Η Τουρκία διακατέχεται από το Σύνδρομο των Σεβρών

Η ένταση που δημιουργήθηκε μετά την κατάρριψη ενός ρωσικού τζετ από την Τουρκία συνεχίζεται, καθώς οι Ρώσοι υποστηρίζουν πως όχι μόνο δεν υπήρξαν οι σχετικές προειδοποιήσεις, αλλά το αεροσκάφος τους δεν παραβίασε καν τον τουρκικό εναέριο χώρο.

Είναι αστείο να υποθέσουμε ότι η Ρωσία θα μπορούσε να επιτεθεί στην Τουρκία, ένα μέλος της συμμαχίας του ΝΑΤΟ. Οι Ρώσοι ισχυρίζονται ότι όλοι γνώριζαν ότι η αποστολή του Su-24 ήταν δυνάμεις των τζιχαντιστών της DAESH. Γιατί λοιπόν η Τουρκία να επιτεθεί στο ρωσικό αεροσκάφος; Ίσως κοιτώντας την ιστορία της Τουρκίας μπορούμε να βρούμε μερικές απαντήσεις.

Σύνδρομο των Σεβρών – Δικαιολογημένος φόβος ή εθνική ψύχωση;

Ενώ αναλυτές και πολιτικοί προσπαθούν να ανακαλύψουν την ορθολογική αιτία πίσω από το περιστατικό, φαίνεται ότι ξεχνούν ένα φόβο που διακατέχει τους τούρκους μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο. Τραυματική εθνικές εμπειρίες μπορεί να έχουν μακροπρόθεσμες επιπτώσεις σε ένα κράτος και τον λαό του. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα τέτοιων εμπειριών στην ιστορία, δηλαδή τον κινεζικό αιώνα της ταπείνωσης, τους φόβους της Γαλλίας και της Ρωσίας για μια πάνοπλη Γερμανία, κ.λπ. Οι Τούρκοι έχουν υποστεί κάτι παρόμοιο και αναφέρεται ως σύνδρομο των Σεβρών.

Μετά την ήττα των Οθωμανών στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Τούρκοι υπέγραψαν τη Συνθήκη των Σεβρών. Μία από τις σημαντικότερες διατάξεις της συνθήκης ήταν ο τεμαχισμός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε πολλά τμήματα που θα εκχωρηθούν στους διάφορους λαούς που αποτελούσαν το νικηφόρο συνασπισμό. Οι Τούρκοι πήραν την Άγκυρα και τη γύρω περιοχή για να δημιουργήσουν ένα τουρκικό θύλακα. Η άλλοτε πανίσχυρη Οθωμανική Αυτοκρατορία μετατράπηκε σε μια πόλη-κράτος. Οι όροι της συνθήκης δημιούργησαν δυσαρέσκεια ανάμεσα στους Τούρκους και υπέθαλψαν εθνικιστικά αισθήματα. Ακολούθησε ο τουρκικός πόλεμος της Ανεξαρτησίας υπό τον Κεμάλ Ατατούρκ, που οδήγησε στη Συνθήκη της Λωζάννης, η οποία αντικατέστησε τη Συνθήκη των Σεβρών. Η Συνθήκη της Λωζάνης δημιούργησε την σύγχρονη Τουρκική Δημοκρατία.

Ωστόσο, η αρχική προσπάθεια εξωτερικών δυνάμεων να εφαρμόσουν μια συνθήκη που περιόριζε την τουρκική κυριαρχία, έχει οδηγήσει σε μια εθνική νοοτροπία ότι «υπάρχουν δυνάμεις οι οποίες επιδιώκουν συνεχώς να μας καταστρέψουν, γι’ αυτό πρέπει να είμαστε πάντα έτοιμοι να υπερασπιστούμε τη χώρα προ αυτού του κινδύνου». Το τραύμα που βίωσαν από τη Συνθήκη δημιούργησε μια λαϊκή αντίληψη ότι η Δύση και η Ρωσία αναζητούν τρόπους να αποδυναμώσουν και να διαμελίσουν την Τουρκία. Αυτό ενδυνάμωσε την πεποίθηση πως περιτριγυρίζονται από εχθρούς.

Το σύνδρομο Σεβρών φαίνεται πως είναι ένα σημαντικό στοιχείο στην τουρκική εξωτερική πολιτική. Μετά την πρόσφατη αλλαγή της τουρκικής πολιτικής κουλτούρας προς μια νεοοθωμανική προσέγγιση, τα συμπτώματα του Συνδρόμου Σεβρών είναι πιο εμφανή από ποτέ. Αυτός ο παράλογος φόβος σχετικά με τη Συνθήκη των Σεβρών, ενώνει φιλελεύθερους και εθνικιστές τούρκους.

Καθώς πολιτικοί και αναλυτές προσπαθούν να καταλάβουν την αντίδραση της Τουρκίας σε ό, τι αφορά την κατάρριψη του ρωσικού τζετ, δεν θα πρέπει να αποκλείουν την τουρκική αντίληψη και την ιστορία. Λόγω του Συνδρόμου Σεβρών, οποιαδήποτε μορφή παραβίασης σε σχέση με την τουρκική κυριαρχία θα οδηγεί πάντα σε τέτοιες ακραίες αντιδράσεις.