Loading Posts...

Οι γεωπολιτικές επιδιώξεις και το αβέβαιο ενεργειακό στάτους κβο

Η απότομη πτώση της τιμής του πετρελαίου είχε εκτεταμένες γεωπολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις για αρκετές ισχυρές χώρες. Δύο από αυτές, η Ρωσία και η Σαουδική Αραβία, είναι οι πιο σημαντικοί εξαγωγείς ενέργειας, και οι ΗΠΑ, ο πιο σημαντικός εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο.

Η Ρωσία αντιμετωπίζει τις επιπτώσεις από τις συνεχιζόμενες κυρώσεις, τις πετρελαϊκές εξαγωγές σε πολύ χαμηλότερες τιμές και μια μεγάλη αύξηση των στρατιωτικών δαπανών. Ομοίως, η μείωση των συναλλαγματικών αποθεμάτων της Σαουδικής Αραβίας και οι στρατιωτικοί τυχοδιωκτισμοί της στην Υεμένη έχουν εγείρει πολλά ερωτηματικά για τη σταθεροποίηση του προϋπολογισμού. Στις ΗΠΑ, οι εταιρείες σχιστολιθικού αερίου προσπαθούν να εδραιώσουν τη θέση τους. Σε μια εποχή που ο κόσμος στρέφεται όλο και περισσότερο σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας για τη μείωση της ρύπανσης και των αερίων του θερμοκηπίου, οι βιομηχανίες πετρελαίου έχουν μειώσει δραστικά τις τιμές εις βάρος των προϋπολογισμών και των επενδυτών. Το ερώτημα που κυριαρχεί μεταξύ των πετρελαιοπαραγωγών είναι ποιος θα υποχωρήσει πρώτος.

Ο ΟΠΕΚ που ελέγχει πάνω από το 40% της παγκόσμιας παραγωγής αργού πετρελαίου, περιέργως αρνήθηκε να μειώσει την παραγωγή, ενώ η τιμή του πετρελαίου είχε ήδη σημαντική πτώση, επιδεινώνοντας περαιτέρω την κατάσταση. Ο ΟΠΕΚ δήλωσε ότι η απόφαση δεν ήταν πολιτική και ότι οι τιμές απλά επέστρεφαν στα κανονικά επίπεδα. Μια εξήγηση είναι η απάντηση στην αμερικανική επανάσταση του σχιστολιθικού πετρελαίου και την παραγωγή 5 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, που αναζωογόνησε τις τοπικές οικονομίες της Βόρειας Ντακότα και του Τέξας, μείωσε τις εισαγωγές πετρελαίου και περιόρισε την επιρροή των χωρών του ΟΠΕΚ στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Αν αυτή ήταν πράγματι η πρόθεση, είναι πλέον αργά.

Η δραστική πτώση των τιμών του περασμένου έτους, είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγής σχιστολιθικού πετρελαίου, ενώ πολύ πρόσφατα παρατηρήθηκε στασιμότητα. Η εξαγορά πολλών μικρότερων εταιρειών από τις κυρίαρχες του κλάδου, έφερε μια ενοποίηση στην αγορά, πολλά νέα κοιτάσματα προς εξερεύνηση και τη δυνατότητα αναμονής μέχρι τη στιγμή που οι τιμές θα αρχίσουν να ανεβαίνουν και πάλι.

Η πιο ενδιαφέρουσα γεωπολιτική σύνδεση με την πτώση των τιμών του πετρελαίου, είναι οι δυτικές κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στη Ρωσία. Καθώς ο πληθωρισμός και η παρατεταμένη ύφεση χτύπησαν τη ρωσική οικονομία, ο ΟΠΕΚ αύξησε την παραγωγή. Η Ρωσία πάντα ήθελε στενότερους δεσμούς με τον ΟΠΕΚ -αν και αυτή η δελεαστική προοπτική συμμαχίας ήταν σχεδόν πάντα μια αυταπάτη, εντούτοις θα μπορούσε να αυξήσει δραστικά την παγκόσμια δύναμη του Οργανισμού στον καθορισμό των τιμών του πετρελαίου. Αυτό είναι κάτι στο οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει αντιταχθούν σθεναρά. Ακόμα περισσότερο, μια συμμαχία του ΟΠΕΚ με τη Ρωσία θα επιβάρυνε περαιτέρω τις σχέσεις της Σαουδικής Αραβίας με την Δύση και θα αποτελούσε για την ίδια ένα δύσκολο πολιτικό στοίχημα. Ωστόσο, καθώς η Κίνα γίνεται ο σημαντικότερος εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, η Σαουδική Αραβία έχει μονοπωλήσει την κινεζική αγορά αυξάνοντας τις πωλήσεις της ενώ όλες οι άλλες χώρες έχασαν μερίδιο αγοράς.

