Connect with us

PEACE & SECURITY

Προσφυγικό- Ελλάδα- Ζώνη Σένγκεν: Μετά τις 12 Μαϊου τι;

ΔΡ. ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΠΡΙΝΙΑ

Published

on

Στις 9 Μαϊου γιορτάστηκε πιο υποτονικά από ποτέ η μέρα της Ευρώπης, με την Ευρώπη πιο «μουδιασμένη από ποτέ. Αξίες και κεκτημένα ετών, όπως η ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, προσώπων, υπηρεσιών και κεφαλαίων, που έχουν κατοχυρωθεί μέσα από τις Συνθήκες της Ένωσης και την Συνθήκη Schengen, κινδυνεύουν να υποχωρήσουν υπό το βάρος της προσφυγικής κρίσης και της τρομοκρατικής απειλής

Είναι πλέον σαφές ότι από την έναρξη της κρίσης χρέους της ευρωζώνης το 2010 και μετά, η μεγαλύτερη απειλή για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, που ήταν ως τώρα οι απότομες κινήσεις κεφαλαίων, αντικαταστάθηκε για πολλές χώρες μέλη από μια νέα, διαφορετική απειλή: τις απότομες μετάκινήσεις πληθυσμών, απειλώντας να τινάξει το μεγαλύτερο ευρωπαϊκό «κεφάλαιο» στον αέρα.Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, πάνω από 870.000 άνθρωποι πέρασαν δια θαλάσσης τα ευρωπαϊκά σύνορα το 2015, εκ των οποίων, το 51% προέρχεται από τη Συρία, το 20% από το Αφγανιστάν, ενώ σε μικρότερα ποσοστά χώρες προέλευσης είναι το Ιράκ, το Πακιστάν και αφρικανικά κράτη. Η μαζική εισροή μεταναστών οδήγησε σε ραγδαίες ενδοκοινοτικές διαδικασίες, αναφορικά με τη διαχείριση των διαρκώς αυξανόμενων προσφυγικών ροών.

Το ερώτημα που τίθεται ακομα μια φορά, είναι αν τα 28 κράτη-μέλη είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν από κοινού και ενωμένα την νέα πρόκληση, ή αν η τελευταία, θα αποτελέσει ακόμη ένα ρήγμα στην ήδη εύθραυστη Ευρώπη της αλληλεγγύης και της συλλογικότητας.

Καθώς πυκνώνουν τα κρούσματα επαναφοράς των συνοριακών ελέγχων εντός της Ζώνης Σένγκεν, πληθαίνουν και οι προειδοποιήσεις για τις οικονομικές συνέπειες της αναστολής της ελεύθερης κυκλοφορίας ανθρώπων και προϊόντων.

