close
WORLD

Η διπλωματια στην εποχη της πιστης

Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ένα θρησκευόμενο έθνος, αλλά ούτε οι μελετητές ούτε και οι επαγγελματίες της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, έχουν αντιμετωπίσει τη θρησκεία αρκετά σοβαρά. Προεκτείνοντας αυτή τη διαπίστωση, θα δούμε πως αντιλαμβάνονται την παγκόσμια αναζωπύρωση της θρησκευτικότητας, ως πρόβλημα για την αμερικανική εξωτερική πολιτική. Στην πραγματικότητα, το φαινόμενο συνιστά πολύ περισσότερο μια ευκαιρία και όχι μια απειλή.

Οι θρησκευτικές ιδέες και οι εκπρόσωποί τους, δεν στάθηκαν εμπόδιο στο δρόμο για την ελευθερία, όπως πολλοί υποστηρίζουν, αντίθετα μπορούν να αποτελέσουν το προπύργιο για τη στήριξη και την εξάπλωση των ελευθεριών και των δικαιωμάτων. Για τους περισσότερους ανθρώπους, η θρησκευτική αναζήτηση αποτελεί τον πυρήνα της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Η ιστορία μας δείχνει πως για την επιβίωση της δημοκρατίας, είναι απαραίτητη η προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας. Η αμερικανική διπλωματία πρέπει να κινηθεί αποφασιστικά προς αυτό τον τομέα, βάζοντας στον πυρήνα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής την υπεράσπιση και επέκταση της θρησκευτικής ελευθερίας στον κόσμο.

Μπορεί το ριζοσπαστικό Ισλάμ να κυριαρχεί και να πρωταγωνιστεί στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και αλλού, αλλά η σημασία της θρησκείας είναι περιορισμένη σε άλλες χώρες με μουσουλμανική πλειοψηφία, τη μουσουλμανική διασπορά. Μια έκρηξη θρησκευτικής συνείδησης στους πολίτες της Κίνας, ανησυχεί ιδιαίτερα την ηγεσία του κομμουνιστικού κόμματος. Η θρησκεία επηρεάζει την πορεία της δημοκρατίας στη Ρωσία, τις σχέσεις των πυρηνικών κρατών Ινδίας και Πακιστάν, τη σταθεροποίηση της δημοκρατίας στη Λατινική Αμερική, επηρεάζει ακόμα και την πολιτική στη Δυτική Ευρώπη.

Η στάση της αμερικανικής διπλωματίας στο ζήτημα, είναι αντιφατική και συχνά ασυνάρτητη. Μια πρόσφατη μελέτη από το κέντρο στρατηγικών και διεθνών μελετών αναφέρει: «οι ανώτεροι κυβερνητικοί αξιωματούχοι είναι συχνά απρόθυμοι να αντιμετωπίσουν τα θρησκευτικά ζητήματα, είτε λόγω της κοσμικής παράδοσης των Ηνωμένων Πολιτειών, είτε απλά επειδή αντιλαμβάνονται τη θρησκεία ως κάτι πολύ περίπλοκο και ευαίσθητο.»

Η σύγχυση διατρέχει όλο τον παραδοσιακό άξονα αριστεράς – δεξιάς. Τα αυτονομιστικά αντανακλαστικά της αριστεράς, υπαγορεύουν τη θεώρηση της θρησκείας ως ένα αυστηρά ιδιωτικό θέμα, αλλά η φιλελεύθερη πολυπολιτισμικότητα το ωθεί σε μια διαφορετική κατεύθυνση. Ορισμένοι στη δεξιά θέλουν τη θρησκεία στο προσκήνιο, αλλά όχι τύπου Ισλάμ, πρακτικές του οποίου θεωρούν ώθηση προς τον εξτρεμισμό.

Αδικαιολόγητα επηρεασμένη από αυτή τη σκέψη, η αμερικανική εξωτερική πολιτική δεν έχει επιδιώξει να προωθήσει συστηματικά τη θρησκευτική ελευθερία. Οι μικρές προσπάθειες και οι καταγγελίες του υπουργείου εξωτερικών για να σταματήσουν οι θρησκευτικές διώξεις, έχουν σπάνια κάποιο αποτέλεσμα. Ακόμα και αν μειωθούν οι διώξεις, αυτό δεν θα αποτελούσε θρησκευτική ελευθερία.

