Connect with us

VOICES

22 Μαρτίου. Το ξύπνημα του φόβου

ΔΡ. ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΠΡΙΝΙΑ

Published

on

Σε καταστάσεις ακραίας κρίσης, ενεργοποιούνται τα πιο κρυφά και συντηρητικά αντανακλαστικά των κοινωνιών», έλεγαν τα βιβλία Διαχείρισης Κρίσεων. Και έμελλε να το επιβεβαιώσω βιωματικά στη διάρκεια της φοιτητικής ζωής μου, το πρωί της 11ης Σεπτεμβρίου, βγαίνοντας από το μετρό και αντικρύζοντας το αναπάντεχο.

Βαδίζοντας προς το σπίτι μου, με τη Νέα Υόρκη σε κατάσταση απόγνωσης και νευρικής κρίσης και τον ουρανό να «βρέχει» στάχτη και χώμα από τους δίδυμους πύργους, η ψυχραιμία και η νηφαλιότητα που μου καταλόγιζαν οι γύρω μου και που μου είχαν ως τώρα χαρίσει μια υποτροφία στη Διαχείριση Διεθνών & Πολυ-πολιτισμικών Κρίσεων, είχαν σε δευτερόλεπτα εξανεμιστεί. Στο προσωπικό μου ασφαλές σύμπαν «πολιτικής ορθότητας» είχε ξαφνικά παρεισφρύσει ο «νόμιμος» φόβος ενός αόρατου πολέμου.

Το επόμενο διάστημα, παρακολουθώντας την Αμερική να επιλέγει με σαφήνεια την ασφάλεια από τις προσωπικές ελευθερίες, σε μια σαφή ήττα της πολιτιστικής διπλωματίας, το Ευρωπαϊκό «πολιτικά ορθό» DNA μου αντιδρούσε, για να το νομιμοποιήσει και να το «ξορκίσει» αμέσως μετά, με τη μνήμη και το συνειδησιακό αποτύπωμα της 11ης Σεπτεμβρίου. Ο φόβος κέρδιζε πάντα και αυτό ήταν η προσωπική μου ανομολόγητη απώλεια. Ο πολύπειρος διπλωμάτης και υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που επέλεξα για «θεραπευτή», δε με βοήθησε ιδιαίτερα. «Όταν σου επιτεθεί ένα σπάνιο είδος επικίνδυνης αρκούδας στο δάσος, δεν μπορείς να σκεφτείς οικολογικά. Απλά θα τη σκοτώσεις πρώτος», είπε με τη σοφία του διαπραγματευτή σε δυο επώδυνους πολέμους ,και άφησα απλά τον ενοχικό φόβο να σβήσει, μόλις επέστρεψα στη δεδομένη «ασφάλεια» της Ευρώπης. Στην πραγματικότητα, η 11η Σεπτεμβρίου, όπως και η 22α Μαρτίου, είχαν ανατινάξει το δόγμα της πολυ-πολιτισμικότητας, εκτινάσσοντας στα ύψη το νόμιμο φόβο, και δηλητηριάζοντας την καρδιά της Ευρώπης και της Δύσης για άλλη μια φορά. Στις 22 Μαρτίου, ο φόβος ξανα-ξύπνησε, όπως και σε εκατομμύρια Ευρωπαίους, απειλώντας να τινάξει τις προσωπικές μου αρχές αλλά και τις ιδρυτικές αξίες της Ευρώπης στον αέρα.

Η βόμβα στο Ευρωπαϊκό οικοδόμημα-Οι πολιτικές διαστάσεις της τρομοκρατικής επίθεσης

Κι ενώ τα γραφεία στοιχημάτων «τζογάρουν» ήδη, λίγες ώρες μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις, ένα πιθανό Brexit, αλλά ακόμα και την εκλογή του εκκεντρικού Ντόναλντ Τραμπ, του οποίου η ξενοφοβική ρητορική μοιάζει προς στιγμήν να κερδίζει έδαφος, αξίζει ίσως να χαρτογραφήσει κανείς μια κρίση τέτοιας κλίμακας και με πολιτικά διακυβεύματα τόσο σύνθετα, όπως η ασφάλεια, η Ευρωπαϊκή ενότητα, οι προσωπικές ελευθερίες, αλλά και μια νέα πραγματικότητα και τάξη πραγμάτων πολύ διαφορετικών από αυτά που ως τώρα γνωρίζαμε. Ο κόσμος όπως τον ξέραμε αλλάζει απροειδοποίητα και οι αιφνίδιες δραματικές «αλλαγές» αποτελούσαν ιστορικά αιτία κρίσης από μόνες τους.

