close
2722f6bcd13027c06fe9d3b0e6f955cf_L

Η κυβέρνηση Μπους θέλει να περιορίσει το Ιράν επιδιώκοντας την υποστήριξη των σουνιτικών αραβικών κρατών, θεωρώντας πως με αυτό τον τρόπο θα σταθεροποιηθεί το Ιράκ, θα αποδυναμωθεί η Χεζμπολά και θα υπάρξει πρόοδος στην ειρηνευτική διαδικασία Ισραήλ – Παλαιστίνης. Αυτή η στρατηγική είναι επισφαλής και πιθανώς να οδηγήσει στην περαιτέρω αποσταθεροποίηση της περιοχής.

Οι ισχυρισμοί Μπους πως το Ιράν εργάζεται προς την κατεύθυνση της απόκτησης πυρηνικών όπλων, διαψεύσθηκαν, πρόσφατα, από την έκθεση της υπηρεσίας πληροφοριών. Το γεγονός είναι πως το Ιράν δεν θέλει τον πόλεμο, αλλά επιδιώκει την περιφερειακή ηγεμονία. Η Ουάσιγκτον, χαμένη μέσα στις αντιπαραθέσεις για την πυρηνική πρόοδο του Ιράν, αποτυγχάνει να περιορίσει μια αναζωπυρωμένη Ισλαμική Δημοκρατία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αντιμετωπίζουν την προοπτική ενός άμεσου πολέμου με το Ιράν, αλλά την πρόκληση της εξημέρωσης μιας ανερχόμενης δύναμης. Εδώ ακριβώς φαίνεται πως η μεγάλη στρατηγική του Προέδρου Μπους, απλά επιδεινώνει τα προβλήματα στη Μέση Ανατολή, οδηγώντας σε περαιτέρω αστάθεια και αναταραχή.

Η Ουάσιγκτον, βασίστηκε στην παλιά ψυχροπολεμική συνταγή με την οποία η Δύση ματαίωσε τα επεκτατικά σχέδια της Μόσχας. Σε μια επίδειξη δύναμης και μια ευρεία συμμαχία Αραβικών κρατών, προσπάθησε να ελέγξει ή και να μειώσει την επιρροή του Ιράν. Η ενίσχυση της ναυτικής της παρουσίας στον Περσικό Κόλπο και τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών που επικρίνουν το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα, αύξησαν την πίεση προς την Τεχεράνη. Για τον ίδιο λόγο, οι Ηνωμένες Πολιτείες, συγκέντρωσαν την υποστήριξη των Αραβικών κρατών που αντιτίθενται στην πολιτική του Ιράν σε Λίβανο, Παλαιστίνη και Ιράκ. Μέσω μιας σειράς περιφερειακών συζητήσεων και διασκέψεων, αρχίζοντας από την Ανάπολη, η κυβέρνηση επιδιώκει την αναζωογόνηση της ειρηνευτικής διαδικασίας Ισραήλ – Παλαιστίνης, ως μέσο για την εκ νέου επικέντρωση στο Ιράν.

Όμως η νέα μεγάλη στρατηγική για το Ιράν, είναι βασισμένη σε λανθασμένες υποθέσεις. Το Ιράν δεν μπορεί να συγκριθεί με τη Σοβιετική Ένωση, ομοίως, εκείνο το ψυχροπολεμικό μοντέλο δεν ισχύει στη σημερινή Μέση Ανατολή. Το πρώτο πρόβλημα που θα αντιμετωπίσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, είναι η πραγματικότητα πως οι Σουνιτικοί σύμμαχοί τους, αντιπαθούν το Ιράν όσο και τη Σιιτική κυβέρνηση του Ιράκ. Το δίλημμα είναι προφανές: πως να συνεργαστούν με μια Σιιτική κυβέρνηση, με δεσμούς στο Ιράν και ταυτόχρονα να ενισχύουν μια περιφερειακή συμμαχία με τα Σουνιτικά Αραβικά κράτη; Μια αντιπαράθεση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, αναπόφευκτα θα επηρεάσει και το Ιράκ, συμβάλλοντας στην περαιτέρω αποσταθεροποίησή του.

Επιπλέον, η έννοια μιας Αραβικής συναίνεσης ενάντια στο Ιράν, δεν λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες της περιοχής. Σίγουρα, κράτη όπως η Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ με το πρόβλημα της Σιιτικής μειονότητάς, φοβούνται την επιρροή του Ιράν. Τα μικρότερα όμως εμιράτα του Περσικού Κόλπου όπως το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα με εκτενείς οικονομικούς δεσμούς με το Ιράν, φοβούνται πως η κλιμάκωση της έντασης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν θα βλάψει τις σχέσεις τους με την Τεχεράνη. Πολλά Αραβικά καθεστώτα, αντί να συμμετέχουν σε ένα τοίχος συγκράτησης του Ιράν, θα εξαντλήσουν τις ικανότητές τους δημιουργώντας συμμαχίες που θα υπηρετούν τα συμφέροντά τους, κατανοώντας πως είναι ευάλωτα στην Ιρανική επιρροή.

