Connect with us

PEACE & SECURITY

Προπαγάνδα: ΜΜΕ & Πόλεμος

Published

on

Η προπαγάνδα μπορεί να είναι τόσο κραυγαλέα όσο η σβάστικα και ταυτόχρονα τόσο διακριτική όσο ένα αστείο. Οι τεχνικές της συχνά χρησιμοποιούνται-ιδιαίτερα στις μέρες μας-από πολιτικούς, διαφημιστές, δημοσιογράφους, και γενικότερα από όσους ενδιαφέρονται να επηρεάσουν την ανθρώπινη συμπεριφορά.

Προπαγανδιστικά μηνύματα μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να πραγματοποιηθούν κοινωφελείς σκοποί, αλλά και να κερδηθούν εκλογικές αναμετρήσεις ή να επιτύχει υψηλές πωλήσεις ένα προϊόν.

Ο όρος προπαγάνδα έχει ιστορικά αποκτήσει αρνητικές συμπαραδηλώσεις και έχει καταλήξει στις μέρες μας να θεωρείται ισοδύναμος του ψέματος και της εξαπάτησης, γεγονός που μας οδηγεί σε μια μονοδιάστατη αντιμετώπιση του φαινομένου, εμποδίζει την περαιτέρω ψύχραιμη και κριτική του ανάλυση και εν τέλει μας καθιστά πιο επιρρεπείς σε αυτή. Αυτές οι αρνητικές συμπαραδηλώσεις δεν αφορούν την καθεαυτή εφαρμογή της προπαγάνδας, αλλά τους σκοπούς των προπαγανδιστών και τις πεποιθήσεις των προπαγανδιζόμενων βάσει των οποίων προσλαμβάνονται τα μηνύματα μιας προπαγανδιστικής επικοινωνιακής εκστρατείας. Ό,τι για έναν Ισραηλινό στα πλαίσια της πρόσφατης σύγκρουσης Ισραήλ-Χαμάς αποτελούσε ενημέρωση γύρω από τις εξελίξεις, για τον Παλαιστίνιο μπορούσε να θεωρηθεί προπαγάνδα και το αντίθετο.

Παράλληλα η προπαγάνδα δεν αποτελείται μόνο από ψέματα αλλά και από αλήθειες ή μισές αλήθειες παρουσιασμένες με τρόπο που να επηρεάζουν τα κοινά-στόχους των προπαγανδιστών.

Εν κατακλείδι, παρά τις πολλές και διαφορετικές μορφές, σκοπούς και αρνητικές συμπαραδηλώσεις που μπορεί να αποκτήσει η προπαγάνδα, ένα είναι σίγουρο: ότι κατά βάση είναι μια επικοινωνιακή διαδικασία σχεδιασμένη για να πείθει ανθρώπους να συμπεριφέρονται ή να σκέφτονται με τον επιθυμητό για τον προπαγανδιστή τρόπο. Παράλληλα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη σαν μέθοδος με τα ΜΜΕ και με τις ανά τον κόσμο πολεμικές συγκρούσεις.

Ο αμερικανικός Τύπος στο Αφγανιστάν ακολούθησε σε μεγάλο βαθμό τις υποδείξεις του Πενταγώνου κατά τους πρώτους 8 μήνες, ενώ στο Κόσσοβο ο ευρωπαϊκός Τύπος ενέκρινε ή τουλάχιστον δικαιολογούσε την επέμβαση του ΝΑΤΟ, παρ’ όλο που υπήρχαν σταθερές αμφιβολίες τόσο ως προς την αποτελεσματικότητα, όσο και ως προς την νομιμότητά της.

Αλλά και το ραδιόφωνο αποτέλεσε πεδίο άσκησης προπαγανδιστικών τακτικών. Εξαιρετικά σημαντικός Στην τηλεόραση, χαρακτηριστική περίπτωση είναι αυτή της τηλεοπτικής κάλυψης του δεύτερου πολέμου στον Κόλπο κυρίως από τα αμερικανικά τηλεοπτικά δίκτυα. Τα CNN και Fox News- ιδίως το δεύτερο- πραγματοποίησαν μια εξόφθαλμα φιλοαμερικανική κάλυψη των πολεμικών συγκρούσεων με σκοπό να επηρεάσουν πρωτίστως την αμερικανική και δευτερευόντως την παγκόσμια κοινή γνώμη και να ανατρέψουν το αρνητικό κλίμα που είχε δημιουργηθεί από την αποκάλυψη ότι η πολεμική επέμβαση στην περιοχή στερούνταν βάσιμων αιτίων. Ήδη και το διαδίκτυο διαγράφει τη δική του πορεία στους λαβύρινθους της προπαγάνδας…

Στα πλαίσια των σύγχρονων πολεμικών συγκρούσεων τα ΜΜΕ, έντυπα και ηλεκτρονικά, αποτελούν το μοναδικό επικοινωνιακό δίαυλο απ’ όπου πληροφορίες σχετικά με τις πολεμικές συγκρούσεις μπορούν στις μέρες μας να φτάσουν στο ευρύ κοινό προκειμένου να επηρεάσουν την κρίση του.