Ο επιχειρησιακός τρόπος αλλά και ο χώρος της επίθεσης υποδεικνύουν άλλωστε ένα χτύπημα στον τρόπο ζωής αλλά και το «Δυτικό» αξιακό σύστημα, πλήτοντας το αίσθημα ασφάλειας, αλλά και τις αρχές ελεύθερης διακίνησης και οικονομικών ελευθεριών ολόκληρου του Δυτικού κόσμου. Την ίδια δηλαδή την Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και τις αρχές της Ενωμένης Ευρώπης. Μιας Ευρώπης που δεν βρίσκεται στην καλύτερη στιγμή της, με τους ευρω-σκεπτικιστές και τα εθνικιστικά κινήματα σε άνοδο και τη Βρετανία και την Αυστρία σε τροχιά αυτόνομης εθνικής πολιτικής.

Επιχειρώντας αυτό το «ψυχογράφημα» της επίθεσης, ας λάβουμε καταρχήν υπόψη ότι μια εστία μεγάλης κρίσης όπως ο πόλεμος στη Συρία, δημιουργεί μια συνθετότερη αλυσίδα μικρότερων κρίσεων, που εξελίσσονται παράλληλα και ενίοτε υπογείως, καταλήγοντας στο τέλος της μέρας στο γνωστό domino effect, όπου κανείς πρέπει να επιλέξει ποια είναι η καρδιά του συστήματος και να την χειριστεί ως προτεραιότητα άμεσης επικινδυνότητας, προκειμένου να μην κλιμακωθεί, δυναμιτίζοντας τις περιφερειακές κρίσεις και κάνοντας όλο το οικοδόμημα να καταρρεύσει παράλληλα.Μια ανθρωπιστική κρίση σαν το προσφυγικό-μεταναστευτικό ζήτημα και τις μετακινήσεις πληθυσμών αντίστοιχα, που αποτελεί παράπλευρο αποτέλεσμα μιας σύρραξης, είναι πιθανόν να δυναμιτίσει αντίστοιχα-με μη έγκαιρους χειρισμούς- μια παράλληλη κρίση ασφάλειας, μια οικονομική κρίση, μια συγκρουσιακή πολυ-πολιτισμική κρίση, μια εθνικιστική κρίση, καταλήγοντας ακόμα και σε μια διεθνή πολιτική κρίση, μετά από αναποτελεσματικούς χειρισμούς σε οποιαδήποτε παράμετρό της. Αντίστοιχα, μια τρομοκρατική ενέργεια, μπορεί να προκαλέσει όλα τα παραπάνω…

Με την Ευρώπη πιο κατακερματισμένη από ποτέ και τη ζώνη Σένγκεν σε άτυπη ανάκληση μετά το κλείσιμο των συνόρων, οι τρομοκρατική εκρήξεις των Βρυξελλών κυριολεκτικά «απασφάλισαν» και παρέλυσαν την ίδια την Ευρώπη, δυναμιτίζοντας πολλά παράλληλα πεδία μη διαχειρίσιμων κρίσεων.

Ασφάλεια ή ανθρωπισμός-The aftermath

«Για όσους μιλούν για κλείσιμο των συνόρων, οι εχθροί δεν βρίσκονται τελικά μακριά αλλά μέσα στις πόλεις μας», επεσήμανε ο ΠΘΠ της Ιταλίας Ματέο Ρέντζι, σε μια στιγμή που η Ελλάδα αναμένεται να πληγεί πρώτη από το αποτέλεσμα της τρομοκρατικής επίθεσης και ότι αυτό συμπεριλαμβάνει με τους ως τώρα χειρισμούς στο μεταναστευτικό και τoν εγκλωβισμό χιλιάδων προσφύγων και μεταναστών στη χώρα.

Η 11η Σεπτεμβρίου έφερε νομοθετικές αλλαγές επιβεβλημένες με βάση το θέμα της ασφάλειας και αυτό αναμένεται να είναι και το προφανές πρώτο αποτέλεσμα της τρομοκρατικής επίθεσης για την Ευρώπη, προκειμένου να ελεγθεί η «απορρύθμιση» στα θέματα ασφάλειας των ευρωπαϊκών συνόρων (που κάνει αυτονόητη την επίσημη ανάκληση της ζώνης Σένγκεν) αλλά και σεβασμού στην ανθρώπινη ζωή και των Ευρωπαίων πολιτών, «το δικαίωμα στη ζωή», που αποτελεί και έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους του Ευρωπαϊκού Συντάγματος. Ένα νομοθετικό πλαίσιο έκτακτης ανάγκης, που προβλέπεται από την επιτροπή αντιμετώπισης κρίσεων της commission, που συνεδρίασε ήδη την ημέρα της επίθεσης, και στο οποίο όλες οι Ευρωπαϊκές χώρες θα κληθούν να εφαρμόσουν, ανεξάρτητα από την ερμηνεία που δίνει sτο θέμα «ασφάλεια» η εθνική πολιτική τους. Παράλληλα η Ελληνική κυβέρνηση θα χρειαστεί να κάνει νομοθετικές μετατροπές, προκειμένου να εφαρμοστεί η συμφωνία που υπογράφηκε στις Βρυξέλλες, στην περίπτωση βέβαια που είναι εφικτό να εφαρμοστεί στην πράξη, μετά και τις καταιγιστικές εξελίξεις.

