Loading Posts...

Γιατί η είσοδος νέων παικτών στη γεωπολιτική αρένα είναι μια καλή εξέλιξη

Οι μεγάλες και συνεχείς ενεργειακές ανάγκες, απαιτούν διαχρονικά μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των χωρών σε σχέση με τους ενεργειακούς πόρους. Ένα καλό παράδειγμα είναι η ενεργειακή σχέση των ΗΠΑ με τη Σαουδική Αραβία μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αν και οι δυο χώρες έχουν εντελώς διαφορετικές προτεραιότητες στον τομέα της ασφάλειας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εν τούτοις είναι για δεκαετίες ενεργειακοί εταίροι που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό ο ένας στο άλλο. Μετά την ανάδειξη της Κασπίας σε σημαντικό παίκτη στην γεωπολιτική της ενεργειακής ασφάλειας, οι σχέσεις αυτού του είδους έχουν αυξηθεί.

Παραδοσιακά, το πετρέλαιο είναι συνδεδεμένο με την ενεργειακή ασφάλεια. Ωστόσο, σχετικά πρόσφατα το φυσικό αέριο άρχισε να αναδύεται και να καταλαμβάνει σημαντική θέση στον αγώνα για την ενεργειακή ασφάλεια. Το φυσικό αέριο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τα πάντα, από τη θέρμανση, το μαγείρεμα και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Στην πραγματικότητα, έχει τις ίδιες εφαρμογές όπως το πετρέλαιο.

Η περιοχή της Κασπίας είναι μία από τις παλαιότερες περιοχές παραγωγής πετρελαίου στον κόσμο και αν και εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην παραγωγή πετρελαίου, έχει αρχίσει να στρέφεται σε μεγάλο βαθμό στο φυσικό αέριο. Η παραγωγή και η εξαγωγή του πετρελαίου της περιοχής, περνούσε πάντα μέσω της Ρωσίας (ή της ΕΣΣΔ). Ωστόσο, τα κράτη της Κασπίας ανακαλύπτοντας μερικά από τα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου στον κόσμο, ψάχνουν τρόπους να παρακάμψουν τη Ρωσία για να το εξάγουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό είναι σημαντικό για δύο λόγους: πρώτον, θα συρρικνωθεί ο ρόλος της Ρωσίας ως ελεγκτής των ενεργειακών πόρων σε παγκόσμιο επίπεδο, ιδίως στην ΕΕ. Δεύτερον, θα αυξήσει δραστικά το προφίλ του Καζακστάν, Αζερμπαϊτζάν και Τουρκμενιστάν στον τομέα των ενεργειακών πόρων και της ασφάλειας.

Η κυριαρχία της Ρωσίας στην περιοχή της Κασπίας της παρείχε σημαντικό έλεγχο στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Εκτιμάται ότι το 17% του παγκόσμιου πετρελαίου προέρχεται από την Κασπία (κυρίως το Ιράν και τη Ρωσία) και παρέχει σε μεγάλο βαθμό την απαιτούμενη ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ. Η απομάκρυνση των χωρών της Κασπίας, χαλαρώνει τον ασφυκτικό κλοιό της Ρωσίας στους ενεργειακούς πόρους στην περιοχή και δίνει χώρο για να αναδυθούν νέοι παίκτες στη γεωπολιτική σκακιέρα. Η διαδικασία ουσιαστικά άρχισε μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ, αλλά συναντούσε πάντα την ισχυρή αντίδραση της Ρωσίας και του Ιράν. Καταλύτης των εξελίξεων υπήρξε η διαμάχη της Ρωσίας με την Ουκρανία για το φυσικό αέριο στα μέσα της δεκαετίας του 2000, που αναζωπύρωσε την αρχική ιδέα, κυρίως λόγω του φόβο της Ρωσίας και του Ιράν. Αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί ως το κομβικό σημείο όπου τα παράκτια κράτη αποφάσισαν να διαχωρίσουν τη θέση τους από τη Ρωσία, όσον αφορά την εξαγωγή ενεργειακών πόρων.

