close
TRAVEL

Μπορεί το Αζερμπαϊτζάν να γίνει το «Ντουμπάι της Κασπίας»;

Η προώθηση της χώρας ως διεθνούς τουριστικού προορισμού αποτελεί μείζονα προτεραιότητα της αζερικής κυβέρνησης και η ανάπτυξη του τουριστικού κλάδου αποτελεί έναν από τους κύριους «πυλώνες» προς την πολυπόθητη διαφοροποίηση της αζερικής οικονομίας και τη συνακόλουθη μείωση της εξάρτησής της από τους υδρογονάνθρακες.

Το 2012, ηχώραεντάχθηκεστηνεκστρατεία One Billion Tourists: One Billion Opportunities τουΠΟΤ (World Tourism Organization), όπουείναιμέλοςαπότο 2001. Εκδηλώσεις παγκόσμιας εμβέλειας, όπως το επερχόμενο σιρκουί της Formula 1 στο Μπακού τον Ιούνιο του 2016, φιλοδοξούν να θέσουν τη χώρα στον παγκόσμιο «χάρτη», πέρα από τακτικές εκδηλώσεις όπως το Baku Jazz Festival και το Mugham Festival. Εντυπωσιακά έργα τουριστικής υποδομής, ιδίως, δε, πολυτελείς ξενοδοχειακές μονάδες, έχουν ανεγερθεί μετά το 2010. Σήμερα, στη χώρα λειτουργούν 535 ξενοδοχεία και καταλύματα όλων των κατηγοριών -εκ των οποίων τα μισά σχεδόν στην ευρύτερη περιοχή του Μπακού- με 35.650 συνολικά κλίνες.

Εντούτοις, τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα, με βάση τον αριθμό διεθνών αφίξεων στη χώρα, δεν θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως απολύτως ικανοποιητικά. Στην τελευταία (2015) κατάταξη τουριστικής ανταγωνιστικότητας του World Economic Forum, η χώρα βρίσκεται μόλις στην 84Η θέση επί συνόλου 141 αξιολογούμενων χωρών, έχοντας, μάλιστα, διολισθήσει κατά έξι (6) θέσεις σε σχέση με την αντίστοιχη κατάταξη του 2014. Επί της ουσίας, δε, οι διεθνείς αφίξεις επικεντρώνονται σε ποσοστό 87% στις τέσσερις όμορες (πλην Αρμενίας) χώρες. Επιπλέον, μετά το ιστορικό υψηλό του 2013, οι διεθνείς αφίξεις εμφανίζονται μειωμένες το 2014 και τους πρώτους μήνες του 2015, και μάλιστα παρά τους Ευρωπαϊκούς Αγώνες του 2015, οι οποίοι εκτιμάται ότι προσέλκυσαν περίπου 28.000 τουρίστες (ήτοι τετραπλάσιους από το διαγωνισμό τραγουδιού Eurovision του 2012).

Ισχυρά και αδύναμα σημεία

Αναμφισβήτητα, η χώρα διαθέτει πολλές φυσικές ομορφιές, καθώς και αξιόλογα μέρη ιστορικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος (π.χ. 232 μουσεία), οι δε κάτοικοί της είναι ιδιαίτερα φιλόξενοι. Η κατασκευή και λειτουργία, τα τελευταία 5-6 χρόνια, σημαντικών ξενοδοχείων παγκόσμιας αναγνωρισιμότητας (όπως τα Jumeirah, Excelsior, Hilton, Four Seasons, Fairmont, JW Marriott, Kempinski, Rixos κλπ) αποτελεί ισχυρό «ατού», όπως έχει τονίσει πολλές φορές και ο ίδιος ο Πρόεδρος κ. Αλίγιεφ, παρόλο που αυτά συγκεντρώνονται σε ποσοστό 90% στην ευρύτερη περιοχή Μπακού. Η ιδιωτικοποίηση των ξενοδοχείων κατά τη δεκαετία 2005-2014 υπήρξε επίσης αξιοσημείωτη εξέλιξη: ενώ το 2005 περισσότερες από τις μισές κλίνες (12.250 από τις 22.500 περίπου) ανήκαν ακόμη σε δημόσια ξενοδοχεία και καταλύματα, το 2014 το ποσοστό τους είχε μειωθεί στο 10% περίπου (3.680 από 35.650). Τέλος, η χώρα είναι απολύτως ασφαλής ακόμη και για ατομικά ταξίδια. Όλα τα παραπάνω αποτελούν, αναμφισβήτητα, ισχυρά στοιχεία για την ανάπτυξη του κλάδου.

Από την άλλη, όμως, την ελκυστικότητα της χώρας και την επαρκή προσφορά ιδιωτικών ξενοδοχειακών κλινών αντισταθμίζουν ανασταλτικοί παράγοντες όπως οι εξής:

Η ανεπάρκεια απευθείας αεροπορικών συνδέσεων, ιδίως με την Ευρώπη. Η κρατική αεροπορική εταιρεία, AZAL, εστιάζει τις πτήσεις της στις χώρες ΚΑΚ και τη Μέση Ανατολή-Τουρκία. Ακόμη, δε, και οι πτήσεις προς Μπακού μέσω ενδιάμεσου σταθμού (συνήθως μέσω Κωνσταντινούπολης, με μεταφορέα την ΤΗΥ) είναι, κατά κανόνα, ακριβές.