  • Στα μέσα Μαρτίου, η France Strategie, η υπηρεσία οικονομικού σχεδιασμού της γαλλικής κυβέρνησης, δημοσίευσε την εκτίμησή της ότι το ΑΕΠ της Ε.Ε. θα συρρικνωθεί κατά 100 δισ. ευρώ ετησίως αν επαναφερθούν επί μονίμου βάσεως οι συνοριακοί έλεγχοι λόγω της κατάστασης έκτακτης ανάγκης ωπου επέβαλαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις
  • Οι εμπειρογνώμονες του France Strategie εκτιμούν συγκεκριμένα ότι μόνο για τη Γαλλία, το αρχικό κόστος θα είναι 1-2 δισ. ευρώ ετησίως. Μέρος της απώλειας θα προέλθει από τη μειωμένη πρόθεση για μονοήμερες επισκέψεις στη χώρα (ο αριθμός των μονοήμερων επισκεπτών, που σήμερα φθάνει τα 122 εκατομμύρια ετησίως), ενώ οι αριθμοί των Γάλλων πολιτών που εργάζονται σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες αναμένεται ότι θα μειωθούν κατά 10.000 (κόστος 300 εκατ. ευρώ), ενώ οι καθυστερήσεις στην οδική διακίνηση εμπορευμάτων θα επιφέρουν απώλειες 60-120 εκατ. ευρώ.
  • Αν επανέλθουν οι έλεγχοι, το κόστος θα αυξηθεί περί τα 10 δισ. ευρώ ετησίως, σύμφωνα με τη France Strategie, καθώς θα εξαλείφονται σταδιακά οι θετικές συνέπειες της Συνθήκης Σένγκεν στο εμπόριο. Υπολογίζεται ότι χάρη στην ελεύθερη διακίνηση προϊόντων, οι διασυνοριακές εμπορικές συναλλαγές κατά το χρόνο ισχύος της ζώνης, αυξήθηκαν κατά 10%-20% μεταξύ των χωρών εντός της ζώνης.
  • Αντίστοιχα, για τη Γερμανία, σύμφωνα με αντίστοιχα στοιχεία του Ινστιτούτου Bruegel, η διακίνηση εμπορευμάτων οδικώς στη Γερμανία αυξήθηκε μεταξύ 1995-2012 κατά 44%., λόγω της ζώνης ελεύθερης διακίνησης. Το 2015 (στοιχεία Ιανουαρίου-Νοεμβρίου) έφτασαν στη χώρα πάνω από 18 εκατομμύρια φορτηγά (συμπεριλαμβανομένων 6,53 εκατομμυρίων από την Ολλανδία, 3,86 εκατομμυρίων από την Αυστρία και 3,1 εκατομμυρίων από την Πολωνία).
  • Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Passauer Neue Presse την περασμένη εβδομάδα, δήλωσε ότι δεν θα ωφελούσε κανέναν η αναστολή της Σένγκεν, καθώς απλά θα προσέθετε νέες οικονομικές επιβαρύνσεις στις υφιστάμενες κρίσεις που αντιμετωπίζει η Ε.Ε.
  • Σύμφωνα με δηλώσεις σε γερμανικά ΜΜΕ του Μάρτιν Βάνσλεμπεν, διευθυντή του Εμπορικού Επιμελητηρίου της Γερμανίας, το κόστος της επαναφοράς των συνοριακών ελέγχων –λόγω της συμφόρησης και της επιπλέον γραφειοκρατίας– μπορεί να φτάσει τα 10 δισ. ετησίως (0,3% του ΑΕΠ).
  • Όμως, παρά τις προφανείς οικονομικές συνέπειες μιας ανάκλησης της ζώνης Σένγκεν, οι σοβαρότερες συνέπειες έχουν καθαρά πολιτικό χαρακτήρα για τον προσανατολισμό της Ευρώπης στο μέλλον, αφού:
  • Η Ευρωπαϊκή Ενοποίηση και η Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση (European Integration) διαπνέονταν ως τώρα σταθερά από την προσήλωση στην ιδέα της ελευθερίας, με βάση τα ανθρώπινα δικαιώματα, τους δημοκρατικούς θεσμούς και το κράτος δικαίου, ακρογωνιαίοι λίθοι πάνω στους οποίους βασίστηκαν τόσο η νομοθέτηση των Ευρωπαϊκών θεσμών και πλαισίων όσο και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αναδύεται εξάλλου και το δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), υπό συνθήκες ασφάλειας και δικαιοσύνης για όλους. Η δημιουργία του ενιαίου ευρωπαϊκού «Χώρου Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης» (ΧΕΑΔ) υπήρξε εξάλλου μια από τις σημαντικότερες στοχεύσεις της Ε.Ε και αποτέλεσε προϋπόθεση για την υλοποίηση του οράματος της κοινής αγοράς.
  • Υπό το βάρος της μεγαλύτερης προσφυγικής κρίσης των τελευταίων 60 ετών και το βάρος των τρομοκρατικών επιθέσεων στην καρδιά της Ευρώπης, τα οφέλη από την ανεμπόδιστη κυκλοφορία των ευρωπαίων πολιτών εντός της ζώνης Schengen, αντιπαραβάλλονται πλέον με την έννοια της εσωτερικής ασφάλειας. Αδυνατώντας να θέσουν υπό έλεγχο τις μαζικές ροές προσφύγων στα σύνορα τους, ορισμένες χώρες προχώρησαν σε αναστολή της ισχύος της Συμφωνίας. Η Γερμανία, τον περασμένο Σεπτέμβρη, ανακοίνωσε την επαναφορά των μεθοριακών ελέγχων στα σύνορα με την Αυστρία,   παρά το γεγονός ότι νωρίτερα είχε διαμηνύσει την αναστολή του Δουβλίνο ΙΙ για αφίξεις από τη Συρία και την χορήγηση ασύλου σε 800.000 πρόσφυγες, ενώ την άρση των ρυθμίσεων της Συμφωνίας Schengen έχουν δηλώσει επίσης η Τσεχία, η Αυστρία, η Σλοβακία, η Πολωνία, η Σλοβενία και η Ιταλία, δημιουργώντας ένα κλιμα άτυπης ανάκλησης της ζώνης
  • Η ισχυρή πιθανότητα αξιοποίησης των μεταναστευτικών ροών από τρομοκρατικές οργανώσεις, και κυρίως το ISIS, με στόχο την είσοδο στο ευρωπαϊκό έδαφος, διχάζει τα κράτη-μέλη, αφού όχι μόνο οδηγεί την ΕΕ σε μεταβολή των αρχικών θέσεών της επί του μεταναστευτικού. Τον Μάιο του 2015, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε το «Ευρωπαϊκό πρόγραμμα δράσης για τη μετανάστευση» (A European Agenda on migration), με το οποίο εισήγαγε μια κοινή πολιτική για την μετανάστευση. Μεταξύ άλλων, προτάθηκε ο τριπλασιασμός των οικονομικών και άλλων πόρων για τις κοινές επιχειρήσεις «Τρίτων» και «Ποσειδών» της Frontex, προς υποστήριξη των κρατών-μελών που αποτελούν πύλες εισόδου, καθώς και ένα προσωρινό σύστημα κατανομής για τα άτομα που χρήζουν διεθνούς προστασίας, το οποίο στην συνέχεια θα αντικατασταθεί από ένα υποχρεωτικό και αυτόματα ενεργοποιούμενο σε περιπτώσεις κρίσης σύστημα μετεγκατάστασης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ισόρροπη συμμετοχή όλων των κρατών-μελών στην προσπάθεια διαχείρισης του προβλήματος και να υπάρξει επιμερισμός της ευθύνης για τον μεγάλο αριθμό προσφύγων και αιτούντων άσυλο.
  • Επιπρόσθετα, οι τριγμοί που λαμβάνουν χώρα στους κόλπους της ΕΕ, αντανακλώνται ακόμη και στην πρόταση της Ολλανδίας για τη δημιουργία μιας «mini- Ζώνης Schengen», που θα περιλαμβάνει την ίδια, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, τη Γερμανία και την Αυστρία. Η πιθανότητα κατακερματισμού της Ευρώπης και η δημιουργία επισήμως μικρότερων μπλοκ, αφήνει στο περιθώριο τις χώρες του Νότου που υφίστανται την οικονομική και προσφυγική κρίση. Η Ελλάδα, επί παραδείγματι, θα βρεθεί σε δεινή θέση, αν θελήσει να χρησιμοποιήσει μελλοντικά το διαπραγματευτικό χαρτί της μετανάστευσης, καθώς η λύση της «αποχώρησης» από το Schegen δεν θα είναι πλέον ταμπού. Εξάλλου, μετά την Σύνοδο ΕΕ-Τουρκίας, κατέστη σαφές ότι το βάρος του ελέγχου των προσφυγικών ροών στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης μετατίθεται στην Τουρκία, χώρα μη μέλος της Ε.Ε., αρμοδιότητα για την οποία έλαβε τα ανάλογα ανταλλάγματα. Η αρχή της αλληλεγγύης και της δίκαιης κατανομής ευθυνών ανάμεσα στα κράτη φαίνεται να περιορίζεται για τους εταίρους και να διαστέλλεται υπέρ τρίτων, ενώ η ρητορική επίκληση για «περισσότερη Ευρώπη» μένει για ακόμη μία φορά χωρίς περιεχόμενο.

Οι συνέπειες για την Ελλάδα

Οι μοιραίες ως τώρα αστοχίες της ελληνικής κυβέρνησης, η προσπάθεια «συμψηφισμού» της αξιολόγησης του ελληνικού χρέους με το προσφυγικό, καθώς και η απροθυμία της ελληνικής κυβέρνησης να λειτουργήσει εντός των πλαισίων που τίθενται από καθαρά νομοθετικές δεσμεύσεις που επιβάλει η Συνθήκη για τα κράτη μέλη, καθιστούν προς το παρόν ρητορική και άνευ πριεχομένου την επίκληση για «περισσότερη Ευρώπη».

Το προεκλογικό σύνθημα «Αλλάζουμε την Ευρώπη» της παρούσας κυβέρνησης εκπληρώθηκε, αλλά δυστυχώς χωρίς αντίκρυσμα για τη χώρα. Η Ευρώπη άλλαξε, υπό το βάρος μιας δύσκολα διαχειρίσιμης μεταναστευτικής κρίσης, αλλά δυστυχώς χωρίς την Ελλάδα, που οι ως τώρα κινήσεις και ιδεολογικές και γεωπολιτικές «συμμαχίες» που επέλεξε της την απομόνωσαν από τη διεθνή κοινότητα, κάνοντας την παραμονή της στην Ευρωζώνη δυσχερή για τους υπόλοιπους εταίρους.