Ενώ ο αυξημένος ανταγωνισμός μειώνει σταθερά τις τιμές του πετρελαίου, παραμένει το πιο σημαντικό γεωπολιτικό αγαθό, από όλες τις απόψεις. Σε αυτό το περιβάλλον προστίθεται η αποτυχία του ΟΠΕΚ να σταματήσει την παραγωγή σχιστολιθικού αερίου. Παρά το γεγονός ότι η Ρωσία θα επωφελούνταν από το τέλος του σχιστολιθικού αερίου, η οικονομία της αντιμετωπίζει ήδη μια δύσκολη προοπτική. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν αναγκάστηκε να ισορροπήσει τον στρατιωτικό τυχοδιωκτισμό με τις οικονομικές δυσκολίες που προέκυψαν από την υπερβολική προσφορά πετρελαίου. Έτσι, η Ρωσία μπορεί να ευθυγραμμιστεί με τις επιδιώξεις της Σαουδικής Αραβία απέναντι στην αμερικανική σχιστολιθική βιομηχανία (και ταυτόχρονα τους πετρελαϊκούς κολοσσούς των ΗΠΑ, όπως η Exxon), αλλά έχει περισσότερα να χάσει από τη Σαουδική Αραβία.

Ωστόσο, η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία έχουν να επιδείξουν μια ορθολογιστική διαχείριση των προϋπολογισμών τους με χαμηλό δημόσιο χρέος (ένα πενιχρό 2% και 18% αντίστοιχα), και έναν ισχυρό εθνικισμό στο εσωτερικό τους. Σίγουρα θα ήταν καλύτερα να λειτουργούν ως εταίροι στα πλαίσια του ΟΠΕΚ, ωστόσο οι ΗΠΑ δεν θα μπορούσε ποτέ να το επιτρέψει και η Σαουδική Αραβία δεν είναι ιδιαίτερα πιθανό να πάρει τώρα αυτό το ρίσκο.

Όλες οι χώρες που συμμετέχουν έχουν πολλά να κερδίσουν και ομοίως, πολλά να χάσουν από την αγορά πετρελαίου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες –για την ώρα- δεν πρόκειται να εξετάσουν κάποιου είδους ριζοσπαστική δράση στην αγορά πετρελαίου, καθώς οι χαμηλές τιμές εξυπηρετούν την πολιτική του Λευκού Οίκου. Η ιστορία της Ρωσίας αποδεικνύει πως δεν ενδίδει σε εξωτερικές πιέσεις και πιθανότατα θα προσαρμοστεί στη μείωση των τιμών. Η Σαουδική Αραβία, ως ηγέτης του ΟΠΕΚ, κατά πάσα πιθανότητα θα ενεργήσει προς την κατεύθυνση του ισοσκελισμού του προϋπολογισμού της. Αν και αυτό θα οδηγήσει τη Ρωσία να αυξήσει την παραγωγή της αν ο ΟΠΕΚ την μειώσει, μπορεί να είναι και η μόνη εφικτή πολιτική λύση. Μέχρι τώρα πάντως, η παραγωγή παραμένει σε υψηλά επίπεδα, καθώς όλες οι πλευρές κοιτάζουν ο ένας τον άλλον για να αποφασίσουν ποια κατεύθυνση είναι η καλύτερη. Για πρώτη φορά μετά από πολύ καιρό, λόγω των πολλών και τόσο διαφορετικών γεωπολιτικών επιδιώξεων των παγκόσμιων παραγωγών ενέργειας, αλλά και των καταναλωτών, το ενεργειακό στάτους κβο μπορεί να είναι πράγματι εξαιρετικά αβέβαιο.

Brian Hughes

Brian

Brian Hughes is currently a student in the International Security and Intelligence Studies program at Bellevue University in Omaha, NE, USA.

Leave a Comment