close
c84bca2a562da7d1131a1d0c3f135dbe_L
Σε καταστάσεις ακραίας κρίσης, ενεργοποιούνται τα πιο κρυφά και συντηρητικά αντανακλαστικά των κοινωνιών», έλεγαν τα βιβλία Διαχείρισης Κρίσεων. Και έμελλε να το επιβεβαιώσω βιωματικά στη διάρκεια της φοιτητικής ζωής μου, το πρωί της 11ης Σεπτεμβρίου, βγαίνοντας από το μετρό και αντικρύζοντας το αναπάντεχο.

Βαδίζοντας προς το σπίτι μου, με τη Νέα Υόρκη σε κατάσταση απόγνωσης και νευρικής κρίσης και τον ουρανό να «βρέχει» στάχτη και χώμα από τους δίδυμους πύργους, η ψυχραιμία και η νηφαλιότητα που μου καταλόγιζαν οι γύρω μου και που μου είχαν ως τώρα χαρίσει μια υποτροφία στη Διαχείριση Διεθνών & Πολυ-πολιτισμικών Κρίσεων, είχαν σε δευτερόλεπτα εξανεμιστεί. Στο προσωπικό μου ασφαλές σύμπαν «πολιτικής ορθότητας» είχε ξαφνικά παρεισφρύσει ο «νόμιμος» φόβος ενός αόρατου πολέμου.

Το επόμενο διάστημα, παρακολουθώντας την Αμερική να επιλέγει με σαφήνεια την ασφάλεια από τις προσωπικές ελευθερίες, σε μια σαφή ήττα της πολιτιστικής διπλωματίας, το Ευρωπαϊκό «πολιτικά ορθό» DNA μου αντιδρούσε, για να το νομιμοποιήσει και να το «ξορκίσει» αμέσως μετά, με τη μνήμη και το συνειδησιακό αποτύπωμα της 11ης Σεπτεμβρίου. Ο φόβος κέρδιζε πάντα και αυτό ήταν η προσωπική μου ανομολόγητη απώλεια. Ο πολύπειρος διπλωμάτης και υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που επέλεξα για «θεραπευτή», δε με βοήθησε ιδιαίτερα. «Όταν σου επιτεθεί ένα σπάνιο είδος επικίνδυνης αρκούδας στο δάσος, δεν μπορείς να σκεφτείς οικολογικά. Απλά θα τη σκοτώσεις πρώτος», είπε με τη σοφία του διαπραγματευτή σε δυο επώδυνους πολέμους ,και άφησα απλά τον ενοχικό φόβο να σβήσει, μόλις επέστρεψα στη δεδομένη «ασφάλεια» της Ευρώπης. Στην πραγματικότητα, η 11η Σεπτεμβρίου, όπως και η 22α Μαρτίου, είχαν ανατινάξει το δόγμα της πολυ-πολιτισμικότητας, εκτινάσσοντας στα ύψη το νόμιμο φόβο, και δηλητηριάζοντας την καρδιά της Ευρώπης και της Δύσης για άλλη μια φορά. Στις 22 Μαρτίου, ο φόβος ξανα-ξύπνησε, όπως και σε εκατομμύρια Ευρωπαίους, απειλώντας να τινάξει τις προσωπικές μου αρχές αλλά και τις ιδρυτικές αξίες της Ευρώπης στον αέρα.

Η βόμβα στο Ευρωπαϊκό οικοδόμημα-Οι πολιτικές διαστάσεις της τρομοκρατικής επίθεσης

Κι ενώ τα γραφεία στοιχημάτων «τζογάρουν» ήδη, λίγες ώρες μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις, ένα πιθανό Brexit, αλλά ακόμα και την εκλογή του εκκεντρικού Ντόναλντ Τραμπ, του οποίου η ξενοφοβική ρητορική μοιάζει προς στιγμήν να κερδίζει έδαφος, αξίζει ίσως να χαρτογραφήσει κανείς μια κρίση τέτοιας κλίμακας και με πολιτικά διακυβεύματα τόσο σύνθετα, όπως η ασφάλεια, η Ευρωπαϊκή ενότητα, οι προσωπικές ελευθερίες, αλλά και μια νέα πραγματικότητα και τάξη πραγμάτων πολύ διαφορετικών από αυτά που ως τώρα γνωρίζαμε. Ο κόσμος όπως τον ξέραμε αλλάζει απροειδοποίητα και οι αιφνίδιες δραματικές «αλλαγές» αποτελούσαν ιστορικά αιτία κρίσης από μόνες τους.