Για να απαντήσει ωστόσο κανείς το ερώτημα παραμονής ή όχι της Ελλάδος στην Ευρωζώνη, προκειμένου να κάνει μια ασφαλή πρόβλεψη, ενόψει και του βάρους του δημοψηψίσματος για το Brexit, αλλά και της κατά τα φαινόμενα μη εκτελεστέας Συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας, χρήσιμο είναι να γνωρίζει κανείς και τις γκρίζες ζώνες στο ισχύον νομοθετικό πλαίσιο και τις δεσμεύσεις που απορρέουν από αυτό.

Οι Ελληνικές αστοχίες

  • Και ενώ στη χώρα επικρατεί η εντύπωση ότι η Ευρώπη θέλει να μας «βγάλει από τη Σένγκεν», λόγω ελλειπών ελέγχων των μεταναστευτικών ροών, στην πραγματικότητα, η Επιτροπή μας εγκαλεί για συγκεκριμένες και συστηματικές παραβιάσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας κατά τον έλεγχο των παρανόμως εισερχομένων προσφύγων και μεταναστών, αλλά και τις άτυπες «απειλές» δια στόματος Ελλήνων Υπουργών, για «εισαγωγή» τρομοκρατών, σε περίπτωση που τα σύνορα παραμείνουν κλειστά.
  • Πιο συγκεκριμένα, εμπειρογνώμονες διαπίστωσαν, στις αρχές Νοεμβρίου 2015, ότι η πλειοψηφία των εισερχομένων στη χώρα μας έφευγε από την Ελλάδα χωρίς να καταγραφεί από τις Αρχές. Σε «ελεύθερη μετάφραση», η Ελλάδα ελέγχεται πλέον τυπικά για τη μη συμμόρφωσή της με τους όρους της Συμφωνίας Σένγκεν, αλλά και και άτυπα, για τη μη συμμόρφωση σε θέματα «Ευρωπαϊκής ταυτότητας και σύνείδησης», ενώ τα κράτη Σένγκεν έχουν δεχθεί την κατάργηση των ελέγχων στα (εσωτερικά) σύνορα με άλλα κράτη, που επίσης έχουν αποδεχθεί την ίδια συμφωνία. Παράλληλα, έχουν δημιουργηθεί ενιαία εξωτερικά σύνορα, όπου πραγματοποιούνται έλεγχοι εισόδου, αφού η Ελλάδα το 2015 δεν εφάρμοσε τους προβλεπόμενους ελέγχους στα εξωτερικά της σύνορα και κατ’ επέκταση Ευρωπαϊκά σύνορα
  • Η διαπίστωση των παραβιάσεων έγινε ύστερα από επιτόπιο έλεγχο. Η Επιτροπή βασίσθηκε σε έκθεση εμπειρογνωμόνων που επισκέφθηκαν αιφνιδιαστικά τα ανατολικά νησιά του Αιγαίου και τον Εβρο στις αρχές Νοεμβρίου 2015. Κατά τον έλεγχο διαπίστωσε ότι η πλειοψηφία των εισερχομένων έφευγε από την Ελλάδα χωρίς να καταγραφεί από τις ελληνικές αρχές. Ενδεικτικά, εντοπίσθηκαν σοβαρά προβλήματα στην καταγραφή, δακτυλοσκόπηση και διαβίβαση των δακτυλικών αποτυπωμάτων τους στην ευρωπαϊκή βάση δεδομένων EURODAC. Η διαδικασία αυτή θεωρείται σημαντική παραβίαση για το θέμα της ασφάλειας, αφού τα στοιχεία των παρανόμως εισερχομένων πρέπει να αντιπαραβάλλονται με αυτά που βρίσκονται αποθηκευμένα στις βάσεις δεδομένων που τηρεί η Ιντερπόλ και το ευρωπαϊκό σύστημα πληροφοριών Σένγκεν. Εκεί έχουν καταγραφεί όσοι διώκονται διεθνώς ή είναι ύποπτοι για τρομοκρατικές ενέργειες. Μέχρι τον Νοέμβριο του 2015 η Ελλάδα διαβίβασε τα δακτυλικά αποτυπώματα μόνον 137.000 ατόμων στη EURODAC. Την ίδια περίοδο ο FRONTEX είχε καταγράψει 575.000 αφίξεις μεταναστών και προσφύγων…
  • Η προσωρινή επαναφορά των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα από τα κράτη-μέλη και η αδυναμία της Ελλάδος να καταγράψει τους εισερχομένους οδήγησε από το φθινόπωρο του 2015 μια σειρά κρατών να επαναφέρουν προσωρινά τους ελέγχους στα εσωτερικά τους σύνορα (Αυστρία, Δανία, Γερμανία, Σουηδία), δηλ. σε μια «προσωρινή», άτυπη ανάκληση της Συνθήκης.Στα κράτη αυτά προστέθηκε η Γαλλία τον Νοέμβριο του 2015 μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις. Οι μονομερείς έλεγχοι λήγουν μετά τις 13 Μαΐου 2016, ενώ μία ημέρα πιο πριν θα συνεδριάσει η Επιτροπή για να εξετάσει τη συμμόρφωση ή μη της Ελλάδος.

Μετά τις 13 Μαίου τι;