Αν και δεν έχει διακοπεί η συνεργασία, εν τούτοις Ρωσία και Ιράν, έχουν αποκλειστεί από το πρότζεκτ του νοτίου διαδρόμου φυσικού αερίου, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία το 2020 και θα παρέχει ένα μεγάλο μέρος της ΕΕ με φυσικό αέριο. Εκτός από τα μεγάλα οικονομικά οφέλη για τα έθνη που συμμετέχουν, ίσως το πιο σημαντικό κέρδος είναι η σημαντική γεωπολιτική στροφή προς τα μικρότερα παράκτια κράτη της Κασπίας. Χώρες όπως το Τουρκμενιστάν, το Αζερμπαϊτζάν και το Καζακστάν, που είχαν ιστορικά σαφώς μικρότερα μερίδια στον τομέα της ενέργειας, έχουν να αποκομίσουν σημαντικά οφέλη από την οικοδόμηση και την κατοχή του ελέγχου αυτού του διαδρόμου, χωρίς τις παρεμβάσεις της Ρωσίας και του Ιράν. Αυτό θα ενισχύσει τις διπλωματικές τους σχέσεις με την ΕΕ, ενώ ταυτόχρονα θα αποδυναμώσει τη Ρωσία στον τομέα της ενεργειακής γεωπολιτικής. Καθ ‘όλη την τελευταία δεκαετία, η Ρωσία έχει χρησιμοποιήσει σχεδόν κάθε διαπραγματευτικό της όπλο για να αποτρέψει την κατασκευή του αγωγού.

Σε αυτό τον αγώνα, το ισχυρότερο εργαλείο ήταν η επίκληση των Συνθηκών που έχουν υπογραφεί από το Ιράν και τη Σοβιετική Ένωση το 1921 και το 1940. Υποστηρίζουν πως οι Συνθήκες εξακολουθούν να είναι σε ισχύ και ότι χωρίς την υποστήριξη από όλα τα παράκτια κράτη, κάθε αγωγός στην Κασπία Θάλασσα θα ήταν παράνομος. Υπάρχουν διαφωνίες για το αν αυτές οι συνθήκες εξακολουθούν να κατέχουν οποιαδήποτε νομική ισχύ σήμερα και το όλο πρότζεκτ εξακολουθεί να βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.

Παρά το γεγονός ότι η ποσότητα του φυσικού αερίου που πρόκειται να μεταφερθεί δεν μπορεί να μεταβάλει ριζικά τη γεωπολιτική αρένα, μελλοντικά θα έχει σημαντικές επιπτώσεις πιο σημαντικό, είναι πως δίνει στην ΕΕ μια δεύτερη επιλογή για την προμήθεια ενέργειας και της δίνει τη δυνατότητα να μειώσει σιγά-σιγά τους δεσμούς με άλλους «προβληματικούς» παρόχους, όπως η Ρωσία.

Ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο αυτής της εξέλιξης είναι η πλήρης έλλειψη διάθεσης, εκ μέρους της Ρωσίας να κινηθεί δυναμικά για να εμποδίσει τον αγωγό, εκτός από τις διπλωματικές ενέργειες. Μέχρι σήμερα συνεχίζει να διατηρεί εμπορικές και οικονομικές σχέσεις με τα μικρότερα κράτη της Κασπίας. Εάν το Ιράν και η Ρωσία συνειδητοποιήσουν ότι πρέπει να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις για την ενεργειακή κυριαρχία τους μέσω της συνεργασίας τους με τις άλλες χώρες της Κασπίας, ακόμα κι αν δεν συμφωνούν απόλυτα μαζί τους, τότε μια κρίσιμη περιοχή του πλανήτη έχει την ευκαιρία να παραμείνει σταθερή και ειρηνική. Σε αυτή την περίπτωση, ίσως η είσοδος νέων παικτών στη γεωπολιτική αρένα δεν πρόκειται να σηματοδοτήσει την έναρξη ενός νέου λουτρού αίματος ή νέες γεωπολιτικές εντάσεις.

Troy Baxter

The author didnt add any Information to his profile yet

Leave a Comment