Παράλληλα, το κανάλι ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ ευρωπαϊκών και διεθνών φορέων ασφαλείας φαίνεται να ενεργοποιείται άμεσα, προκειμένου για την αποτελεσματική επεξεργασία πληροφοριών από την Europol, αφού η έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ των κατά τόπους εθνικών αρχών φαίνεται να υπήρξε ελλιπής, με αποτέλεσμα τα κενά ασφαλείας που δημιουργήθηκαν, να επιτρέψουν στους τρομοκράτες να διασχίσουν 7 ευρωπαϊκές χώρες χωρίς να συλληφθούν.

Η ως τώρα έλλειψη σχεδίου κρίσης για το μεταναστευτικό από την πλευρά της Ελλάδας, αλλά και η μη συμμόρφωση με το Ευρωπαϊκό Δίκαιο, σε συνδυασμό με την «ελληνική» ερμηνεία του Διεθνούς Δικαίου, αναμένεται να προκαλέσει νομικές εμπλοκές και στο θέμα του ασύλου, αφού ακόμα και οι πρόσφυγες που δεν κάνουν αίτηση για άσυλο, λογίζονται πλέον ως παράνομοι μετανάστες. Η Υπατη Αρμοστεία του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες αποχώρησε ήδη από την Ειδομένη, θεωρώντας το camp κλειστό κέντρο κράτησης μεταναστών, γεγονός που εγείρει σοβαρούς προβληματισμούς για τις μελλοντικές εξελίξεις.

Με την Ευρώπη σε κατάσταση κρίσης και την οπλοκατοχή εξαιρετικά εύκολη σύμφωνα με τα γεγονότα στη γενιά των «Foreign Fighters» τρομοκρατών,(των αυτόχθονων Ευρωπαίων β’ γενιάς που εκπαιδεύτηκαν στα κέντρα του ισλαμικού κράτους για να «επανεισαχθούν» στην Ευρώπη) και με δεδομένη την επίθεση της 22ας Μαρτίου σε «μαλακούς στόχους», η Ευρώπη εξετάζει σοκαρισμένη το βήμα της και την ταυτότητά της.

Η προσπάθεια βίαιης «ριζοσπατικοποίησης» της πολιτικής ζωής από αυτούς που η Ευρώπη δεν ενσωμάτωσε ποτέ πραγματικά, δεν εμπνέει πολλές ελπίδες για «περισσότερη Ευρώπη» των ίσων δικαιωμάτων. Ένα στοίχημα που το επόμενο διάστημα θ’ αποτελέσει και τον καταλύτη για μια νέα Ευρώπη, που πρέπει να επανεφεύρει τον εαυτό της και την «κανονικότητα».

VOICES

Βιο-διπλωματία: Η εθνική και πολιτισμική ταυτότητα αναπόσπαστες διαστάσεις της παγκοσμιοποίησης

Published

on

Η επικοινωνία σε όλο τον κόσμο γίνεται ολοένα ταχύτερη και πιο αξιόπιστη, παρέχοντας μία διαφορετική προοπτική του χρόνου και του χώρου. Έχουμε την δυνατότητα να αποκρυπτογραφήσουμε το βιβλίο της γνώσης με πρωτοφανείς ταχύτητες, ενώ το διαδίκτυο οδηγεί στην κοινωνική και πολιτιστική διεθνοποίηση και παγκοσμιοποίηση καθιστώντας όλο και πιο εύκολη την ροή πληροφοριών και ιδεών.

Οι νέες αυτές δυνατότητες οδηγούν και σε νέες προκλήσεις, δημιουργώντας έντονες διαφωνίες ως προς το αν η παγκοσμιοποίηση οδηγεί στην ενότητα και την συνοχή ή έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια της ατομικής και εθνικής ταυτότητας. Το χάσμα μπορεί να γεφυρωθεί εάν όλοι εκτιμήσουν την αξία της διαφοροποίησης και της αλληλεξάρτησης.

Η συνεχής εμφάνιση νέων αβεβαιωτήτων στην διεθνή σκηνή καθιστά ολοένα και πιο δύσκολη την επίτευξη ενότητας και συνοχής. Στον αντίποδα, μια ολική αποδέσμευση από τη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης θα έθετε σε κίνδυνο την ασφάλεια και τη σταθερότητα σε ολόκληρο τον πλανήτη. Το πραγματικό δίλημμα για την πλειοψηφία των πολιτικών ηγετών σήμερα είναι πώς θα συνεχίσουμε να επωφελούμαστε από την παγκοσμιοποίηση ελαχιστοποιώντας τους κινδύνους. Το πολιτικό στοίχημα είναι ένας εποικοδομητικός διάλογος, με θέση, αντίθεση και σύνθεση νέων αξιών, ο οποίος να συμβάλει στην μετατροπή αυτής της πρωτοφανούς πρόκλησης σε μια μεγάλη ευκαιρία.

