close
0af7066a15b46ecace4051cc8307525c_L
Ο μεγάλος μετασχηματισμός του Ιράν σε ένα σύγχρονο κράτος κατά την περίοδο της μοναρχίας των Παχλεβί, η ώθηση στην οικονομία και η δημιουργία δομών, είχε μεγάλο κόστος για τους Ιρανούς.

Οι αγροτικές μεταρρυθμίσεις οδήγησαν μεγάλο μέρος του πληθυσμού σε φτωχογειτονιές και παραγκουπόλεις, στις παρυφές των μεγάλων πόλεων. Αυτή η επίπονη πορεία του εκσυγχρονισμού, τροφοδότησε μια έντονη δυσαρέσκεια, η οποία οδήγησε τελικά στην ανατροπή του Σάχη.

Μετά την επανάσταση, η εσωτερική πολιτική του Ιράν περιστρέφεται γύρω από δύο κύριες ιδεολογίες: Η μία διαπνέεται από τον έντονο εθνικισμό με βάση τα ιστορικά επιτεύγματα και τον πλούσιο πολιτισμό και η άλλη επικεντρώνεται στην προώθηση του Σιιτικού Ισλάμ στην περιοχή. Αυτές οι δύο ιδεολογίες έχουν δημιουργήσει μια τεράστια εσωτερική ένταση, με εκείνους που πιστεύουν στην περσική μοναδικότητα και επιδιώκουν την επιστροφή στις ιστορικο-πολιτισμικές ρίζες, να συγκρούονται με αυτούς που εκπροσωπούν την θρησκευτικό-κοσμική πλευρά και προωθούν το Ιράν ως ηγέτη του μουσουλμανικού κόσμου και περιφερειακό πολιτικό ηγεμόνα.

Στην κορυφή της εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας, βρίσκεται ο ανώτατος ηγέτης Αγιατολάχ Χαμενεΐ. Αυτός καθοδηγεί και ορίζει τις πολιτικές που θα ακολουθήσει το κράτος τόσο στο εσωτερικό όσο και στις διεθνείς σχέσεις. Είναι επίσης επικεφαλής του στρατού και των μυστικών υπηρεσιών. Ο πρόεδρος Ροχανί είναι ο επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας και βρίσκεται κάτω από τον ανώτατο ηγέτη. Σε αντίθεση με την κοινή Δυτική έννοια του προέδρου, δεν ελέγχει τον στρατό, ούτε ορίζει την πολιτική ατζέντα, αλλά είναι επικεφαλής ενός περίπλοκου πλέγματος συνυφασμένων κέντρων εξουσίας, επίσημων και ανεπίσημων, που αποτελούν την καρδιά της Δημοκρατίας και έχουν σχεδιαστεί με αυτό τον τρόπο, ώστε μην μπορεί κανένας να αμφισβητήσει ή να θέσει σε κίνδυνο τις εξουσίες του Ανώτατου Ηγέτη.

Πριν από την εκλογή του Προέδρου Ροχανί, η διεθνής κοινότητα θέλοντας να αποτρέψει το Ιράν να αναπτύξει πυρηνικά όπλα, του επέβαλε εξοντωτικές κυρώσεις. Τα τεχνολογικά επιτεύγματα του Ιράν είναι μια πηγή υπερηφάνειας και ως εκ τούτου, η ικανότητα ανάπτυξης του πυρηνικού προγράμματος έχει ενσωματωθεί στην ταυτότητα της χώρας -όχι μόνο ως ένα εργαλείο για την ασφάλεια, αλλά και ως σημείο αναφοράς της εθνικής υπερηφάνειας, ενώ ως εργαλείο στην εσωτερική πολιτική, εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο.

Σήμερα, φαίνεται πως οι ιρανοί ηγέτες είναι πρόθυμοι να επανενταχθούν στη διεθνή κοινότητα. Στις πρόσφατες προεδρικές εκλογές η βασική ατζέντα αφορούσε την οικονομία. Η προεκλογική πλατφόρμα του Ροχανί βασίστηκε στην αποκατάσταση της οικονομίας, τη βελτίωση των σχέσεων με τη Δύση, τις ατομικές ελευθερίες και την ενίσχυση των δικαιωμάτων των γυναικών και με αυτήν εξελέγη τελικά πρόεδρος της χώρας.

Στο ζήτημα των πυρηνικών ο Πρόεδρος Ροχανί θεωρείται μετριοπαθής. Είναι πρόθυμος να δεχτεί ορισμένους περιορισμούς σχετικά με το πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου, προκειμένου να αρθούν οι διεθνείς κυρώσεις και να επιστρέψει το Ιράν στη διεθνή παγκόσμια τάξη. Ουσιαστικά, περπατά σε τεντωμένο σχοινί καθώς προσπαθεί να διαφυλάξει την υποστήριξη του Χαμενεΐ για να συνεχίσει τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις στο εσωτερικό, ενώ στο πυρηνικό ζήτημα πρέπει να εμφανίσει πρόοδο έχοντας να αντιμετωπίσει σημαντικά κέντρα εξουσίας που θεωρούν πως ένα πυρηνικό Ιράν είναι ο απαραίτητος γεωστρατηγικός παράγοντας αποτροπής και διατήρησης της εξουσίας στο εσωτερικό.

Όμως η άρση των κυρώσεων θα επαναφέρει και ένα άλλο ζήτημα το οποίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους συντηρητικούς που κατέχουν αυτή τη στιγμή το μεγαλύτερο μέρος της εξουσίας: το θέμα των ξένων επενδύσεων και της ανάμειξης στο εσωτερικό του Ιράν. Λαμβάνοντας υπόψη τη βαθιά δυσπιστία, αυτό θα είναι ένα σημαντικό εμπόδιο καθώς η άρση των κυρώσεων θα φέρει μια πλημύρα πολυεθνικών εταιρειών που θα θέλουν να επενδύσουν. Το ερώτημα είναι αν θα θεωρηθούν νόμιμες επιχειρηματικές συναλλαγές, ή ως μέρος ενός μεγαλύτερου σχεδίου της Δύσης για τον τελικό έλεγχο του Ιράν.

Το Ιράν βρίσκεται σε ένα σημαντικό σταυροδρόμι αυτή τη στιγμή. Είναι ακόμη πολύ νωρίς για να πούμε αν η άρση των κυρώσεων και οι επικείμενες ξένες επενδύσεις θα αντιμετωπιστούν με ενθουσιασμό ή δυσπιστία. Με την πλειοψηφία του λαού να επιθυμεί μεταρρυθμίσεις και επιστροφή στη διεθνή κοινότητα και τη συντηρητική ελίτ να προσπαθεί να διατηρηθεί στην εξουσία, μένει να δούμε το αποτέλεσμα αυτής της σιωπηρής διαμάχης για την επικράτηση.

Tags : ΑμυναΔιπλωματίαΙράνΙσλαμΜέση ΑνατολήΠολιτικήΠυρηνικα οπλα
Stephen Sarty

The author Stephen Sarty