Ο κυρίαρχος ρόλος των ΜΜΕ στη διάχυση της πληροφορίας μάς έχει οδηγήσει σε έναν αυξανόμενα διεισδυτικό έλεγχο εκ μέρους των επαγγελματιών του πολέμου στη ροή της πληροφορίας προς και από τον πόλεμο. Ο έλεγχος και η διαχείριση της πληροφορίας θεωρούνται ειδικά στις μέρες μας πολύ σημαντικές παράμετροι, ισότιμες της πολεμικής στρατηγικής.

Έλεγχος δεν σημαίνει περιορισμό των πληροφοριών που δημοσιοποιούνται σχετικά με έναν πόλεμο, αλλά κυρίως αφθονία προκαταβολικά ελεγμένων από τους επαγγελματίες του πολέμου πληροφοριών. Από τον πόλεμο του Βιετνάμ και μετά συναντάται ειδική μέριμνα για τον έλεγχο των δημοσιογράφων σε περίοδο πολέμου, όπως με την κατεύθυνση έμπιστων δημοσιογράφων (ενσωματωμένοι δημοσιογράφοι) ή με την συνομιλία με τα Μέσα ειδικά προετοιμασμένων ανθρώπων.

Οι τακτικές αυτές βρήκαν εφαρμογή και στη σύγκρουση στη Μ. Ανατολή μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, σε μια περιοχή συνεχούς πολεμικής έντασης μεταξύ του Ισραήλ και των Αραβικών κρατών με τα οποία συνορεύει. (1ος & 2ος Αραβοϊσραηλινός πόλεμος, Πόλεμος των 6 ημερών, Πόλεμος του Γιομ-Κιπούρ)

Η προπαγανδιστική στρατηγική του Ισραήλ στην εν λόγω σύγκρουση φαίνεται να κινήθηκε σε δύο κατευθύνσεις. Η πρώτη έχει να κάνει με τη δικαιολόγηση των επιθετικών ενεργειών που πραγματοποιήθηκαν και η δεύτερη με την προσπάθεια απόδειξης ότι δεν υπάρχει θέμα ανθρωπιστικής καταστροφής εξ’ αιτίας αυτών των επιθετικών ενεργειών στη Γάζα.

Κοινός στόχος και των δύο αυτών κατευθύνσεων είναι να προσφέρουν πλεονέκτημα στη διεθνή σκηνή, επιτρέποντας στη διπλωματία του Ισραήλ να προσφέρει κάλυψη στην πολεμική δράση.

Ήδη από την αρχή το Ισραήλ έχει ενοχοποιήσει τη Χαμάς, τονίζοντας ιδιαίτερα τις προηγηθείσες επιθέσεις της τελευταίας με ρουκέτες εναντίον Ισραηλινών πόλεων. Το σημείο στο οποίο υστέρησε, στο προπαγανδιστικό παιχνίδι υπήρξε η αρχική του άρνηση να επιτρέψει την πρόσβαση στην ανθρωπιστική βοήθεια που κατέφθανε στην περιοχή για να ενισχύσει τους κατοίκους της Γάζας, την οποία με την πορεία των επιχειρήσεων αναγκάστηκε και υπό τη διεθνή πίεση να επιτρέψει.

Ευρύτατα διαδόθηκε βίντεο που ο Ισραηλινός στρατός έσπευσε να δώσει στη δημοσιότητα προκειμένου να τεκμηριώσει την ακρίβεια των πληγμάτων του με την υποτιθέμενη καταστροφή οχήματος στο οποίο φορτώνονταν ρουκέτες της Χαμάς. Σύμφωνα με επώνυμες δηλώσεις κατοίκου της περιοχής οι υποτιθέμενες ρουκέτες ήταν φιάλες οξυγόνου και οι άνθρωποι που τις φόρτωναν στο φορτηγό ουδεμία σχέση είχαν με τη Χαμάς, μολονότι πλήρωσαν τη βεβαιότητα των Ισραηλινών με τη ζωή τους.