Η κρίση αξιών που βιώνουμε διεθνώς έχει οδηγήσει σε ταραχώδη κύματα, δημιουργώντας ανισορροπίες στην κοινωνία καθώς και προβλήματα που υπερβαίνουν τα στενά εθνικά πλαίσια, όπως η ρύπανση, η κλιματική αλλαγή, η φτώχεια, οι ασθένειες, η ανεργία και η μετανάστευση. Τα προβλήματα αυτά θέτουν σε κίνδυνο την κοινωνική συνοχή, με προεκτάσεις οι οποίες μόλις τώρα αρχίζουν να εκτυλίσσονται. Παράλληλα, ο εξτρεμισμός και ο φανατισμός έχουν αποκτήσει διαστάσεις παγκόσμιας απειλής.

Ο απομονωτισμός δεν μπορεί να αποτελέσει εναλλακτική λύση στην παγκοσμιοποίηση. Αλλά τα σταθερά σημεία αναφοράς όπως το έθνος, η φυλή, η γλώσσα και η θρησκεία, τα οποία συνθέτουν την ομορφιά και τον πλούτο της ανθρωπότητας, μπορούν να δώσουν ώθηση σ’ένα νέο όραμα, βασισμένο στην αλληλεξάρτηση και τον αμοιβαίο σεβασμό.

Το πολύτιμο αγαθό του βίου είναι ένα ισχυρό αντίβαρο στην κρίση αξιών. Η Γη δεν είναι παρά μία μικρή κουκίδα στο σύμπαν. Αντί να θεωρούμε κάθε γείτονα ως απειλή και να προσπαθούμε να εξαλείψουμε ο ένας τον άλλον, πρέπει να αναγνωρίσουμε την αξία της διαφορετικότητας, αναγνωρίζοντας τις μοναδικές ιδιότητες όλων των πολιτισμών. Η κοινή απειλή της κλιματικής αλλαγής, μας δίνει την ευκαιρία για κοινή δράση, επιτρέποντας παράλληλα την άνθηση της βιο-διπλωματίας, δηλαδή της διεθνούς συνεργασίας για την προστασία του περιβάλλοντος. Η βιο-διπλωματία κινητοποιεί όλα τα κράτη να δεσμευτούν για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και επιδιώκει μέσα από τα ΜΜΕ και την εκπαίδευση να εμπλέξει κάθε άτομο στον πλανήτη σ’αυτή την παγκόσμια εκστρατεία.

Η βιο-διπλωματία προωθεί την αλληλεξάρτηση και την συνεργασία και επικεντρώνεται στην αξία της διαφοροποίησης. Ακριβώς όπως όλα τα μέρη του ανθρώπινου σώματος πρέπει να λειτουργούν μαζί με αρμονικό συντονισμό για να διατηρήσουν ένα υγιές άτομο, η σύγχρονη κοινωνία χρειάζεται την συνεργασία όλων των μελών της, το καθένα με ξεχωριστό και διαφοροποιημένο ρόλο, για να εξασφαλίσει ένα αρμονικό και ειρηνικό μέλλον.

Δεν χρειάζεται η παγκοσμιοποίηση να καταργήσει το μέλλον τον εθνικών και πολιτισμικών ταυτοτήτων. Μπορούν να λειτουργήσουν ως έννοιες αλληλένδετες και συμπληρωματικές, εκφράζοντας ταυτόχρονα και την διαφοροποίηση και την αλληλεξάρτηση, ως δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Οι εθνικές πολιτισμικές εμπειρίες εμπλουτίζουν την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά, η οποία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς αυτές. Παράλληλα, η διαδικασία της παγκοσμιοποίησης μας φέρνει κοντά τόσο στις διαφορές όσο και στις μεγάλες ομοιότητες που μας περιβάλλουν. Η βιο-διπλωματία μπορεί να προστατέψει την κοινωνική συνοχή από διχαστικές τάσεις, δημιουργώντας μία διεθνή πολιτική προσφοράς και αλληλεγγύης. Aντλώντας έμπνευση από τις διαφορές και τις ομοιότητές μας, μπορούμε να οικοδομήσουμε μία κοινωνία ελπίδας.

Continue Reading

VOICES

Περί «δημοκρατικής αποσύνδεσης»

Published

on

Μετά τις εκλογές στην Ολλανδία και  στην Γαλλία αλλά και την ήττα των ακροδεξιών δυνάμεων του Geert Wilders και της Le Pen αντίστοιχα, την τάση αποδυνάμωσης τω λαϊκιστών της AfD (Εναλλακτική για την Γερμανία) στην Γερμανία και  την υφιστάμενη τάση υποχώρησης των συντηρητικών δυνάμεων του BREXIT στην Μεγάλη Βρετανία θα μπορούσε κανείς να εκφράσει την  αισιοδοξία , ότι ο ακροδεξιός λαϊκισμός αρχίζει να αναχαιτίζεται. Να χάνει την μαγεία που είχε μέχρι πρότινος.

