close
WORLD

Αραβο-Ισραηλινή σύγκρουση : Ιστορικό πολέμων και βίας

Το ιστορικό της αραβο-ισραηλινής διένεξης χαρακτηρίζεται από πολέμους και βία που την  καταστούν μια από τις μακροβιότερες συγκρούσεις του διεθνούς συστήματος ασφαλείας. Η παράθεση των ιστορικών γεγονότων που καθόρισαν την εξέλιξη της κρίνεται απαραίτητη για την κατανόηση του εύθραυστου περιβάλλοντος της Μέσης Ανατολής, μιας περιοχής σημαντικών γεωπολιτικών και οικονομικών συμφερόντων.

Η ανάγνωση του βιβλίου της  ιστορίας αρχίζει μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι Εβραίοι πραγματοποίησαν μια συστηματική και μαζική μετανάστευση στην Παλαιστίνη  που ήταν υπό τον έλεγχο της  Μ. Βρετανίας. Οι Εβραίοι, είχαν κύριο στόχο τη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους, σχημάτισαν οργανώσεις και άρχισαν να διεξάγουν επιθέσεις εναντίον των Βρετανών.

Το 1947 η Μ. Βρετανία αδυνατώντας να ελέγξει αποτελεσματικά την κατάσταση στην Παλαιστίνη ζήτησε από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών να καθορίσει το μελλοντικό καθεστώς της. Στις 29 Νοεμβρίου του 1947, το όργανο του διεθνούς οργανισμού αποφάσισε την πολιτική διαίρεση της Παλαιστίνης σε ένα αραβικό και ένα ισραηλινό κράτος. Η Ιερουσαλήμ θα αποτελούσε διεθνές έδαφος υπό τη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών. Η απόφαση έμεινε γνωστή ως «Σχέδιο Διχοτόμησης», την υπερψήφισαν 33 κράτη – συμπεριλαμβανομένων ΗΠΑ και ΕΣΣΔ- την καταψήφισαν 13 ενώ 10 απείχαν της ψηφοφορίας.

Η ίδρυση του Ισραηλινού κράτους

Το Μάιο του 1948 μετά τη λήξη της βρετανικής εντολής για την Παλαιστίνη, η εβραϊκή κοινότητα  προχώρησε στη Διακήρυξη της Ιδρυσης του κράτους του Ισραήλ, που αναγνωρίστηκε από πολλά κράτη, τις ΗΠΑ, την ΕΣΣΔ και  που το 1949 έγινε μέλος των Ηνωμένων Εθνών Η ανακήρυξη  του Ισραήλ σε κράτος επέφερε και την πρώτη αραβο-ισραηλινή σύγκρουση. Λίγες ημέρες αργότερα αραβικές στρατιωτικές δυνάμεις από την Αίγυπτο, την Υπεριορδανία , το Ιράκ, τη Συρία και το Λίβανο επιτέθηκαν εναντίον του Ισραήλ και αρχικά κατέλαβαν περιοχές  της νότιας και ανατολικής Παλαιστίνης και την εβραϊκή συνοικία της Παλαιάς Πόλης της Ιερουσαλήμ. Όμως, οι ισραηλινοί κατάφεραν να απωθήσουν τους Άραβες με μια σύντομη επίθεση και να κυριεύσουν ολόκληρες τις περιοχές της Νεγκέβ και της Γαλιλαίας. Τελικά, μετά από μια σειρά ανακωχών, οι ισραηλινοί κατάφεραν να κατοχυρώσουν τα σύνορα τους σε μια γραμμή ευνοϊκότερη από εκείνη της απόφασης των Ηνωμένων Εθνών.

Η δεύτερη πολεμική σύγκρουση που ακολούθησε ήταν με  την Αίγυπτο το 1956. Μετά το πραξικόπημα που έγινε στην Αίγυπτο τον Ιούλιο του 1952 και την κατάληψη της εξουσίας από τον εθνικιστή συνταγματάρχη Γκαμάλ Νάσερ προκλήθηκε νέα ένταση.  Τον Ιούλιο του 1956 ο Νάσερ εθνικοποίησε τη Διώρυγα του Σουέζ και την ανακήρυξε σε στρατιωτική ζώνη, γεγονός που έκανε τη Μ. Βρετανία και την Γαλλία να προτείνουν τη σύγκλιση  μιας διάσκεψης κρατών  που χρησιμοποιούσαν τη Διώρυγα με στόχο τη δημιουργία ενός καθεστώς διεθνοποίησης.  Η Αίγυπτος απέρριψε την πρόταση και τότε το Παρίσι σε συνεννόηση με το Λονδίνο αποφάσισαν να γίνει επίθεση από το Ισραήλ εναντίον της Αιγύπτου, με τις  ΗΠΑ και την  ΕΣΣΔ να μην συμμετέχουν σε αυτό το σχέδιο.