Από την άλλη πλευρά οι Παλαιστίνιοι γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι δεν μπορούν  να αντιμετωπίσουν την πανίσχυρη Ισραηλινή πολεμική μηχανή, τόνιζαν ιδιαίτερα τις απώλειες αμάχων πολιτών, που αποτελούν την πλειοψηφία ανάμεσα στο συνολικό αριθμό των άνω των 1300 θυμάτων.

Εξ’ ίσου «ωφέλιμη» επικοινωνιακά υπήρξε και η χρήση εκ μέρους του Ισραήλ όπλων με εξαιρετικά καταστρεπτικές δυνατότητες- όλοι μάθαμε τις συνέπειες των βομβών φωσφόρου- καθιστώντας την επίθεση αυτή στις συνειδήσεις του κόσμου μια ακόμα τυφλή άσκηση βίας εναντίον ολόκληρου του Παλαιστινιακού λαού.

Εξ’ άλλου η Χαμάς, μια αρκετά ισχυρή οργάνωση, δεν προέβαλε σχεδόν καμία αντίσταση, πέραν ορισμένων μικρής έκτασης εκτοξεύσεων ρουκετών εναντίον του Ισραήλ, οι περισσότερες εκ των οποίων προκάλεσαν ελάχιστες υλικές ζημιές, αφήνοντας στο Ισραήλ τον «προνομιακό» ρόλο του θύτη στη σύγκρουση αυτή.

Κλείνοντας θα ήταν χρήσιμο να τονίσουμε εκ νέου ότι η παραπάνω σύντομη επισκόπηση βασίζεται σε στοιχεία που προέρχονται από τα ΜΜΕ, με όποια πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα αυτό συνεπάγεται.

Ίσως οι πόλεμοι, ιδιαίτερα με τον τρόπο που διεξάγονται στις μέρες μας, αποτελούν έναν από τους πλέον περίπλοκους γρίφους για όσους αναζητούν την αλήθεια πίσω από τα συντρίμμια.

Άλλωστε όπως πολύ σοφά είχε πει ο γερουσιαστής Hiram Johnson «η πρώτη απώλεια όταν έχεις πόλεμο είναι η αλήθεια»…

PEACE & SECURITY

Βία στα χρόνια της εικόνας και των fake news

Στην εποχή των fake news, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται

Published

on

By

Παραπληροφόρηση, χειραγώγηση της κοινής γνώμης, λαϊκισμός. Το δημοψήφισμα στην Καταλονία προκάλεσε ανάμεικτα συναισθήματα- συμπάθειας και οργής, σε μια κοινωνία που καταναλώνει άκριτα εικόνες και παρά την άγνοιά της, προχωρά σε εύκολα συμπεράσματα. Στην εποχή των fake news, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται. Η διεθνολόγος, κυρία Δέσποινα Πρίνια , μίλησε στο Modern Diplomacy για τα πρόσφατα γεγονότα.

Στη διάρκεια του Καταλονικού Δημοψηφίσματος εικόνες βίας έκαναν το γύρο του διαδικτύου που πάγωσαν την Ευρώπη. Σαν διεθνολόγος με ειδικότητα στην πολιτιστική διπλωματία εσείς πως θα το ερμηνεύατε; Βιώνει η Ευρώπη μια διάσπαση;

Ευχαριστώ για την ερώτηση. Το θέμα της Καταλονίας είναι μια περίπλοκη εξίσωση με πολλά επίπεδα. Καταρχήν σε πολιτικό και θεσμικό επίπεδο δεν μπορούμε να το συγκρίνουμε με παρόμοια αποσχιστικά ή αυτονομιστικά κινήματα στην Ευρώπη, όπως π.χ. το δημοψήφισμα ανεξαρτησίας της Σκωτίας. Όταν εξετάζουμε τόσο σοβαρά και βίαια γεγονότα, έχουμε καταρχήν πάντα στο μυαλό μας τη θεσμική ή μη νομιμοποίησή τους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση τόσο το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος όσο και το δημοψήφισμα καθεαυτό δεν είχαν τη νομιμοποίηση από το Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας. Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο λοιπόν δεν υπάρχει καταρχήν πολιτική νομιμοποίηση. Η ιστορία της Ενωμένης Ευρώπης και η Ένωση ας θυμίσουμε ότι ξεκίνησε μετά το β’ παγκόσμιο πόλεμο καταρχήν ως ένωση δυνάμεων της καθημαγμένης από το φασισμό Ευρώπης, με στόχο να μην ξαναζήσει ποτέ ξανά το φόβο της βίας, της απολυταρχίας  και ενός παράλογου πολέμου. Η Ένωση λοιπόν ξεκίνησε καταρχήν ως διπλωματική ένωση, για να εξελιχθεί στη συνέχεια ως οικονομική και εμπορική συμμαχία της Ενωμένης Ευρώπης. Οπως και στο Δημοψήφισμα της Σκωτίας προ Brexit, στην Ισπανία της οικονομικής κρίσης, μια περιοχή που συγκεντρώνει το 30/100 των παραγωγικών πηγών της χώρας (όπως και η Σκωτία) είναι όπως αντιλαμβάνεστε και Ευρωπαϊκή υπόθεση.