Είναι προφανές ότι η τάση απομόνωσης της ακροδεξιάς ενισχύεται, από την παράδοξη παρουσία του Donald Trump o οποίος    αναπαριστάνει στους πολίτες πολύ γλαφυρά με τις πολιτικές που ασκεί και την στάση που τηρεί στα διεθνή θέματα πόσο καταστροφική μπορεί να αποβεί  μία εκλογική προτίμηση εμφορούμενη αποκλειστικά από την διαμαρτυρία και χωρίς κανέναν ορθολογισμό. Από την άλλη πλευρά βέβαια η ίδια η καταστροφική  συμπεριφορά και ρητορική των ακροδεξιών σχημάτων στα κοινοβούλια αποτιμάται μέχρι στιγμή σε εντεινόμενο πολιτικό κόστος.     Παρόλα αυτά όμως δεν υπάρχει κανένας λόγος για  αισιόδοξες αποτιμήσεις. Διότι υπάρχει μία υπολανθάνουσα τάση που ενδυναμώνεται διαχρονικά και αφορά τους νέους ανθρώπους στις δυτικές δημοκρατίες.  δηλαδή ακριβώς εκείνη την ομάδα του πληθυσμού που συνδεόταν κάποτε με προοδευτικές αντιλήψεις και την κοινωνική αλλαγή. Ακριβώς λοιπόν αυτή η πληθυσμιακή ομάδα της νέας γενιάς φαίνεται να χάνει την εμπιστοσύνη της απέναντι στους δημοκρατικούς θεσμούς και μάλιστα χωρίς να υπάρχουν από πουθενά ενδείξεις ότι η τάση αυτή είναι αναστρέψιμη.

Μία πολύ σοβαρή ένδειξη σε αυτή την κατεύθυνση αποτελεί πρόσφατη έρευνα για λογαριασμό της European Broadcasting Union (EBU).

Στην  έρευνα αυτή πάνω από 200.000 ερωτηθέντες από 18έως 34 ετών   συμπλήρωσαν μία φόρμα ερωτηματολογίου  online, δίδοντας πληροφορίες όσον αφορά την στάση τους σε σημαντικά κοινωνικά ζητήματα. Τα αποτελέσματα που αξιολογήθηκαν είναι τρομακτικά για την δημοκρατία δυτικού τύπου. Συνολικά 82 % των ερωτηθέντων δεν έχουν καμία ή ελάχιστη  εμπιστοσύνη στην πολιτική , 79 % δυσπιστούν απέναντι στα ΜΜΕ και 56 %  απέναντι στην δικαιοσύνη.

Αξιόλογα είναι και τα αίτια  που παρατίθενται για την δυσπιστία των ανθρώπων απέναντι στην πολιτική. Από την μερίδα εκείνων που δεν διαθέτουν εμπιστοσύνη στην πολιτική το 80 % αναφέρει ότι η κοινωνία δεν του έδωσε δυνατότητα να δείξει τις ικανότητες του . Στο σύνολο των ερωτηθέντων η ομάδα αυτή  καταλαμβάνει ένα ποσοστό της τάξεως του 63 %. Μία μερίδα 71% εκείνων που αμφισβητεί το  πολιτικό σύστημα  και 63 % συνολικά θεωρεί ότι υπάρχουν πάρα πολύ άνθρωποι που λαμβάνουν αδικαιολόγητα βοηθήματα από το κράτος. Ένα ποσοστό 68 % εκείνων που δυσπιστούν απέναντι στην πολιτική και 53 % στο σύνολο των ερωτηθέντων,  δηλώνει ετοιμότητα να συμμετάσχει σε μία  εξέγερση κατά της εξουσίας.  Η πιο εύλογη ερμηνεία των παραπάνω αποτελεσμάτων είναι ότι υπάρχει ένας  μεγάλος αριθμός νέων Ευρωπαίων  οι οποίοι προφανώς έχουν απολέσει την πίστη τους στο πολιτικό σύστημα που τους περιβάλει, με την έννοια ότι δεν ελπίζουν πλέον ότι θα τους δώσει  το δικαίωμα και την ευκαιρία να ξεδιπλώσουν ελεύθερα την προσωπικότητα τους. Αυτή όμως ήταν ανέκαθεν η υπόσχεση ευτυχίας που έδιναν εν δυνάμει οι δυτικές δημοκρατίες. Την ίδια στιγμή αυξάνεται και η δυσπιστία απέναντι στις δομές του κράτους υπό την έννοια ότι η πλειοψηφία των νέων Ευρωπαίων αισθάνεται προδομένη από τις άλλες γενιές αλλά και από το σύστημα.

