένα μεγάλο αριθμό συντηρητικών μουσουλμανικών κοινωνιών, αλλά κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί πως υπάρχουν εξίσου αθέμιτες πολιτικές σχετικά με την έκδοση διαζυγίου και σε πολλές μη-μουσουλμανικές χώρες.

Αν και δεν υπάρχει αυτό που θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένα τέλειο σύστημα, είναι σημαντικό να αλλάξουν οι πολιτικές που είναι άδικες έναντι μιας συγκεκριμένης ομάδας πληθυσμού. Αγνοώντας το πρόβλημα δεν υπονομεύεται μόνο ο θεσμός του γάμου, αλλά ουσιαστικά παραβιάζονται θεμελιώδεις πτυχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Tags : Ανθρωπινα ΔικαιωματαΘρησκειαΙσλαμισοτητα των φυλωνΜέση Ανατολή
Alyssa Benoist

The author Alyssa Benoist