Α. Οι Πολιτικές συνέπειες

  • Από τα παραπάνω γίνεται ίσως σαφές ότι η σοβαρότερη «πολιτική» συνέπεια που προκύπτει μπορεί να αποβεί μοιραία και για την Ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, αφού, τυχόν συνεχιζόμενη αδυναμία της χώρας μας θα οδηγήσει σε παράταση του ελέγχου των εσωτερικών συνόρων όχι μόνον για την Ελλάδα αλλά και για άλλα κράτη-μέλη, συμπαρασύροντας και ενόψει του Brexit και άλλες Ευρωπαϊκές χώρες σε μια άτυπη ανάκληση της Σένγκεν, που η παράτασή της μπορεί να φθάσει τα δύο χρόνια.
  • Η Ελλάδα θα θεωρηθεί στην περίπτωση αυτή υπαίτια για μια απορρύθμιση του Ευρωπαϊκού κεκτημένου και διπλωματικού «κατακερματισμού» της Ε.Ε.
  • Και ενώ η Επιτροπή δείχνει αποφασισμένη να προχωρήσει στην παράταση του ελέγχου των εσωτερικών συνόρων τον Μάιο επειδή η Ελλάδα δεν μπορεί να ελέγξει όσους μπαίνουν παρανόμως στο έδαφός της, η πρόθεση της Επιτροπής διαφαίνεται από τρία στοιχεία:
  • Α.Η αρχική έκθεση των εμπειρογνωμόνων κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα πληροί τις υποχρεώσεις της αλλά χρειάζεται βελτιώσεις, ενώ το τελικό κείμενο, το συμπέρασμα αντικαταστάθηκε με τις επισημάνσεις, ότι η Ελλάδα «αμελεί τις υποχρεώσεις της» και έχει «σοβαρές πλημμέλειες».
  • Β. Οι συγκεκριμένοι όροι επιλέχθηκαν γιατί νομικά επισπεύδουν τον επανέλεγχο της Ελλάδος εντός τριμήνου και όχι εξαμήνου, όπως θα ήταν η κανονική διαδικασία (άρθρο 16 του Κανονισμού 1053).
  • Γ. Οι επείγουσες προθεσμίες που επελέγησαν ταιριάζουν χρονικά με τη λήξη των μονομερών ελέγχων που έχουν επιβάλει άλλα κράτη.
  • Η Ελλάδα καθίσταται, σύμφωνα με τα παραπάνω «αποδιοπομπαίος τράγος», γνωρίζοντας επιπλέον ότι οι επιλογές, αδυναμίες και ελλείψεις της Ελληνικής κυβέρνησης έχουν οδηγήσει στον διασυρμό της χώρας. Οι συνέπειες της επιβολής των συνοριακών ελέγχων θα είναι πρωτίστως πολιτικές, αφού παγιώνεται η αίσθηση της Ελληνικής «εξαίρεσης» και της αποτυχίας της χώρας.
  • Τα παραπάνω, σε συνδυασμό με την «ασταθή» πολιτική κατάσταση και τον «συμψηφισμό» αξιολόγησης του Ελληνικού χρέους, μπορούν να λειτουργήσουν σαν προανάκρουσμα για την έξοδο από τη νομισματική ζώνη του ευρώ.
  • Στρατηγικά, η Ελλάδα θα κινδυνεύσει να περάσει, από τον πυρήνα των μεγαλύτερων και ισχυρότερων οργανισμών και κρατών, στην περιφέρεια της Ευρώπης αλλά και της διεθνούς κοινότητας, αφού θα κατατάσσεται πλέον στους «αδύναμους κρίκους» και όχι στους «ρυθμιστές»

Οι «πρακτικές» και οικονομικές συνέπειες για την Ελλάδα

Και ενώ η χώρα πήρε την «πρώτη γεύση» με την ανάσχεση των συγκοινωνιών από το camp της Ειδομένης, που στοίχησε στην ΤΡΕΝΟΣΕ 1 δις σε 40 ημέρες λόγω παρακώλυσης συγκοινωνιών, οι πρακτικές συνέπειες για την Ελλάδα δεν είναι πλήρως γνωστές, αφού τα εξαρτηθούν από τη σύσταση του Συμβουλίου που θα λάβει την απόφαση τη 12η Μαΐου. Για παράδειγμα, δεν είναι ακόμα γνωστό αν θα επιβληθούν έλεγχοι στα ελληνικά αεροδρόμια, ενώ η έλλειψη χερσαίων συνόρων με άλλες χώρες Σένγκεν περιορίζει σε ένα βαθμό τις επιπτώσεις.

Ωστόσο, οι τομείς όπου διαφαίνονται ήδη προβληματικοί σε περίπτωση ανάκλησης είναι κυρίως οι παρακάτω:

  • Οι ειδικές διατάξεις για τουρίστες από την Τουρκία, αφού πάγιο αίτημα της Ελλάδος ήταν να επιτρέπεται η είσοδος στα ελληνικά νησιά Τούρκων πολιτών για βραχύ χρονικό διάστημα χωρίς βίζα Σένγκεν. Από το 2012, που αυτό εφαρμόσθηκε σε κάποια νησιά του Αιγαίου η πιλοτική έκδοση προξενικής θεωρήσεως κατά την είσοδο στη χώρα, είχε σαν αποτέλεσμα τη ραγδαία αύξηση του αριθμού των Τούρκων τουριστών. Και ενώ η Επιτροπή δέχθηκε να συζητήσει την αναθεώρηση του κώδικα θεωρήσεων που θα επέτρεπε τη μονιμοποίηση αυτών των πιλοτικών προγραμμάτων στα νησιά, μετά τη Συμφωνία Ε.Ε. Τουρκίας, το θέμα αποσύρθηκε σιωπηρά.
  • Επιπλέον, οι πρόσφατες συνεχόμενες και σχεδόν καθημερινές παραβιάσεις της Τουρκίας, ενώ η χώρα «καλύπτεται» ακόμα από τις διατάξεις Σένγκεν, εγείρουν σοβαρούς προβληματισμούς και «γκρίζες ζώνες» για τη συνέχιση του συγκεκριμένου καθεστώτος μετά από ανάκληση της Σένγκεν
  • Τα εμπόδια στις μεταφορές αγαθών στην Ευρώπη, για τα οποία πήραμε ήδη μια αίσθηση με την παρακώλυση συγκοινωνιών στην Ειδομένη, αφού η Ελλάδα βρίσκεται μακριά από τις αγορές της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης, στις οποίες κατευθύνονται τα αγροτικά προϊόντα μας. Επιπλέον, η θέσπιση ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα θα οδηγήσει και σε καθυστερήσεις στις οδικές μεταφορές που θα επηρεάσουν ευπαθή αγροτικά προϊόντα
  • Οι επιπτώσεις στον ξενοδοχειακό τουρισμό, καθώς η μη εφαρμογή της Σένγκεν δημιουργεί κλίμα ανασφάλειας, τόσο σε «νομισματικό» επίπεδο, όσο και σε θέμα ασφάλειας στην κύρια μεταναστευτική εστία, τα νησιά του Αιγαίου. Επίσης, σε περίπτωση επιβολής ελέγχου στα αεροδρόμια, τυχόν αναμονές των τουριστών θα έχουν αρνητικό αντίκτυπο, ενώ θα αποθαρρύνουν τους ταξιδιώτες, κατατάσσοντας τη χώρα σε καθεστώς τρίτων χωρών. Πολλώ δε μάλλον εάν η Επιτροπή ζητήσει επιλεκτικούς ελέγχους (π.χ. μόνον στην Κω, που δεν έχει hotspot).
  • Οι επιπτώσεις στην κρουαζιέρα, τις οποίες η Ελλάδα δέχεται ήδη, με τα δύο βασικά λιμάνια «κατειλημένα» από τους πρόσφυγες. Ας σημειωθεί ότι το 2015 έφθασαν στην Ελλάδα περίπου 5.000.000 επισκέπτες με κρουαζιερόπλοια. Σήμερα, απολαμβάνοντας τα ευεργετήματα της ζώνης Σένγκεν, οι επισκέψεις των ταξιδιωτών γίνονται με ονομαστικούς καταλόγους των επιβατών που δίδονται στις Αρχές χωρίς διαβατηριακούς ελέγχους ανά πρόσωπο, ενώ μια από τις συστάσεις της Επιτροπής είναι η πρόβλεψη ελέγχων ταυτότητας στους επιβάτες που έρχονται με κρουαζιερόπλοια. Εάν τελικώς επιβληθεί έλεγχος, τότε θα υπάρξουν σοβαρές χρονικές καθυστερήσεις, αποθαρρύνοντας τους επιβάτες