Όσον αφορά κάποια ενδεικτικά παραδείγματα χωρών είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμα και στην ευημερούσα  Γερμανία  στην οποία η δυσπιστία των νέων  απέναντι στο σύστημα δεν είναι τόσο δραματική, πολλοί κάνουν λόγω για διχασμένη χώρα υπό την έννοια ισχυρών διακρίσεων της νέας γενιάς σε πολλαπλά επίπεδα.   Όπως έδειξε σε πρόσφατη μελέτη του ο δημοσιογράφος Alexander Hakelüken (2017) οι Γερμανοί κάτω των 50 ετών έχουν μικρότερα εισοδήματα σε σχέση με προηγούμενες γενιές ενώ η χώρα ταυτόχρονα υποφέρει από μία συνεχώς εντεινόμενη εκπαιδευτική αδικία. Την ίδια στιγμή αυξάνεται δραματική το ρίσκο της φτώχειας για τις νέες  γενιές διότι οι νέοι  άνθρωποι δεν έχουν πλέον την δυνατότητα που είχαν  οι προηγούμενες γενιές να ενταχτούν σε μία κανονική σχέση εργασίας. Αυτή η κανονική σχέση εργασίας, δηλαδή μία μόνιμη πρόσληψη με όρους συλλογικών συμβάσεων,  συμπεριλαμβανομένης απεριόριστης κοινωνικής ασφάλισης   κάποτε ήταν ο κανόνας ενώ σήμερα είναι η εξαίρεση. Όποιος ζει σήμερα μόνος του και είναι   κάτω των 35 ετών  κινδυνεύει εξίσου να πέσει κάτω από το όριο της φτώχειας όπως μία μοναχή μητέρα με παιδιά. Κοινωνική εκρηκτική ύλη υπάρχει επομένως άφθονη και στην γερμανική κοινωνία.   Σε όλες σχεδόν τις έρευες διαφαίνεται μία εντατικοποίηση της εκπαιδευτικής αδικίας. Τα κοινωνικά στρώματα εκείνα που είναι απομακρυσμένα την δυνατότητα μίας υψηλόβαθμης εκπαίδευσης δεν έχουν δυνατότητα να κατοχυρώσουν ένα επαρκές όριο ασφαλούς διαβίωσης. Φυσικά θα μπορούσε κανείς να αμφισβητήσει την μεθοδολογία ερευνών οι οποίες στηρίζονται σε online ερωτηματολόγια διότι κρύβουν υψηλό ποσοστό λάθους. Υπάρχει για παράδειγμα υψηλή πιθανότητα στοχευμένου επηρεασμού συμμετοχής ορισμένων ομάδων που ανήκουν στην λαϊκιστική ακροδεξιά.

Όμως και αμιγώς επιστημονικές έρευνες όπως έδειξαν οι πολιτικοί επιστήμονες Roberto Stefan Foa και Yasha Mounk (2017) έχουν όμοια αποτελέσματα. Οι δύο ερευνητές εξέτασαν τα αποτελέσματα των ερευνών γύρω από τις πολιτικές αξίες σε όλο τον κόσμο (World Values Survey) και διαπίστωσαν ότι για τους νέους  ανθρώπους  όλο και λιγότερο είναι καθοριστικό  να ζούνε σε μία Δημοκρατία. Στην Μεγάλη Βρετανία για παράδειγμα  το ποσοστό εκείνων που τάσσονται οπωσδήποτε υπέρ της δημοκρατίας είναι διπλάσιο σε εκείνες στις γενιές του 1930 σε σχέση με τις γενιές του 1980. Ομοίως δραματικά είναι τα αποτελέσματα  για την Ολλανδία και τις  ΗΠΑ. Οι δύο ερευνητές διαπιστώνουν μία διαδικασία  αποσταθεροποίησης της δημοκρατίας την οποία ορίζουν ως «δημοκρατική αποσύνδεση», που σημαίνει  ότι  τα λαϊκά θεμέλια των ώριμων δημοκρατιών διαβρώνονται.

Αυτό σημαίνει ότι οι νέες  γενιές ξυπνάνε καθημερινά με την αίσθηση ότι η δημοκρατία δεν έχει να τους προσφέρει παρά μόνο ανυπόστατες ελπίδες.

Αναλυτικότερα οι  Mounk / Foa ανάπτυξαν  ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης με τρεις παράγοντες. Πρώτον, αναρωτιούνται πόσο σημαντικό θεωρούν   οι πολίτες  η χώρα τους να  παραμείνει δημοκρατική. Δεύτερον, οι ερευνητές  αναζητούν πόσο ανοιχτοί  είναι οι πολίτες για  μη δημοκρατικές μορφές  διακυβέρνησης όπως ένα στρατιωτικό καθεστώς.

Τρίτον οι ερευνητές  παρατηρούν, κατά πόσο κερδίζουν έδαφος  αντισυστημικά κόμματα  και λαϊκιστικά κινήματα .