Ο επιχειρησιακός τρόπος αλλά και ο χώρος της επίθεσης υποδεικνύουν άλλωστε ένα χτύπημα στον τρόπο ζωής αλλά και το «Δυτικό» αξιακό σύστημα, πλήτοντας το αίσθημα ασφάλειας, αλλά και τις αρχές ελεύθερης διακίνησης και οικονομικών ελευθεριών ολόκληρου του Δυτικού κόσμου. Την ίδια δηλαδή την Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και τις αρχές της Ενωμένης Ευρώπης. Μιας Ευρώπης που δεν βρίσκεται στην καλύτερη στιγμή της, με τους ευρω-σκεπτικιστές και τα εθνικιστικά κινήματα σε άνοδο και τη Βρετανία και την Αυστρία σε τροχιά αυτόνομης εθνικής πολιτικής.

Επιχειρώντας αυτό το «ψυχογράφημα» της επίθεσης, ας λάβουμε καταρχήν υπόψη ότι μια εστία μεγάλης κρίσης όπως ο πόλεμος στη Συρία, δημιουργεί μια συνθετότερη αλυσίδα μικρότερων κρίσεων, που εξελίσσονται παράλληλα και ενίοτε υπογείως, καταλήγοντας στο τέλος της μέρας στο γνωστό domino effect, όπου κανείς πρέπει να επιλέξει ποια είναι η καρδιά του συστήματος και να την χειριστεί ως προτεραιότητα άμεσης επικινδυνότητας, προκειμένου να μην κλιμακωθεί, δυναμιτίζοντας τις περιφερειακές κρίσεις και κάνοντας όλο το οικοδόμημα να καταρρεύσει παράλληλα.Μια ανθρωπιστική κρίση σαν το προσφυγικό-μεταναστευτικό ζήτημα και τις μετακινήσεις πληθυσμών αντίστοιχα, που αποτελεί παράπλευρο αποτέλεσμα μιας σύρραξης, είναι πιθανόν να δυναμιτίσει αντίστοιχα-με μη έγκαιρους χειρισμούς- μια παράλληλη κρίση ασφάλειας, μια οικονομική κρίση, μια συγκρουσιακή πολυ-πολιτισμική κρίση, μια εθνικιστική κρίση, καταλήγοντας ακόμα και σε μια διεθνή πολιτική κρίση, μετά από αναποτελεσματικούς χειρισμούς σε οποιαδήποτε παράμετρό της. Αντίστοιχα, μια τρομοκρατική ενέργεια, μπορεί να προκαλέσει όλα τα παραπάνω…

Με την Ευρώπη πιο κατακερματισμένη από ποτέ και τη ζώνη Σένγκεν σε άτυπη ανάκληση μετά το κλείσιμο των συνόρων, οι τρομοκρατική εκρήξεις των Βρυξελλών κυριολεκτικά «απασφάλισαν» και παρέλυσαν την ίδια την Ευρώπη, δυναμιτίζοντας πολλά παράλληλα πεδία μη διαχειρίσιμων κρίσεων.

Ασφάλεια ή ανθρωπισμός-The aftermath

«Για όσους μιλούν για κλείσιμο των συνόρων, οι εχθροί δεν βρίσκονται τελικά μακριά αλλά μέσα στις πόλεις μας», επεσήμανε ο ΠΘΠ της Ιταλίας Ματέο Ρέντζι, σε μια στιγμή που η Ελλάδα αναμένεται να πληγεί πρώτη από το αποτέλεσμα της τρομοκρατικής επίθεσης και ότι αυτό συμπεριλαμβάνει με τους ως τώρα χειρισμούς στο μεταναστευτικό και τoν εγκλωβισμό χιλιάδων προσφύγων και μεταναστών στη χώρα.