Παρόλα τα παραπάνω, και με δεδομένο ότι η Γαλλία και η Γερμανία βρίσκονται ανάμεσα στις χώρες που εκτιμούν μεν τη Συμφωνία Schengen για τη συμβολή της στην ευρωπαϊκή οικονομία, η «ελληνική κρίση» διαθέτει ακόμα ένα μικρό περιθώριο διαχείρισης, με έγκαιρους διπλωματικούς και χρονικά αποτελεσματικούς στρατηγικούς σχεδιασμούς. Προς αυτή την κατεύθυνση, καλό είναι να διευκρινιστεί ότι η «νομικά» η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει πλήρεις τις υποχρεώσεις της, ενώ παράλληλα ελέγχεται για την εκπλήρωσή τους.Ωστόσο, το δημοψήφισμα στο Ηνωμένο Βασίλειο και οι εκλογές το 2017 σε Γαλλία και Γερμανία, θα είναι καθοριστικές τόσο για την τύχη της χώρας όσο και για το μέλλον του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

PEACE & SECURITY

Βία στα χρόνια της εικόνας και των fake news

Στην εποχή των fake news, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται

Published

on

By

Παραπληροφόρηση, χειραγώγηση της κοινής γνώμης, λαϊκισμός. Το δημοψήφισμα στην Καταλονία προκάλεσε ανάμεικτα συναισθήματα- συμπάθειας και οργής, σε μια κοινωνία που καταναλώνει άκριτα εικόνες και παρά την άγνοιά της, προχωρά σε εύκολα συμπεράσματα. Στην εποχή των fake news, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται. Η διεθνολόγος, κυρία Δέσποινα Πρίνια , μίλησε στο Modern Diplomacy για τα πρόσφατα γεγονότα.

Στη διάρκεια του Καταλονικού Δημοψηφίσματος εικόνες βίας έκαναν το γύρο του διαδικτύου που πάγωσαν την Ευρώπη. Σαν διεθνολόγος με ειδικότητα στην πολιτιστική διπλωματία εσείς πως θα το ερμηνεύατε; Βιώνει η Ευρώπη μια διάσπαση;

Ευχαριστώ για την ερώτηση. Το θέμα της Καταλονίας είναι μια περίπλοκη εξίσωση με πολλά επίπεδα. Καταρχήν σε πολιτικό και θεσμικό επίπεδο δεν μπορούμε να το συγκρίνουμε με παρόμοια αποσχιστικά ή αυτονομιστικά κινήματα στην Ευρώπη, όπως π.χ. το δημοψήφισμα ανεξαρτησίας της Σκωτίας. Όταν εξετάζουμε τόσο σοβαρά και βίαια γεγονότα, έχουμε καταρχήν πάντα στο μυαλό μας τη θεσμική ή μη νομιμοποίησή τους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση τόσο το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος όσο και το δημοψήφισμα καθεαυτό δεν είχαν τη νομιμοποίηση από το Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας. Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο λοιπόν δεν υπάρχει καταρχήν πολιτική νομιμοποίηση. Η ιστορία της Ενωμένης Ευρώπης και η Ένωση ας θυμίσουμε ότι ξεκίνησε μετά το β’ παγκόσμιο πόλεμο καταρχήν ως ένωση δυνάμεων της καθημαγμένης από το φασισμό Ευρώπης, με στόχο να μην ξαναζήσει ποτέ ξανά το φόβο της βίας, της απολυταρχίας  και ενός παράλογου πολέμου. Η Ένωση λοιπόν ξεκίνησε καταρχήν ως διπλωματική ένωση, για να εξελιχθεί στη συνέχεια ως οικονομική και εμπορική συμμαχία της Ενωμένης Ευρώπης. Οπως και στο Δημοψήφισμα της Σκωτίας προ Brexit, στην Ισπανία της οικονομικής κρίσης, μια περιοχή που συγκεντρώνει το 30/100 των παραγωγικών πηγών της χώρας (όπως και η Σκωτία) είναι όπως αντιλαμβάνεστε και Ευρωπαϊκή υπόθεση.

Το δεύτερο επίπεδο είναι το κομμάτι της βίας και μάλιστα σε μια ταραγμένη για την Ευρώπη στιγμή, όπου οι τρομοκρατικές επιθέσεις και τα χτυπήματα κατά πολιτών της Ευρώπης έχουν διαταράξει ότι νομίζαμε πως γνωρίζουμε για την ασφάλεια. Οι προτεραιότητες είναι σαφώς διαφορετικές και επικίνδυνα  εθνικιστικά κινήματα βρίσκουν πολιτικό έδαφος, ενώ το τέλος της μέρας βρίσκει την Ευρώπη πιο διαιρεμένη από ποτέ. Η βία δημιουργεί βία και είναι πλέον σαφής η ανάγκη μιας κοινής πολιτικής άμυνας της Ευρώπης. Μια δύσκολη εξίσωση, όπως ίσως παρατηρήσατε στις πρόσφατες Γερμανικές εκλογές αλλά και στη μετά Brexit εποχή στη Βρετανία. Τα γεγονότα δεν είναι πάντα όπως φαίνονται. Όλα αυτά συνδέονται όπως αντιλαμβάνεστε.