Μετά τον αποκλεισμό της ναυσιπλοΐας στον Κόλπο της Ακάμπα και στο Λιμάνι του Εϊλάτ  από τους Αιγυπτίους, το Ισραήλ τον Οκτώβριο του 1956 εισέβαλε στο Σινά για να εξουδετερώσει τις αιγυπτιακές δυνάμεις που βρίσκονταν εκεί. Μέσα σε πέντε ημέρες οι Ισραηλινοί είχαν καταλάβει τη Γάζα, τη Ράφα, το Ελ-Αρίς και είχαν συλλάβει χιλιάδες αιχμαλώτους καταλαμβάνοντας το μεγαλύτερο μέρος της χερσονήσου ανατολικά της Διώρυγας του Σουέζ.

Η Γαλλία και η Μ. Βρετανία απεύθυναν τελεσίγραφο με το οποίο καλούσαν τους εμπόλεμους να αποσύρουν τα στρατεύματα τους  σε απόσταση 15 χλμ. από τη Διώρυγα του Σουέζ. Η Αίγυπτος αρνήθηκε και στις 5 και 6 Νοεμβρίου εκδηλώθηκε γαλλο-βρετανική επέμβαση με βομβαρδισμούς και αποβάσεις στο Πορτ Φουάντ και στο Πόρτ Σάιντ. Ωστόσο, οι διεθνείς αντιδράσεις  και κυρίως οι πιέσεις από ΗΠΑ και ΕΣΣΔ αναγκάσαν τους Γάλλους και τους Βρετανούς να αποσύρουν τα στρατεύματα τους. Τελικά το Δεκέμβριο στάλθηκε στην περιοχή μια δύναμη έκτακτου ανάγκης από τα Ηνωμένα Έθνη, αντικατέστησε τις γαλλο-βρετανικές δυνάμεις και οι Ισραηλινοί  αποσύρθηκαν το Μάιο του 1957.

Ο πόλεμος των «έξι ημερών».

Η τρίτη αραβοϊσραηλινή σύγκρουση σημειώθηκε τον Ιούνιο του 1967 και έμεινε γνωστή ως «πόλεμος των έξι ημερών». Οι προϋπόθεσης της διένεξης δημιουργήθηκαν όταν το Μάιο του 1967 συμπλοκές μεταξύ της Συρίας και του Ισραήλ στα Υψίπεδα του Γκολάν, ώθησαν το Νάσερ να αποκλείσει τα Στενά του Τιράν από τη ναυσιπλοΐα των ισραηλινών πλοίων. Το Ισραήλ θεώρησε την απόφαση ως πρόκληση πολέμου και εξαπέλυσε επίθεση στις 5 Ιουνίου του 1967.

Μέσα σε έξι ημέρες οι ισραηλινές στρατιωτικές δυνάμεις κατάφεραν να καταστρέψουν την αιγυπτιακή πολεμική αεροπορία στα αεροδρόμια της καθώς και τη συριακή, την ιρακινή και την ιορδανική. Κατά τη διάρκεια έξι ημερών οι Άραβες έχασαν την Παλαιά Πόλη της Ιερουσαλήμ, τη Χερσόνησο του Σινά, τη Λωρίδα της Γάζας, τη Δυτική Όχθη και τα Υψίπεδα του Γκολάν στα σύνορα Ισραήλ- Συρίας.

Η μη συμμόρφωση του Ισραήλ με τις αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών για αποχώρηση από τα κατεχόμενα οδήγησαν την Αίγυπτο και τη Συρία σε επίθεση κατά του Ισραήλ στις 6 Οκτωβρίου του 1973, ημέρα του Γιομ Κιπούρ, της θρησκευτικής εορτής των Εβραιών.  Οι Ισραηλινοί δέχτηκαν επίθεση από την Αίγυπτο στη Διώρυγα του Σουέζ και από τη Συρία στα Υψίπεδα του Γκολάν.