Η 11η Σεπτεμβρίου έφερε νομοθετικές αλλαγές επιβεβλημένες με βάση το θέμα της ασφάλειας και αυτό αναμένεται να είναι και το προφανές πρώτο αποτέλεσμα της τρομοκρατικής επίθεσης για την Ευρώπη, προκειμένου να ελεγθεί η «απορρύθμιση» στα θέματα ασφάλειας των ευρωπαϊκών συνόρων (που κάνει αυτονόητη την επίσημη ανάκληση της ζώνης Σένγκεν) αλλά και σεβασμού στην ανθρώπινη ζωή και των Ευρωπαίων πολιτών, «το δικαίωμα στη ζωή», που αποτελεί και έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους του Ευρωπαϊκού Συντάγματος. Ένα νομοθετικό πλαίσιο έκτακτης ανάγκης, που προβλέπεται από την επιτροπή αντιμετώπισης κρίσεων της commission, που συνεδρίασε ήδη την ημέρα της επίθεσης, και στο οποίο όλες οι Ευρωπαϊκές χώρες θα κληθούν να εφαρμόσουν, ανεξάρτητα από την ερμηνεία που δίνει sτο θέμα «ασφάλεια» η εθνική πολιτική τους. Παράλληλα η Ελληνική κυβέρνηση θα χρειαστεί να κάνει νομοθετικές μετατροπές, προκειμένου να εφαρμοστεί η συμφωνία που υπογράφηκε στις Βρυξέλλες, στην περίπτωση βέβαια που είναι εφικτό να εφαρμοστεί στην πράξη, μετά και τις καταιγιστικές εξελίξεις.

Παράλληλα, το κανάλι ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ ευρωπαϊκών και διεθνών φορέων ασφαλείας φαίνεται να ενεργοποιείται άμεσα, προκειμένου για την αποτελεσματική επεξεργασία πληροφοριών από την Europol, αφού η έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ των κατά τόπους εθνικών αρχών φαίνεται να υπήρξε ελλιπής, με αποτέλεσμα τα κενά ασφαλείας που δημιουργήθηκαν, να επιτρέψουν στους τρομοκράτες να διασχίσουν 7 ευρωπαϊκές χώρες χωρίς να συλληφθούν.

Η ως τώρα έλλειψη σχεδίου κρίσης για το μεταναστευτικό από την πλευρά της Ελλάδας, αλλά και η μη συμμόρφωση με το Ευρωπαϊκό Δίκαιο, σε συνδυασμό με την «ελληνική» ερμηνεία του Διεθνούς Δικαίου, αναμένεται να προκαλέσει νομικές εμπλοκές και στο θέμα του ασύλου, αφού ακόμα και οι πρόσφυγες που δεν κάνουν αίτηση για άσυλο, λογίζονται πλέον ως παράνομοι μετανάστες. Η Υπατη Αρμοστεία του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες αποχώρησε ήδη από την Ειδομένη, θεωρώντας το camp κλειστό κέντρο κράτησης μεταναστών, γεγονός που εγείρει σοβαρούς προβληματισμούς για τις μελλοντικές εξελίξεις.

Με την Ευρώπη σε κατάσταση κρίσης και την οπλοκατοχή εξαιρετικά εύκολη σύμφωνα με τα γεγονότα στη γενιά των «Foreign Fighters» τρομοκρατών,(των αυτόχθονων Ευρωπαίων β’ γενιάς που εκπαιδεύτηκαν στα κέντρα του ισλαμικού κράτους για να «επανεισαχθούν» στην Ευρώπη) και με δεδομένη την επίθεση της 22ας Μαρτίου σε «μαλακούς στόχους», η Ευρώπη εξετάζει σοκαρισμένη το βήμα της και την ταυτότητά της.

Η προσπάθεια βίαιης «ριζοσπατικοποίησης» της πολιτικής ζωής από αυτούς που η Ευρώπη δεν ενσωμάτωσε ποτέ πραγματικά, δεν εμπνέει πολλές ελπίδες για «περισσότερη Ευρώπη» των ίσων δικαιωμάτων. Ένα στοίχημα που το επόμενο διάστημα θ’ αποτελέσει και τον καταλύτη για μια νέα Ευρώπη, που πρέπει να επανεφεύρει τον εαυτό της και την «κανονικότητα».

Tags : Ανθρωπινα ΔικαιωματαΑσφάλειαΕυρώπηΤρομοκρατία
ΔΡ. ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΠΡΙΝΙΑ

The author ΔΡ. ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΠΡΙΝΙΑ

Πολιτικός Αναλυτής-Λέκτορας Διεθνών Σχέσεων Παν/ιου Στρασβούργου-Cityu www.despinaprinia.com