Σαν σημειολόγος των γεγονότων, δώστε μου τη δική σας εκδοχή για την «εικόνα» αυτή

Στην εποχή της πληροφορίας και της εικόνας, όπου perception is reality, βιώνουμε δυστυχώς και τον πολιτικό λόγο και την εικόνα στην εποχή του Post truth. Αυτό που συνηθίσαμε να λέμε fake news. Αυτό είναι μια virtual βία, που καταλήγει πραγματική, αφού είναι μερικές φορές κατασκευασμένη από ψευδείς και «χειραγωγημένες» εικόνες. Δυστυχώς το ζούμε και στη χώρα μας τα τελευταία δύο χρόνια, με στόχο τη χειραγώγηση τόσο της κοινής γνώμης όσο και της ενημέρωσης. Αυτό είναι ένα πολύ επικίνδυνο σύνδρομο, που αγγίζει συνταγματικές ελευθερίες και Ευρωπαϊκά κεκτημένα. Προτού λοιπόν βιαστεί να βγάλει κανείς βιαστικά συμπεράσματα, ας αναζητήσει την αλήθεια των στοιχείων στις ειδήσεις. Στην περίπτωση της Καταλονίας για παράδειγμα, στις συγκρούσεις μεταξύ ΜΑΤ και υποστηρικτών της ανεξαρτησίας μερικές σκηνές βίας που κυκλοφόρησαν ευρέως στα κοινωνικά δίκτυα τις τελευταίες μέρες είναι «χειραγωγημένες» εικόνες που έχουν υποστεί επεξεργασία λόγου είτε είναι ετεροχρονισμένες…
Για παράδειγμα, ένα βίντεο που μοιράστηκε χιλιάδες φορές στο Twitter δείχνει ότι η αστυνομία επιτέθηκε σε πολλά άτομα στο δρόμο, συμπεριλαμβανομένου ενός νεαρού άνδρα και μιας νεαρής γυναίκας. Οι εικόνες αυτές δεν έχουν καμία σχέση με την ψηφοφορία που διεξήχθη την Κυριακή 1 Οκτωβρίου 2017. Στην πραγματικότητα χρονολογούνται από τις 14 Νοεμβρίου 2012, κατά τη διάρκεια διαδήλωσης κατά της λιτότητας στην Ταραγόνα (Καταλονία), όπου οι συμμετέχοντες απωθήθηκαν από την περιφερειακή αστυνομία της Καταλονίας.

Στην πολιτιστική διπλωματία, τα soft politics που τα τελευταία χρόνια εκτός από τη συντήρηση των σχέσεων εξωτερικής πολιτικής αλλά και τη συντήρηση αυτού που ονομάζουμε «παγκόσμιο διάλογο», τείνουν να αντικαταστήσουν μέρος της άσκησης γεωπολιτικής, υπάρχουν πολλές περιπτώσεις αντίστοιχης ιστορικής «σημειολογίας».

Αν δίπλα σ’ αυτή την εικόνα των σημερινών ταραχών, προσθέσω για παράδειγμα την εικόνα από πίνακα του 1300, που απεικονίζει τις αγριότητες των Καταλονών στα Ελληνικά και Βυζαντινά εδάφη, που δημιούργησαν το υπέδαφος για την Τουρκική κατοχή, ενδεχομένως η αντίληψή σας ή ο βαθμός συμπάθειάς σας για την Καταλονία ν’ αλλάξει ιστορικά. Αν αντίστοιχα σας αναφέρω ότι η σημερινή πολιτική ηγεσία της περιοχής της Καταλανίας με πρωτοβουλία του Κάρλες Ντουάρτε επέδειξε αυξημένη πολιτισμική ανθρωπιστική και ιστορική ευαισθησία, χρηματοδοτώντας το 2004 την αναστήλωση της Μονής Βατοπαιδίου προσδοκώντας με αυτή την χειρονομία να εξιλεωθεί 700 χρόνια μετά για τις ανήκουστες καταστροφές που προκάλεσαν στον Ελλαδικό χώρο και στο Άγιο Όρος οι πρόγονοι τους, ενδεχομένως να σας δώσω άλλη μια γωνία των γεγονότων και να το δείτε αλλιώς.

Το ολίσθημα από το ρεαλισμό στο λαϊκισμό ή την επικίνδυνη προπαγάνδα είναι πια μια εικόνα δρόμος. Γι αυτό και ο τρόπος διαχείρισης της πληροφορίας και της εικόνας στην εποχή του διαδικτύου ενέχει κοινωνική και πολιτική ευθύνη και  πρέπει σε τέτοιες εποχές να είμαστε διπλά προσεκτικοί και υποψιασμένοι  όταν αναφερόμαστε σε κρίσιμα γεγονότα. Το μεγαλύτερο σοκ στις μέρες μας είναι η αλήθεια και η νηφαλιότητα μέσα στον καταιγισμό της πληροφορίας. Ίσως αυτά αποτελούν και τα πραγματικά υπερ-όπλα της γενιάς μας σε μια Ευρώπη που αλλάζει.

(*) Η Δέσποινα Πρίνια www.despinaprinia.com είναι Διεθνολόγος και Καθηγήτρια Πολιτιστικής Διπλωματίας του Κρατικού Πανεπιστημίου του Στρασβούργου και του SCG-Université de Strasbourg https://scg.edu.gr/diethneis-sxeseis/

Continue Reading

PEACE & SECURITY

Ο νεομακαρθισμός και η επίθεση στη Συρία

Published

on

Σε μια περίεργη επίθεση με χημικά στη Συρία, βρίσκουν το θάνατο 72 άτομα, ανάμεσά τους και 11 παιδιά. Περισσότεροι από 550 άνθρωποι τραυματίζονται στην επίθεση. «Όμορφα μωρά σφαγιάστηκαν. Αυτό είναι απαράδεκτο» δηλώνει ο Τράμπ. Αμέσως ξεκινά μια επίθεση στη Συρία ως απάντηση ενάντια στο καθεστώς που χρησιμοποιεί χημικά όπλα. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα της πυραυλικής επίθεσης; Εννέα πολίτες νεκροί και τέσσερα παιδιά. Ποιος θα λυπηθεί για αυτά τα παιδιά, ή τα συγκεκριμένα δεν ήταν «όμορφα»;

Πρώτα απ ‘όλα, πώς συμπέρανε ο Τράμπ ότι ο Άσαντ ήταν ο δράστης αυτής της χημικής επίθεσης; Μέχρι στιγμής δεν έχουν παρασχεθεί αποδείξεις ούτε στον αμερικανικό λαό ούτε στο Κογκρέσο. Ωστόσο, όλοι φαίνεται να είναι ευχαριστημένοι με την επίθεση του Τράμπ στη Συρία. Είναι πεπεισμένοι για την ενοχή του Άσαντ, παρά την έλλειψη αποδείξεων. Όσον αφορά την επίθεση, υπάρχουν τρία σενάρια:

Σενάριο 1

Ο Ασαντ δεν πραγματοποίησε την επίθεση. Δεν είχε κίνητρο για κάτι τέτοιο. Ο Άσαντ κέρδισε τον πόλεμο. Ανέκτησε πολλά εδάφη από τους αντάρτες και το κυριότερο, οι ΗΠΑ, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου δήλωναν πως η ανατροπή του Άσαντ δεν ήταν πλέον ο στόχος. Γιατί λοιπόν να ήθελε να διακινδυνεύσει τα πάντα διατάσσοντας μια επίθεση με χημικά όπλα;

Θα μπορούσε να είναι μια προβοκάτσια; Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, οι αντάρτες είχαν ήδη χρησιμοποιήσει Σαρίν κατά το παρελθόν. Είχαν κίνητρο για να διαπράξουν μια τέτοια επίθεση. Έχαναν τον πόλεμο. Για πρώτη φορά από τότε που άρχισε ο πόλεμος, Ρωσία και Αμερική είχαν συμφωνήσει και η παραμονή του Άσαντ ήταν αποδεκτή από αυτούς. Το μόνο που μπορούσαν να κάνουν ήταν μια προβοκάτσια και παράλληλα να ρίξουν την ευθύνη στον Άσαντ.

Σενάριο 2

Αυτό ήταν το πρώτο σενάριο. Ας δούμε τώρα το δεύτερο. Επειδή οι αντάρτες κατέχουν χημικά όπλα δεν σημαίνει ότι ο Άσαντ δεν θα μπορούσε να πραγματοποιήσει την επίθεση. Υπάρχουν αντιφάσεις στις δηλώσεις της Ρωσίας και του Ασαντ. Αρχικά, η Ρωσία ισχυρίστηκε πως η επιδρομή πραγματοποιήθηκε από συριακά αεροσκάφη, τα οποία έπληξαν αποθήκη χημικών που κατείχαν οι τρομοκράτες. Αργότερα ο Άσαντ υποστήριξε πως δεν υπήρξε καν τέτοια επίθεση και αμφέβαλλε αν το βίντεο ήταν γνήσιο.

Σενάριο 3

Αν και τα δύο σενάρια είναι ψευδή; Ίσως υπάρχει και ένα τρίτο. Αν κάποιος αξιωματικός του καθεστώτος Άσαντ δυσαρεστημένος με την κυβέρνηση, την Αμερική ή για οποιονδήποτε άλλο λόγο, πραγματοποίησε την επίθεση χωρίς την έγκριση του Άσαντ; Σε αυτό το σενάριο, η άρνηση της επίθεσης είναι μονόδρομος, τόσο γιατί αυτό θα σήμαινε πως εξακολουθεί να κατέχει χημικά όπλα, όσο και την παραδοχή πως δεν ελέγχει πλέον τον στρατό του. Αξίζει να σημειωθεί η έντονη αντίδραση και άρνηση οποιασδήποτε ευθύνης για τη βομβιστική επίθεση στο Χαλέπι, σε αντίθεση με την κάπως χλιαρή άρνηση απέναντι στη χημική επίθεση.

Όλοι μιλάνε για τα κίνητρα του Άσαντ, αλλά κανείς δεν μιλάει για τα κίνητρα του Τράμπ. Η ευαισθητοποίηση από τις τρομακτικές εικόνες των θυμάτων να πεθαίνουν αργά και οδυνηρά μπορεί να είναι αλήθεια. Αναμφίβολα συγκλονίζουν κάθε ανθρώπινο όν, όμως ποτέ δεν θα μπορούσε να επιτεθεί σε μια ξένη χώρα με βάση μόνο αυτές τις εικόνες. Χωρίς μια ενδελεχή έρευνα από μια ανεξάρτητη Αρχή όπως ο ΟΗΕ ή ο Οργανισμός για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων (OPCW).

Είναι προφανές ότι υπάρχουν δύο κίνητρα. Με βάση τον παρορμητικό χαρακτήρα του προέδρου των ΗΠΑ και τις άμεσες απαντήσεις που συνηθίζει να δίνει σε κάθε δήλωση που θεωρεί προσβλητική, πεπεισμένος και από τα γεράκια στην Ουάσινγκτον για την ενοχή του Άσαντ. Θα ήταν σίγουρα προσβλητικό, λίγες μέρες μετά την έμμεση δήλωσή του περί παραμονής του Άσαντ στην εξουσία, να συμβαίνει μια τέτοια επίθεση.

Δεύτερον και εξίσου σημαντικό, ο Τράμπ ήταν αδύναμος. Οι ισχυρισμοί σχετικά με τις υποτιθέμενες σχέσεις μελών της προεκλογικής του καμπάνιας με τη Μόσχα, απασχολούν όλα τα ΜΜΕ. Ο Michael Flynn αναγκάστηκε να αποχωρήσει. Υπήρχαν ισχυρισμοί εναντίον του Jeff Sessions. Διεξήχθησαν έρευνες αριστερά, δεξιά και επικεντρώθηκαν στις εικαζόμενες συνδέσεις του Τράμπ με τη Ρωσία. Πώς θα μπορούσε να ξεφύγει από όλα αυτά; Χρησιμοποίησε τους βομβαρδισμούς της Συρίας για να αλλάξει την ατζέντα και αυτό φαίνεται πως είχε αποτέλεσμα.

Τι γίνεται με τον βομβαρδισμό στο Χαλέπι λίγες μέρες μετά τη χημική επίθεση; Περίπου 126 άνθρωποι σκοτώθηκαν, συμπεριλαμβανομένων 70 παιδιών. Αυτή η επίθεση, κατά πάσα πιθανότητα, πραγματοποιήθηκε από τους αντάρτες. Ήταν μια δειλή επίθεση, επειδή έγινε κατά τη διάρκεια της εξόδου των αμάχων. Περίπου 70 παιδιά πέθαναν. Ωστόσο, η Ιβανκα Τράμπ δεν είπε “Ω μπαμπά, είναι φρικτή επίθεση. Πρέπει να κάνεις κάτι!” Ο Ντόναλντ Τράμπ δεν έκανε δηλώσεις για τα όμορφα μωρά που πεθαίνουν. Ενώ όλα τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης εστίασαν στις πυραυλικές επιθέσεις του Τράμπ στη Συρία, σχεδόν κανείς δεν ανέφερε τη βομβιστική επίθεση κατά των αμάχων. Αυτό συνέβη επειδή οι αντάρτες είχαν την ευθύνη και όχι ο Άσαντ.

Είναι γεγονός πως το όραμα του Τράμπ ήταν να δει μια βελτίωση των αμερικανορωσικών σχέσεων, κάτι που θα ωφελούσε κυρίως τις ΗΠΑ. Δυστυχώς, δεν είχε το θάρρος να το εφαρμόσει.