Το δεύτερο επίπεδο είναι το κομμάτι της βίας και μάλιστα σε μια ταραγμένη για την Ευρώπη στιγμή, όπου οι τρομοκρατικές επιθέσεις και τα χτυπήματα κατά πολιτών της Ευρώπης έχουν διαταράξει ότι νομίζαμε πως γνωρίζουμε για την ασφάλεια. Οι προτεραιότητες είναι σαφώς διαφορετικές και επικίνδυνα  εθνικιστικά κινήματα βρίσκουν πολιτικό έδαφος, ενώ το τέλος της μέρας βρίσκει την Ευρώπη πιο διαιρεμένη από ποτέ. Η βία δημιουργεί βία και είναι πλέον σαφής η ανάγκη μιας κοινής πολιτικής άμυνας της Ευρώπης. Μια δύσκολη εξίσωση, όπως ίσως παρατηρήσατε στις πρόσφατες Γερμανικές εκλογές αλλά και στη μετά Brexit εποχή στη Βρετανία. Τα γεγονότα δεν είναι πάντα όπως φαίνονται. Όλα αυτά συνδέονται όπως αντιλαμβάνεστε.

Σαν σημειολόγος των γεγονότων, δώστε μου τη δική σας εκδοχή για την «εικόνα» αυτή

Στην εποχή της πληροφορίας και της εικόνας, όπου perception is reality, βιώνουμε δυστυχώς και τον πολιτικό λόγο και την εικόνα στην εποχή του Post truth. Αυτό που συνηθίσαμε να λέμε fake news. Αυτό είναι μια virtual βία, που καταλήγει πραγματική, αφού είναι μερικές φορές κατασκευασμένη από ψευδείς και «χειραγωγημένες» εικόνες. Δυστυχώς το ζούμε και στη χώρα μας τα τελευταία δύο χρόνια, με στόχο τη χειραγώγηση τόσο της κοινής γνώμης όσο και της ενημέρωσης. Αυτό είναι ένα πολύ επικίνδυνο σύνδρομο, που αγγίζει συνταγματικές ελευθερίες και Ευρωπαϊκά κεκτημένα. Προτού λοιπόν βιαστεί να βγάλει κανείς βιαστικά συμπεράσματα, ας αναζητήσει την αλήθεια των στοιχείων στις ειδήσεις. Στην περίπτωση της Καταλονίας για παράδειγμα, στις συγκρούσεις μεταξύ ΜΑΤ και υποστηρικτών της ανεξαρτησίας μερικές σκηνές βίας που κυκλοφόρησαν ευρέως στα κοινωνικά δίκτυα τις τελευταίες μέρες είναι «χειραγωγημένες» εικόνες που έχουν υποστεί επεξεργασία λόγου είτε είναι ετεροχρονισμένες…
Για παράδειγμα, ένα βίντεο που μοιράστηκε χιλιάδες φορές στο Twitter δείχνει ότι η αστυνομία επιτέθηκε σε πολλά άτομα στο δρόμο, συμπεριλαμβανομένου ενός νεαρού άνδρα και μιας νεαρής γυναίκας. Οι εικόνες αυτές δεν έχουν καμία σχέση με την ψηφοφορία που διεξήχθη την Κυριακή 1 Οκτωβρίου 2017. Στην πραγματικότητα χρονολογούνται από τις 14 Νοεμβρίου 2012, κατά τη διάρκεια διαδήλωσης κατά της λιτότητας στην Ταραγόνα (Καταλονία), όπου οι συμμετέχοντες απωθήθηκαν από την περιφερειακή αστυνομία της Καταλονίας.