Τα ευρήματά των ερευνητών και στα τρία προαναφερθέντα πεδία   δείχνουν μια αποδυνάμωση της Δημοκρατίας. Την ευθύνη για αυτό φέρουν κυρίως οι νέες  γενιές. Στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες οι  ηλικιωμένοι  είναι ακόμα ένθερμοι υποστηρικτές των αρχών της  Δημοκρατίας. Όσοι γεννήθηκαν πριν τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο θεωρούν κατά 72 % ότι είναι σημαντικό να ζούνε σε μία δημοκρατία ενώ την ίδια άποψη έχουν μόλις 30 % όσων γεννήθηκαν μετά το 1980. Αντιστρόφως ανάλογα  αυξάνονται ιδιαίτερα μεταξύ των νέων οι επικριτές της δημοκρατίας . Σε αντίθεση με το αναμενόμενο  , η συμμετοχή των νέων πολιτών  σε δημοκρατικέ διαδικασίες μειώνεται. Μεταξύ των νέων υπάρχουν λιγότερα κομματικά μέλη σε σχέση με τους πιο ηλικιωμένους ενώ απέχουν περισσότερο από τις εκλογές και από τις διαδηλώσεις.

Την  όλο και περισσότεροί   ερωτηθέντες θεωρούν ένα στρατιωτικό καθεστώς «καλό» ή «πολύ καλό» . Το  1995 μόλις  6 % απαντούσε θετικά στο ενδεχόμενο ενός στρατιωτικού καθεστώτος στις ΗΠΑ. Σήμερα το ποσοστό έχει φτάσει στο17 % . Ένα στρατιωτικό καθεστώς ή ένας  «ισχυρός άνδρας» ως ηγέτης αποκτούν όλο και μεγαλύτερη δημοτικότητα σύμφωνα με τους ερευνητές  στη Γερμανία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Σε απόκλιση με τις δημοκρατικές αρχές και αξίες , ορισμένες χώρες αποκτούν όλο και περισσότερο μία αυταρχική μορφή διακυβέρνησης. Ο Donlad Trump για παράδειγμα  εξελέγη Πρόεδρος των ΗΠΑ το Νοέμβριο με ένα μήνυμα που απευθύνεται συγκεκριμένα κατά την επικρατούσας τάξης πραγμάτων . Στη Γαλλία και τη Σουηδία, οι δεξιοί λαϊκιστές κερδίζουν πολιτικό έδαφος. Στην Πολωνία και την Ουγγαρία, οι πολιτικοί ηγέτες έχουν αρχίσει να διαλύουν  τις δημοκρατικές ελευθερίες. Στη Βενεζουέλα, η «αριστερή επανάσταση” έχει εκφυλιστεί σε μια de facto δικτατορία.

Όλα τα παραπάνω  όμως σημαίνουν  ότι ο αγώνας κατά του εξτρεμισμού μπορεί να διαρκέσει δεκαετίες ακόμα και πολύ πιθανόν  η εγγενής  έκρηξη εξτρεμιστικών ομάδων και τάσεων κάθε τύπου όπως παρουσιάζονται σήμερα  στις δυτικές δημοκρατίες να μην αποτελούν μόνο στιγμιότυπα της περιόδου 2010-2017 αλλά να απασχολήσουν έντονα και τις επόμενες γενιές. Ως εκ τούτου αγώνας για κοινωνική δικαιοσύνη και την  μείωση των ανισοτήτων ενδέχεται να αποτελέσει τον ακρογωνιαίο για την επανασύνδεση του λαού με την δημοκρατία . Ειδικότερα τα δημοκρατικά πολιτικά σχήματα θα πρέπει να επιδοθούν σε έναν αγώνα δρόμου για να προσφέρουν εκ νέου την πεποίθηση στις νέες γενιές ότι η ύπαρξη τους μετράει και παίζει σημαντικό ρόλο στην κοινωνία. Εάν τα δημοκρατικά και προοδευτικά  πολιτικά σχήματα αποτύχουν ως προς αυτό τότε το λαϊκιστικό κύμα που ζούμε σήμερα σε όλο τον κόσμο αποτελεί προάγγελο χειρότερων δεινών .

Continue Reading

VOICES

Τα social media προβληματίζονται για το μέλλον της Ευρώπης

ΓΙΩΡΓΟΣ Ξ. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ

Published

on

Το μέλλον της Ευρώπης αποτελεί ένα από τα κύρια θέματα του ελληνικού διαδικτύου καθώς οι ολλανδικές εκλογές, η Ευρώπη των πολλών ταχυτήτων, η υπογραφή της Διακήρυξης της Ρώμης αποτελέσαν και την αφορμή για διαδικτυακά ντιμπέιτ. Τα social media προσέγγισαν και αυτά με το δικό τους τρόπο το θέμα και έδειξαν με βάση την καταγραφή των συναισθημάτων να υιοθετούν ερμηνείες με κοινό τους σημείο τον έντονο προβληματισμό για την Ευρώπη.