Οι τιμές των καταλυμάτων -με εξαίρεση τα δημόσια ξενοδοχεία της επαρχίας και τα “youth hostels” στο Μπακού, όπου οι τιμές ανά άτομο ξεκινούν από τα 11 ευρώ- είναι συγκριτικά υψηλές, ειδικά σε σχέση με την όμορη Γεωργία. Σε κάθε περίπτωση, έχουν βελτιωθεί για τους κατόχους «σκληρού» νομίσματος μετά τη διπλή υποτίμηση του ΑΖΝ εντός του 2015.

Το μάλλον χαμηλό, σε σχέση με άλλες χώρες, επίπεδο customer service, που οφείλεται στο γεγονός ότι ο τουρισμός αποτελεί πολύ νέα πηγή εισοδήματος για τη χώρα. Επιπλέον, λίγοι Αζέροι μιλούν καλά την αγγλική γλώσσα, σχεδόν όλοι εντός του Μπακού.

Η ανεπάρκεια -ιδίως, δε, ποιοτική- δημόσιων συγκοινωνιών, οδικών όσο και σιδηροδρομικών, για μετακινήσεις εντός της χώρας. Ακόμη και μέσα στο ίδιο το Μπακού δεν υπήρχε, μέχρι πολύ πρόσφατα δημόσια συγκοινωνία από και προς το διεθνές αεροδρόμιο GYD. Ευτυχώς, το τελευταίο πρόβλημα επιλύθηκε με τη δρομολόγηση υπερσύγχρονων λεωφορείων που είχαν αγοραστεί για τους Ευρωπαϊκούς Αγώνες του 2015.

Η «σφικτή» πολιτική θεωρήσεων, καθώς οι πολίτες από πολύ λίγες μόνο χώρες μπορούν να λάβουν τουριστική θεώρηση στο αεροδρόμιο (visa on arrival), όπως ίσχυε κατά κανόνα μέχρι και το 2010.

Την πραγματική κατάσταση που επικρατεί μέχρι και σήμερα στον κλάδο αντανακλά η εξαιρετικά χαμηλή «διασπορά» στις διεθνείς αφίξεις, καθώς αυτές επικεντρώνονται, σε ποσοστό 87%, στις τέσσερις όμορες, πλην, βεβαίως, της Αρμενίας, χώρες, με τις οποίες παραδοσιακά διατηρούνται «ειδικοί», ιδιαίτεροι και συγγενικοί δεσμοί. Ως εκ τούτου, οι εύπορες εισοδηματικά χώρες της Δ.Ευρώπης και της Β.Αμερικής, με τη λίαν ανεπτυγμένη ταξιδιωτική συνείδηση, παραμένουν δύσκολοι στόχοι για το αζερικό τουριστικό προϊόν. Η επιθυμία της χώρας όπως καταστεί «Ντουμπάι της Κασπίας» δεν φαίνεται επιτεύξιμη, ειδικά στο άμεσο μέλλον. Αυτό διότι τα ΗΑΕ έχουν καταφέρει να καταστούν, χάρη στους κολοσσούς Emirates και Etihad, παγκόσμιος κόμβος (hub), ενώ, παράλληλα, έχουν «ανοίξει» την αγορά σε ξένους «παίκτες». Στο Αζερμπαϊτζάν, αντίθετα, όλες οι μεγάλες μονάδες στον κλάδο παραμένουν εγχώριων συμφερόντων, όπως και τα κύρια τουριστικά πρακτορεία (Pasha Travel, Silkway, Gilan).

Μέτρα για τη βελτίωση της κατάστασης

Η κυβέρνηση προσπαθώντας να βελτιώσει την κατάσταση, με στόχο τα 5 εκατ. τουρίστες μέχρι το τέλος της δεκαετίας, εκτός από μεμονωμένες ενέργειες, όπως η μείωση των τιμών της AZAL σε αρκετές πτήσεις εξωτερικού, η επάνοδος της Wizz Air και τα λεωφορεία για το GYD, έχουν λάβει χώρα και θεσμικές παρεμβάσεις. Τον Οκτώβριο του 2015, με Προεδρικό Διάταγμα κατήργησε την ειδική άδεια για τις τουριστικές επιχειρήσεις, την οποία μέχρι τότε χορηγούσε το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού. Αντί αυτής, αρκεί πλέον απλή έναρξη επιχείρησης μέσω του Υπουργείου Οικονομίας. Πρόσφατα επίσης ανακοινώθηκε αύξηση των χωρών οι πολίτες των οποίων θα μπορούν να λαμβάνουν, από το Φεβρουάριο του 2016, visa on arrival (βασικά αραβικές χώρες).

Το 10ετές πρόγραμμα τουριστικής ανάπτυξης και προβολής (2016-2025), που εκπονήθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, αποδίδει πλέον έμφαση στις επονομαζόμενες «εναλλακτικές μορφές τουρισμού», όπως ο ιαματικός/θεραπευτικός (λ.χ. τα υπόγεια σπήλαια με αλάτι στο Nakhchivan για καταπολέμηση του άσθματος), ο αθλητικός, ο συνεδριακός, ο αγροτουρισμός κλπ. Πρωταρχικής σημασίας είναι η ανάδειξη εκείνων των προορισμών που παραπέμπουν στο μυθικό «Δρόμο του Μεταξιού».

Tags : Αζερμπαϊτζάναναλυση αγοραςΑνατολική ΕυρώπηΟικονομίαΤουρισμος