Στην πολιτιστική διπλωματία, τα soft politics που τα τελευταία χρόνια εκτός από τη συντήρηση των σχέσεων εξωτερικής πολιτικής αλλά και τη συντήρηση αυτού που ονομάζουμε «παγκόσμιο διάλογο», τείνουν να αντικαταστήσουν μέρος της άσκησης γεωπολιτικής, υπάρχουν πολλές περιπτώσεις αντίστοιχης ιστορικής «σημειολογίας».

Αν δίπλα σ’ αυτή την εικόνα των σημερινών ταραχών, προσθέσω για παράδειγμα την εικόνα από πίνακα του 1300, που απεικονίζει τις αγριότητες των Καταλονών στα Ελληνικά και Βυζαντινά εδάφη, που δημιούργησαν το υπέδαφος για την Τουρκική κατοχή, ενδεχομένως η αντίληψή σας ή ο βαθμός συμπάθειάς σας για την Καταλονία ν’ αλλάξει ιστορικά. Αν αντίστοιχα σας αναφέρω ότι η σημερινή πολιτική ηγεσία της περιοχής της Καταλανίας με πρωτοβουλία του Κάρλες Ντουάρτε επέδειξε αυξημένη πολιτισμική ανθρωπιστική και ιστορική ευαισθησία, χρηματοδοτώντας το 2004 την αναστήλωση της Μονής Βατοπαιδίου προσδοκώντας με αυτή την χειρονομία να εξιλεωθεί 700 χρόνια μετά για τις ανήκουστες καταστροφές που προκάλεσαν στον Ελλαδικό χώρο και στο Άγιο Όρος οι πρόγονοι τους, ενδεχομένως να σας δώσω άλλη μια γωνία των γεγονότων και να το δείτε αλλιώς.

Το ολίσθημα από το ρεαλισμό στο λαϊκισμό ή την επικίνδυνη προπαγάνδα είναι πια μια εικόνα δρόμος. Γι αυτό και ο τρόπος διαχείρισης της πληροφορίας και της εικόνας στην εποχή του διαδικτύου ενέχει κοινωνική και πολιτική ευθύνη και  πρέπει σε τέτοιες εποχές να είμαστε διπλά προσεκτικοί και υποψιασμένοι  όταν αναφερόμαστε σε κρίσιμα γεγονότα. Το μεγαλύτερο σοκ στις μέρες μας είναι η αλήθεια και η νηφαλιότητα μέσα στον καταιγισμό της πληροφορίας. Ίσως αυτά αποτελούν και τα πραγματικά υπερ-όπλα της γενιάς μας σε μια Ευρώπη που αλλάζει.

(*) Η Δέσποινα Πρίνια www.despinaprinia.com είναι Διεθνολόγος και Καθηγήτρια Πολιτιστικής Διπλωματίας του Κρατικού Πανεπιστημίου του Στρασβούργου και του SCG-Université de Strasbourg https://scg.edu.gr/diethneis-sxeseis/

Continue Reading

PEACE & SECURITY

Ο νεομακαρθισμός και η επίθεση στη Συρία

Published

on

Σε μια περίεργη επίθεση με χημικά στη Συρία, βρίσκουν το θάνατο 72 άτομα, ανάμεσά τους και 11 παιδιά. Περισσότεροι από 550 άνθρωποι τραυματίζονται στην επίθεση. «Όμορφα μωρά σφαγιάστηκαν. Αυτό είναι απαράδεκτο» δηλώνει ο Τράμπ. Αμέσως ξεκινά μια επίθεση στη Συρία ως απάντηση ενάντια στο καθεστώς που χρησιμοποιεί χημικά όπλα. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα της πυραυλικής επίθεσης; Εννέα πολίτες νεκροί και τέσσερα παιδιά. Ποιος θα λυπηθεί για αυτά τα παιδιά, ή τα συγκεκριμένα δεν ήταν «όμορφα»;

Πρώτα απ ‘όλα, πώς συμπέρανε ο Τράμπ ότι ο Άσαντ ήταν ο δράστης αυτής της χημικής επίθεσης; Μέχρι στιγμής δεν έχουν παρασχεθεί αποδείξεις ούτε στον αμερικανικό λαό ούτε στο Κογκρέσο. Ωστόσο, όλοι φαίνεται να είναι ευχαριστημένοι με την επίθεση του Τράμπ στη Συρία. Είναι πεπεισμένοι για την ενοχή του Άσαντ, παρά την έλλειψη αποδείξεων. Όσον αφορά την επίθεση, υπάρχουν τρία σενάρια:

Σενάριο 1

Ο Ασαντ δεν πραγματοποίησε την επίθεση. Δεν είχε κίνητρο για κάτι τέτοιο. Ο Άσαντ κέρδισε τον πόλεμο. Ανέκτησε πολλά εδάφη από τους αντάρτες και το κυριότερο, οι ΗΠΑ, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου δήλωναν πως η ανατροπή του Άσαντ δεν ήταν πλέον ο στόχος. Γιατί λοιπόν να ήθελε να διακινδυνεύσει τα πάντα διατάσσοντας μια επίθεση με χημικά όπλα;

Θα μπορούσε να είναι μια προβοκάτσια; Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, οι αντάρτες είχαν ήδη χρησιμοποιήσει Σαρίν κατά το παρελθόν. Είχαν κίνητρο για να διαπράξουν μια τέτοια επίθεση. Έχαναν τον πόλεμο. Για πρώτη φορά από τότε που άρχισε ο πόλεμος, Ρωσία και Αμερική είχαν συμφωνήσει και η παραμονή του Άσαντ ήταν αποδεκτή από αυτούς. Το μόνο που μπορούσαν να κάνουν ήταν μια προβοκάτσια και παράλληλα να ρίξουν την ευθύνη στον Άσαντ.

Σενάριο 2

Αυτό ήταν το πρώτο σενάριο. Ας δούμε τώρα το δεύτερο. Επειδή οι αντάρτες κατέχουν χημικά όπλα δεν σημαίνει ότι ο Άσαντ δεν θα μπορούσε να πραγματοποιήσει την επίθεση. Υπάρχουν αντιφάσεις στις δηλώσεις της Ρωσίας και του Ασαντ. Αρχικά, η Ρωσία ισχυρίστηκε πως η επιδρομή πραγματοποιήθηκε από συριακά αεροσκάφη, τα οποία έπληξαν αποθήκη χημικών που κατείχαν οι τρομοκράτες. Αργότερα ο Άσαντ υποστήριξε πως δεν υπήρξε καν τέτοια επίθεση και αμφέβαλλε αν το βίντεο ήταν γνήσιο.

Σενάριο 3

Αν και τα δύο σενάρια είναι ψευδή; Ίσως υπάρχει και ένα τρίτο. Αν κάποιος αξιωματικός του καθεστώτος Άσαντ δυσαρεστημένος με την κυβέρνηση, την Αμερική ή για οποιονδήποτε άλλο λόγο, πραγματοποίησε την επίθεση χωρίς την έγκριση του Άσαντ; Σε αυτό το σενάριο, η άρνηση της επίθεσης είναι μονόδρομος, τόσο γιατί αυτό θα σήμαινε πως εξακολουθεί να κατέχει χημικά όπλα, όσο και την παραδοχή πως δεν ελέγχει πλέον τον στρατό του. Αξίζει να σημειωθεί η έντονη αντίδραση και άρνηση οποιασδήποτε ευθύνης για τη βομβιστική επίθεση στο Χαλέπι, σε αντίθεση με την κάπως χλιαρή άρνηση απέναντι στη χημική επίθεση.

Όλοι μιλάνε για τα κίνητρα του Άσαντ, αλλά κανείς δεν μιλάει για τα κίνητρα του Τράμπ. Η ευαισθητοποίηση από τις τρομακτικές εικόνες των θυμάτων να πεθαίνουν αργά και οδυνηρά μπορεί να είναι αλήθεια. Αναμφίβολα συγκλονίζουν κάθε ανθρώπινο όν, όμως ποτέ δεν θα μπορούσε να επιτεθεί σε μια ξένη χώρα με βάση μόνο αυτές τις εικόνες. Χωρίς μια ενδελεχή έρευνα από μια ανεξάρτητη Αρχή όπως ο ΟΗΕ ή ο Οργανισμός για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων (OPCW).

Είναι προφανές ότι υπάρχουν δύο κίνητρα. Με βάση τον παρορμητικό χαρακτήρα του προέδρου των ΗΠΑ και τις άμεσες απαντήσεις που συνηθίζει να δίνει σε κάθε δήλωση που θεωρεί προσβλητική, πεπεισμένος και από τα γεράκια στην Ουάσινγκτον για την ενοχή του Άσαντ. Θα ήταν σίγουρα προσβλητικό, λίγες μέρες μετά την έμμεση δήλωσή του περί παραμονής του Άσαντ στην εξουσία, να συμβαίνει μια τέτοια επίθεση.