Μέχρι να προκύψουν σαφή στοιχεία για τη χημική επίθεση, πρέπει να θυμηθούμε τι συμβαίνει στη Συρία: δεν είναι μια μάχη μεταξύ του καλού, του κακού και του άσχημου. Αυτό που συμβαίνει είναι ένας αγώνας μεταξύ του κακού, του χειρότερου (Αλ Κάιντα) και του σατανικού (DAESH) και δεν πρέπει με τίποτα να επικρατήσουν οι τελευταίοι «για μια χούφτα δολάρια».

Continue Reading

PEACE & SECURITY

Ο Ερντογάν και οι fault lines της τουρκικής κοινωνίας

ΓΙΩΡΓΟΣ Ξ. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ

Published

on

H Toυρκία εγκαταλείπει μετά από σχεδόν έναν αιώνα το σύστημα διακυβέρνησης του Κεμάλ Ατατούρκ καθώς ο πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν πέτυχε μια οριακή νίκη στο δημοψήφισμα (51,3% υπέρ – 48,7% κατά) για τις προεδρικές υπερεξουσίες. Το αποτέλεσμά εμφάνισε μια χώρα έντονα διχασμένη και ανέδειξε τις ήδη υφιστάμενες πολιτικό – ιδεολογικές, κοινωνικές και οικονομικές διαφορές.

Η αποκωδικοποίηση των αποτελεσμάτων εγείρει το ερώτημα αν και κατά πόσο οι fault lines της τουρκικής κοινωνίας ενδέχεται να εξελιχθούν σε «αχίλλειος πτέρνα» του Ερντογάν. Η κοινωνία χαρακτηρίζεται από μια πόλωση που θα κλιμακωθεί περαιτέρω από τις συνήθεις πρακτικές του Ερντογάν (ισλαμική- εθνικιστική ρητορική, εκφοβισμός, βία και δημιουργία εσωτερικών εχθρών).

Η πλειοψηφία των μεγάλων πόλεων της δυτικής Τουρκίας καθώς και τα Αδανα και η Αττάλεια ψήφισαν κατά του προεδρικού συστήματος ενώ οι πόλεις της Ανατολίας ψήφισαν υπέρ. Τις προεδρικές υπερεξουσίες απέρριψαν οι ψηφοφόροι του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), του φίλο-κουρδικού Κόμματος της Δημοκρατίας των Λαών (HDP) καθώς και το μορφωμένο αστικό εκλογικό σώμα του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (MHP) που αγνόησε τις εντολές της ηγεσίας του.

Οι αλαζονικές πολιτικές του Ερντογάν στρέφουν εναντίον του και τη θρησκευόμενη νεανική μεσοαστική τάξη που αναπτύχθηκε υπό τη διακυβέρνηση του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) αλλά παραμένει προσανατολισμένη προς την Ευρώπη. Δεν επιθυμεί να τεθεί κάτω ένα αυταρχικό σύστημα εξουσίας που θα της στερήσει τις ελευθερίες της. Ταυτόχρονα σοβαρότατο πρόβλημα αντιμετωπίζουν από τις εκτεταμένες διώξεις στον επιχειρηματικό κόσμο και οι αποκαλούμενες «Τίγρεις της Ανατολίας» που ευνοήθηκαν και υποστηρίχτηκαν από την κυβέρνηση του AKP. Εκατοντάδες επιχειρηματίες έχουν φυλακιστεί με την κατηγορία της συνομωσίας και περίπου 800 εταιρείες συνολικού ύψους 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων έχουν κατασχεθεί.

Η κουρδική μειονότητα αποτελεί ένα άλλο «καυτό» πρόβλημα που εντάσσεται στο πλαίσιο των fault lines. Το κουρδικό πρόβλημα αν και βολεύει κατά περιόδους τον Ερντογάν (ισλαμιστική – εθνικιστική ρητορική ) εντούτοις μπορεί να εξελιχθεί σε μια επικίνδυνη απειλή με τραγικές επιπτώσεις πάνω στην τουρκική επικράτεια. Η δράση του PKK συνδέεται άμεσα και με τους σύριους Κούρδους που έχουν στόχο να δημιουργήσουν μια αυτόνομη περιοχή μέσα στη βόρεια Συρία. Η κυβέρνηση της Άγκυρας φοβάται ότι ένα συριακό αυτόνομο κρατίδιο θα ενισχύσει το αίσθημα των τούρκων Κούρδων για απόσχιση και δημιουργία ενός δικού τους κρατιδίου. Ωστόσο αυτό εξαρτάται από τα γεωπολιτικά συμφέροντα Ουάσιγκτον και Μόσχας, σε τι τους είναι και πόσο θα τους είναι χρήσιμος ο Ερντογάν και το πως χειρίζονται το κουρδικό πρόβλημα ως μοχλό πίεσης.

Η φίμωση και ο έλεγχος διάφορων ΜΜΕ τονίζει τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ φίλο-ερντογανικών και αντιφρονούντων διανοούμενων και δημοσιογράφων. Οι φυλακίσεις και ο εκφοβισμός εκατοντάδων δημοσιογράφων έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από ανθρωπιστικές οργανώσεις και από ευρωπαίους αξιωματούχους. Η ελεύθερη και ερευνητική δημοσιογραφία καταργείται αν οι αποκαλύψεις και το ρεπορτάζ δεν συμφωνούν με την ιδεολογία και την πολιτική του Ερντογάν.

Οι fault lines της τουρκικής κοινωνίας αναμένεται να γίνουν ακόμα πιο έντονες από τον αυταρχισμό του πρόεδρου Ερντογάν ο οποίος απόκτησε πλέον τις υπερεξουσίες που επιθυμούσε και δείχνει να θέλει να γίνει «πατέρας» μόνων των «δικών του παιδιών». Η ευημερία των πολιτών έσβηνε κάπως τις fault lines και δεν τις άφηνε να γίνουν έντονες αλλά η κατάσταση είναι πλέον διαφορετική. Ενδέχεται να είναι αυτές που θα καθορίσουν και το μέλλον του Ερντογάν αν η τουρκική οικονομία δεν παρουσιαστεί ανθεκτική στην πτωτική πορεία που τη χαρακτηρίζει. Ο Ερντογάν έπεσε θύμα της δημογραφικής αλλαγής που ο ίδιος προώθησε. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες εκατομμύρια τούρκοι πολίτες μετακόμισαν από την ύπαιθρο στις πόλεις και επωφελήθηκαν από την οικονομική ανάπτυξη.

Continue Reading

Trending

Copyright © 2017 PRESSCODE