Η οντότητα «Μέλλον Ευρώπης» κατέγραψε σύμφωνα με το paloPro 51.804 συνολικές αναφορές για το χρονικό διάστημα 12 – 26 Μαρτίου 2017. Το Twitter συγκέντρωσε το μεγαλύτερο ποσοστό αναφορών και ακολούθησαν τα Sites με μικρότερη διαφορά. Τα ποσοτικά στοιχεία δείχνουν ότι η ελληνική διαδικτυακή κοινή γνώμη επικεντρώθηκε στην άμεση ενημέρωση και το σχολιασμό της ειδησεογραφίας.

Τα συναισθήματα των αναφορών του ελληνικού διαδικτύου εμφανίζουν μια ισορροπία ανάμεσα σε ουδέτερα, αρνητικά και θετικά συναισθήματα που με βάση τα ποιοτικά στοιχεία παρουσιάζουν διαφορετικές ερμηνείες.

Θεματολογία

Η θεματολογία για την υπό εξέταση οντότητα επικεντρώθηκε σε θεσμικά θέματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο τι εκπροσωπεί, στις ολλανδικές εκλογές  και σε σχολιασμούς για το μέλλον της.  Το Top 10 Topics του paloPro ανέδειξε ως βασική θεματολογία τις ακόλουθες αναφορές:

  • Tην νίκη του κεντροδεξιού Mάρκ Ρούτε έναντι του ακροδεξιού Γκέερτ Βίλντερς στην Ολλανδία.
  • Ότι οι 27 ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Διακήρυξη της Ρώμης 60 χρόνια μετα την ιδρυτική ομώνυμη Συνθήκη .
  • Ότι η Σύνοδος Κορυφής για την προετοιμασία του Brexit θα πραγματοποιηθεί στις 29 Απριλίου
  • Ότι ο Πάπας Φραγκίσκος κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να επιδείξει αλληλεγγύη και συνοχή τονίζοντας ότι μόνο έτσι μπορεί να αντιμετωπιστεί ο λαϊκισμός.
  • Τη δήλωση του πρόεδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής  Ζαν Κλοντ Γιούνκερ   ότι «για εμένα, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το κοινωνικό κεκτημένο της Ε.Ε. εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος της Ε.Ε.».
  • Τις διαφορετικές διαδηλώσεις και πορείες που έγιναν στη Ρώμη στο περιθώριο της 60ης επετείου από την υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης όπου και  συμμετείχαν χιλιάδες πολίτες.

Συμπεράσματα

Η ενδελεχής μελέτη των ποσοτικών και ποιοτικών στοιχείων του paloPro μας δείχνει ότι η ελληνική κοινή διαδικτυακή γνώμη βλέπει με αβεβαιότητα  το μέλλον της Ευρώπης. Τα social media αναλυτικότερα εκτιμούν ότι:

  • H νίκη του κεντροδεξιού Μαρκ Ρούτε στην Ολλανδία αν και θεωρείτε ένα ισχυρό ράπισμα προς το λαϊκισμό και την ακροδεξιά δεν λύνει το πρόβλημα.
  • Η ΕΕ παρουσιάζει ένα έλλειμα δημοκρατίας στη λήψη αποφάσεων και μια  απουσία κοινωνικής πολιτικής.
  • Η επιβολή της λιτότητας  φαίνεται να αποτελεί την «αχίλλειο πτέρνα της ΕΕ» καθώς διχάζει κράτη-μέλη και δημιουργεί πρώτης και δεύτερη κατηγορίες ευρωπαίους πολίτες.
  • Η οικονομική κρίση προκαλεί αρνητικά συναισθήματα για την ΕΕ και ενισχύει τα ακροδεξιά κόμματα και το λαϊκισμό που την εκμεταλλεύονται και τάσσονται κατά της.
  • Η ελληνική οικονομική κρίση προκαλεί αρνητικές τάσεις για την ΕΕ που εκφράζονται κυρίως ως αντίσταση στην επιβολή των μέτρων λιτότητας που την παρομοιάζουν με μια νέα «γερμανική κατοχή».
  • Η ΕΕ μπορεί να επιβιώσει αν αλλάξει πολιτικές που θα δώσουν τέλος στο λαϊκισμό δημιουργώντας ανάπτυξη και θέσεις εργασίας.
  • Η ΕΕ θεωρείται παρά τα προβλήματά της απαραίτητη για το μέλλον της Ευρώπης.
  • Η ΕΕ θα πρέπει να υιοθετήσει μια λήψη αποφάσεων με γνώμονα τις ανάγκες όλων των κρατών – μελών και να αναδείξει ένα κοινωνικό πρόσωπο.

Continue Reading

Trending

Copyright © 2017 PRESSCODE