Δεύτερον και εξίσου σημαντικό, ο Τράμπ ήταν αδύναμος. Οι ισχυρισμοί σχετικά με τις υποτιθέμενες σχέσεις μελών της προεκλογικής του καμπάνιας με τη Μόσχα, απασχολούν όλα τα ΜΜΕ. Ο Michael Flynn αναγκάστηκε να αποχωρήσει. Υπήρχαν ισχυρισμοί εναντίον του Jeff Sessions. Διεξήχθησαν έρευνες αριστερά, δεξιά και επικεντρώθηκαν στις εικαζόμενες συνδέσεις του Τράμπ με τη Ρωσία. Πώς θα μπορούσε να ξεφύγει από όλα αυτά; Χρησιμοποίησε τους βομβαρδισμούς της Συρίας για να αλλάξει την ατζέντα και αυτό φαίνεται πως είχε αποτέλεσμα.

Τι γίνεται με τον βομβαρδισμό στο Χαλέπι λίγες μέρες μετά τη χημική επίθεση; Περίπου 126 άνθρωποι σκοτώθηκαν, συμπεριλαμβανομένων 70 παιδιών. Αυτή η επίθεση, κατά πάσα πιθανότητα, πραγματοποιήθηκε από τους αντάρτες. Ήταν μια δειλή επίθεση, επειδή έγινε κατά τη διάρκεια της εξόδου των αμάχων. Περίπου 70 παιδιά πέθαναν. Ωστόσο, η Ιβανκα Τράμπ δεν είπε “Ω μπαμπά, είναι φρικτή επίθεση. Πρέπει να κάνεις κάτι!” Ο Ντόναλντ Τράμπ δεν έκανε δηλώσεις για τα όμορφα μωρά που πεθαίνουν. Ενώ όλα τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης εστίασαν στις πυραυλικές επιθέσεις του Τράμπ στη Συρία, σχεδόν κανείς δεν ανέφερε τη βομβιστική επίθεση κατά των αμάχων. Αυτό συνέβη επειδή οι αντάρτες είχαν την ευθύνη και όχι ο Άσαντ.

Είναι γεγονός πως το όραμα του Τράμπ ήταν να δει μια βελτίωση των αμερικανορωσικών σχέσεων, κάτι που θα ωφελούσε κυρίως τις ΗΠΑ. Δυστυχώς, δεν είχε το θάρρος να το εφαρμόσει.

Μέχρι να προκύψουν σαφή στοιχεία για τη χημική επίθεση, πρέπει να θυμηθούμε τι συμβαίνει στη Συρία: δεν είναι μια μάχη μεταξύ του καλού, του κακού και του άσχημου. Αυτό που συμβαίνει είναι ένας αγώνας μεταξύ του κακού, του χειρότερου (Αλ Κάιντα) και του σατανικού (DAESH) και δεν πρέπει με τίποτα να επικρατήσουν οι τελευταίοι «για μια χούφτα δολάρια».

Continue Reading

PEACE & SECURITY

Ο Ερντογάν και οι fault lines της τουρκικής κοινωνίας

ΓΙΩΡΓΟΣ Ξ. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ

Published

on

H Toυρκία εγκαταλείπει μετά από σχεδόν έναν αιώνα το σύστημα διακυβέρνησης του Κεμάλ Ατατούρκ καθώς ο πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν πέτυχε μια οριακή νίκη στο δημοψήφισμα (51,3% υπέρ – 48,7% κατά) για τις προεδρικές υπερεξουσίες. Το αποτέλεσμά εμφάνισε μια χώρα έντονα διχασμένη και ανέδειξε τις ήδη υφιστάμενες πολιτικό – ιδεολογικές, κοινωνικές και οικονομικές διαφορές.

Η αποκωδικοποίηση των αποτελεσμάτων εγείρει το ερώτημα αν και κατά πόσο οι fault lines της τουρκικής κοινωνίας ενδέχεται να εξελιχθούν σε «αχίλλειος πτέρνα» του Ερντογάν. Η κοινωνία χαρακτηρίζεται από μια πόλωση που θα κλιμακωθεί περαιτέρω από τις συνήθεις πρακτικές του Ερντογάν (ισλαμική- εθνικιστική ρητορική, εκφοβισμός, βία και δημιουργία εσωτερικών εχθρών).