Οι θρησκευτικές διώξεις γενικά συνδέονται με την κατάφωρη κατάχρηση βάσει της θρησκείας. Μια κυβέρνηση που σέβεται τη θρησκευτική ελευθερία είναι απαλλαγμένη από αυτές τις αγκυλώσεις, και προστατεύει των ατόμων ή των ομάδων να ενεργούν δημόσια με τρόπο σύμφωνο με τις πεποιθήσεις τους. Ακόμα πιο σημαντικό, είναι το δικαίωμα να μπορούν να επηρεάσουν την πολιτική συζήτηση, μέσα στα φιλελεύθερα πλαίσια. Η εξέταση αυτής της πτυχής της θρησκευτικής ελευθερίας, είναι ένα κρίσιμο βήμα στη δημιουργία σταθερών κυβερνήσεων σε κοινωνίες με ισχυρές θρησκευτικές ομάδες, ένα βήμα που η τρέχουσα αμερικανική πολιτική αγνοεί.

Μετά την πτώση των Ταλιμπάν το 2001, οι Αφγανοί εξέλεξαν μια δημοκρατική κυβέρνηση και επικύρωσαν ένα δημοκρατικό σύνταγμα, και οι φοβερές θρησκευτικές διώξεις εις βάρος των γυναικών και της Σιιτικής μειονότητας μειώθηκε εντυπωσιακά. Αλλά αυτές οι εξελίξεις δεν επέφεραν τη θρησκευτική ελευθερία. Η αφγανική κυβέρνηση δεν βασανίζει πλέον τους ανθρώπους βάσει της θρησκείας, αλλά συνεχίζει να απαγγέλλει κατηγορίες ενάντια στους αποστάτες και τους βλάσφημους, συμπεριλαμβανομένων των ανώτερων αξιωματούχων και των δημοσιογράφων, που επιδιώκουν το διάλογο για το Ισλάμ. Το υπουργείο εξωτερικών δεν βλέπει αυτές τις υποθέσεις ως σημαντικά εμπόδια για την εδραίωση της Αφγανικής δημοκρατίας, αλλά τις αντιμετωπίζει ως ανθρωπιστικά ζητήματα.

Στο υπουργείο εξωτερικών, η πολιτική για τη διεθνή θρησκευτική ελευθερία είναι γραφειοκρατική. Οι κυβερνήσεις Clinton και Bush έχουν αφήσει αυτό το τμήμα έξω από τη διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής. Η κατάσταση θα βελτιωθεί, μόνο όταν η Ουάσιγκτον ενσωματώσει πλήρως τις θρησκευτικές σκοπιμότητες στην εξωτερική της πολιτική, αρχίζοντας από την αναβάθμιση του συγκεκριμένου τμήματος. Ακόμα, αν η θρησκευτική ελευθερία πρόκειται να συμβάλει στην αμερικανική εθνική ασφάλεια, θα απαιτηθούν σημαντικές πολιτικές αλλαγές.

Πώς μπορεί μια νέα στρατηγική για τη θρησκεία και τη θρησκευτική ελευθερία να βοηθήσει την αμερικανική εξωτερική πολιτική προωθώντας ταυτόχρονα τα συμφέροντα της εθνικής ασφάλειας στο μουσουλμανικό κόσμο και αλλού; Κατ’ αρχάς, με την υιοθέτηση μιας βασικής αρχής: η θρησκεία θέτει τους κανόνες, δεν αποτελεί το επιφαινόμενό τους, στις ανθρώπινες σχέσεις. Αυτοί που χαράσσουν την πολιτική πρέπει να προσεγγίσουν τη θρησκεία, όπως προσεγγίζουν την οικονομία ή τα πολιτικά ζητήματα, δηλαδή ως κάτι σημαντικό που επηρεάζει τη συμπεριφορά των ανθρώπων και των κυβερνήσεων. Κατά δεύτερον, συνδέοντας τη θρησκευτική ελευθερία με τα άλλα είδη ελευθεριών. Σε τελική ανάλυση, ο εξτρεμισμός και η τρομοκρατία μπορούν να νικηθούν μόνο από μουσουλμάνους που μιλούν από την καρδιά του Ισλάμ, και η μόνη ευκαιρία που προσφέρεται είναι μέσα από μια ισχυρή δημοκρατία, που στηρίζεται στη θρησκευτική ελευθερία για όλους.

COPYRIGHT 2008 COUNCIL ON FOREIGN RELATIONS, PUBLISHER OF FOREIGN AFFAIRS. ALL RIGHTS RESERVED. DISTRIBUTED BY TRIBUNE MEDIA SERVICES

Tags : Διεθνεις ΣχεσειςΔιπλωματίαΘρησκειαΘρησκευτικη Διπλωματια
Thomas F. Farr

The author Thomas F. Farr