Ακόμη και η υπόθεση ότι η αναζωογόνηση της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Μέση Ανατολή είναι το κομβικό στοιχείο για τον περιορισμό του Ιράν, είναι προβληματική. Για την Ουάσιγκτον, η επανέναρξη των συνομιλιών μεταξύ του Ισραήλ και των γειτόνων του, θα κατευνάσει τις Αραβικές κυβερνήσεις, στοιχίζοντάς τες, πίσω από τις ΗΠΑ. Εντούτοις, τέτοιες απόψεις αγνοούν την τρέχουσα πολιτική των κυβερνήσεων του Ισραήλ και της Παλαιστίνης, που δεν ευνοούν τους απαραίτητους εκείνους συμβιβασμούς που θα οδηγήσουν σε σημαντικές εξελίξεις.

Για μια κυβέρνηση που βασίζεται στην ιστορία της για να τεκμηριώσει τις πολιτικές της, είναι τουλάχιστον περίεργη η άγνοια της πρόσφατης ιστορίας της Μέσης Ανατολής. Η τελευταία φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες επεδίωξαν την Αραβική υποστήριξη στην προσπάθεια περιορισμού του Ιράν, ήταν στη δεκαετία του 80. Αυτό που πέτυχαν ήταν η σκλήρυνση και ριζοσπαστικοποίηση της πολιτικής, παράγοντας την Αλ Κάιντα και τους Ταλιμπάν. Σήμερα, το μόνο που θα πετύχει μια τέτοια προσπάθεια θα είναι η κινητοποίηση του Σουνιτικού εξτρεμισμού, ως ιδεολογικό φράγμα έναντι του Σιιτικού Ιράν. Αναλογικά, όταν κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου, η αντιπαράθεση με τον κομουνισμό σήμανε την προώθηση του καπιταλισμού και της δημοκρατίας, στην εκδοχή της Μέσης Ανατολής θα σημάνει την προώθηση της Σουνιτικής μαχητικότητας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, θα ήταν πιο σοφό να στοχεύουν στην περιφερειακή ενσωμάτωση και στην ενθάρρυνση της δημιουργίας ενός πλαισίου, όπου όλες οι δυνάμεις θα δουν πως τα συμφέροντά τους είναι να διατηρηθεί το σημερινό status-quo. Η Ισλαμική δημοκρατία, σύμφωνα και με την έκθεση των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, δύσκολα θα μπορούσε να γίνει η μεγάλη περιφερειακή δύναμη. Το Ιράν είναι ένα καιροσκοπικό κράτος που θέλει να επιβεβαιώσει την υπεροχή του, στους άμεσους γείτονές του. Ο στόχος πρέπει να είναι να δημιουργηθεί μια κατάσταση, μέσα από την οποία το Ιράν να θέλει να περιορίσει τις φιλοδοξίες του και να τηρήσει τους διεθνείς κανόνες, βλέποντας τα οφέλη που θα προκύψουν από αυτό. Διάλογος, συμβιβασμός και εμπόριο. Όσο δύσκολο και να ακούγεται είναι τα μέσα που θα δώσουν στην Τεχεράνη το κίνητρο για να συμβάλλει στην περιφερειακή σταθερότητα.

Αντί της στρατιωτικοποίησης του Περσικού Κόλπου και της υποστήριξης εύθραυστων συμμαχιών στην περιφέρεια του Ιράν, η Ουάσιγκτον πρέπει να κινηθεί προς ένα νέο σχέδιο για την ασφάλεια της περιοχής, περιλαμβάνοντας όλους τους παίκτες. Δεσμεύοντας το Ιράν και ταυτόχρονα ελέγχοντας την αυξανόμενη δύναμή του, μέσα στα πλαίσια των διεθνών οργανισμών και ενός σχεδίου περιφερειακής ασφάλειας, θα ήταν ο καλύτερος τρόπος για να κατευναστούν οι ανησυχίες των Αράβων, συμμάχων της Αμερικής και ίσως έδινε και μια νέα κατεύθυνση στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Μια περιφερειακή στρατηγική ενσωμάτωσης που θα περιλαμβάνει όλα τα κράτη, είναι περισσότερο βιώσιμη και η διατήρησή της κοστίζει λιγότερο στους αμερικανούς φορολογούμενους. Εν τέλει, η ασφάλεια για Άραβες και Ισραηλινούς μπορεί να επιτευχθεί πιο εύκολα αν το Ιράν αποτελεί μέρος της περιοχής, έχοντας συμφέρον στη διατήρηση της σταθερότητας, παρά αποκλείοντάς το.

(*) Άρθρο των Vali Nasr, Ray Takeyh

COPYRIGHT 2007 COUNCIL ON FOREIGN RELATIONS, PUBLISHER OF FOREIGN AFFAIRS. ALL RIGHTS RESERVED. DISTRIBUTED BY TRIBUNE MEDIA SERVICES.

Tags : ΓεωπολιτικήΗνωμένες ΠολιτείεςΙράνΙσλαμΙσραηλΜέση ΑνατολήΠαλαιστινηΠυρηνικα οπλα
Ray Takeyh

The author Ray Takeyh