Η πλειοψηφία των μεγάλων πόλεων της δυτικής Τουρκίας καθώς και τα Αδανα και η Αττάλεια ψήφισαν κατά του προεδρικού συστήματος ενώ οι πόλεις της Ανατολίας ψήφισαν υπέρ. Τις προεδρικές υπερεξουσίες απέρριψαν οι ψηφοφόροι του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), του φίλο-κουρδικού Κόμματος της Δημοκρατίας των Λαών (HDP) καθώς και το μορφωμένο αστικό εκλογικό σώμα του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (MHP) που αγνόησε τις εντολές της ηγεσίας του.

Οι αλαζονικές πολιτικές του Ερντογάν στρέφουν εναντίον του και τη θρησκευόμενη νεανική μεσοαστική τάξη που αναπτύχθηκε υπό τη διακυβέρνηση του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) αλλά παραμένει προσανατολισμένη προς την Ευρώπη. Δεν επιθυμεί να τεθεί κάτω ένα αυταρχικό σύστημα εξουσίας που θα της στερήσει τις ελευθερίες της. Ταυτόχρονα σοβαρότατο πρόβλημα αντιμετωπίζουν από τις εκτεταμένες διώξεις στον επιχειρηματικό κόσμο και οι αποκαλούμενες «Τίγρεις της Ανατολίας» που ευνοήθηκαν και υποστηρίχτηκαν από την κυβέρνηση του AKP. Εκατοντάδες επιχειρηματίες έχουν φυλακιστεί με την κατηγορία της συνομωσίας και περίπου 800 εταιρείες συνολικού ύψους 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων έχουν κατασχεθεί.

Η κουρδική μειονότητα αποτελεί ένα άλλο «καυτό» πρόβλημα που εντάσσεται στο πλαίσιο των fault lines. Το κουρδικό πρόβλημα αν και βολεύει κατά περιόδους τον Ερντογάν (ισλαμιστική – εθνικιστική ρητορική ) εντούτοις μπορεί να εξελιχθεί σε μια επικίνδυνη απειλή με τραγικές επιπτώσεις πάνω στην τουρκική επικράτεια. Η δράση του PKK συνδέεται άμεσα και με τους σύριους Κούρδους που έχουν στόχο να δημιουργήσουν μια αυτόνομη περιοχή μέσα στη βόρεια Συρία. Η κυβέρνηση της Άγκυρας φοβάται ότι ένα συριακό αυτόνομο κρατίδιο θα ενισχύσει το αίσθημα των τούρκων Κούρδων για απόσχιση και δημιουργία ενός δικού τους κρατιδίου. Ωστόσο αυτό εξαρτάται από τα γεωπολιτικά συμφέροντα Ουάσιγκτον και Μόσχας, σε τι τους είναι και πόσο θα τους είναι χρήσιμος ο Ερντογάν και το πως χειρίζονται το κουρδικό πρόβλημα ως μοχλό πίεσης.

Η φίμωση και ο έλεγχος διάφορων ΜΜΕ τονίζει τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ φίλο-ερντογανικών και αντιφρονούντων διανοούμενων και δημοσιογράφων. Οι φυλακίσεις και ο εκφοβισμός εκατοντάδων δημοσιογράφων έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από ανθρωπιστικές οργανώσεις και από ευρωπαίους αξιωματούχους. Η ελεύθερη και ερευνητική δημοσιογραφία καταργείται αν οι αποκαλύψεις και το ρεπορτάζ δεν συμφωνούν με την ιδεολογία και την πολιτική του Ερντογάν.

Οι fault lines της τουρκικής κοινωνίας αναμένεται να γίνουν ακόμα πιο έντονες από τον αυταρχισμό του πρόεδρου Ερντογάν ο οποίος απόκτησε πλέον τις υπερεξουσίες που επιθυμούσε και δείχνει να θέλει να γίνει «πατέρας» μόνων των «δικών του παιδιών». Η ευημερία των πολιτών έσβηνε κάπως τις fault lines και δεν τις άφηνε να γίνουν έντονες αλλά η κατάσταση είναι πλέον διαφορετική. Ενδέχεται να είναι αυτές που θα καθορίσουν και το μέλλον του Ερντογάν αν η τουρκική οικονομία δεν παρουσιαστεί ανθεκτική στην πτωτική πορεία που τη χαρακτηρίζει. Ο Ερντογάν έπεσε θύμα της δημογραφικής αλλαγής που ο ίδιος προώθησε. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες εκατομμύρια τούρκοι πολίτες μετακόμισαν από την ύπαιθρο στις πόλεις και επωφελήθηκαν από την οικονομική ανάπτυξη.

Continue Reading

Trending

Copyright © 2017 PRESSCODE