Οι αραβικές δυνάμεις επέδειξαν μεγαλύτερη μαχητικότητα από ότι στους προηγούμενους πολέμους με αποτέλεσμα οι ισραηλινές δυνάμεις να έχουν μεγάλες απώλειες. Ο ισραηλινός στρατός, ωστόσο, προέλασε και περικύκλωσε τις αιγυπτιακές δυνάμεις, περνώντας στη Διώρυγα του Σουέζ και εγκαθιστώντας στρατιώτες στη δυτική όχθη της.

Το Ισραήλ και η Αίγυπτος υπέγραψαν κατάπαυση του πυρός το Νοέμβριο και συμφωνία ειρήνης στις 18 Ιανουαρίου 1974. Οι συμφωνίες προέβλεπαν την αποχώρηση του Ισραήλ από τη Χερσόνησο του Σινά δυτικά των Μίλτα και Γκίντι, ενώ η Αίγυπτος θα περιόριζε τις δυνάμεις της στην ανατολική όχθη της Διώρυγας. Μεταξύ των δυο αντίπαλων στρατών εγκαταστάθηκε ειρηνευτική δύναμη των Ηνωμένων Εθνών και η προαναφερθείσα   συμφωνία συμπληρώθηκε από μια άλλη που υπογράφτηκε στις 4 Σεπτεμβρίου 1974.

Οι ειρηνευτικές Συμφωνίες του   Καμπ Ντείβιντ

Τέσσερα χρόνια αργότερα, στις 17 Σεπτεμβρίου 1978, η Αίγυπτος και το Ισραήλ με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ υπέγραψαν τις Συμφωνίες του Κάμπ Ντέιβιντ, με παρόντες τον  Ισραηλινό πρωθυπουργό Μέναχεν Μπέγκιν και τον Αίγυπτιος προέδρος Ανουάρ Σαντάντ.  Το Ισραήλ επέστρεψε τη Χερσόνησο του Σινα και η Αίγυπτος έγινε η πρώτη αραβική χώρα που αναγνώρισε ως κράτος.

Η ισραηλινή κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών πρόκαλε την πρώτη Ιντιφάντα, την μαζική εξέγερση των Παλαιστινίων την περίοδο 1983-1993 με γενικές απεργίες, διαδηλώσεις και πετροπόλεμο με τους ισραηλινούς στρατιώτες. Η σύγκρουση είχε ως αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 1.100 Παλαιστίνιοι και 160 Ισραηλινοί. Μια δεύτερη Ιντιφάντα ακολούθησε το Σεπτέμβριο του 2000 με τον αριθμός των νεκρών υπερβαίνει τους 5.300 Παλαιστίνιους και του 1.000 Ισραηλινούς.

Η διαμάχη Ισραηλινών και Παλαιστίνιων έγινε αντικείμενο διαπραγματεύσεων για την επίλυση της από τη διεθνή κοινότητα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το 1993 υπεγράφησαν οι Συμφωνίες του Οσλο, μεταξύ του ηγέτη των Παλαιστινίων Γιασέρ Αραφάτ και του πρωθυπουργού του Ισράηλ Γιτζάκ Ράμπιν, ο οποίος δολοφονήθηκε δυο χρόνια μετά από φανατικό ισραηλινό έποικο. Οι Συμφωνίες του Οσλο προέβλεπαν τη δημιουργία της Παλαιστινιακής Αρχής που θα αναλάμβανε τη διοίκηση ενός μεγάλου μέρους των Κατεχόμενων και τη σταδιακή απόσυρση των ισραηλινών στρατιωτικών δυνάμεων.

Η διένεξη Ισραηλινών και Παλαιστίνιων αποτελεί μια από τις άμεσες προτεραιότητας της διεθνούς κοινότητας, ειδικότερα όταν συγκλονίζεται η κοινή γνώμη από περιόδους έντασης και βίας. Το 2002 συστήθηκε  το Κουαρτέτο -ΗΠΑ, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ρωσία και Ηνωμένα Έθνη- με στόχο τη διαμεσολάβηση μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστίνιων για τη διευθέτηση του προβλήματος. Η πρόσφατη στρατιωτική εισβολή των ισραηλινών στη Λωρίδα της Γάζας κάνει ακόμη επιτακτικότερη την ανάγκη για επίλυση του παλαιστινιακού, αφού ο μεγάλος αριθμός των παλαιστίνιων αμάχων ενισχύει την επέκταση της εξτρεμιστικού Ισλάμ μέσα στις μουσουλμανικές μάζες.

Tags : ΑιγυπτοςΑμυναΓεωπολιτικήΔιεθνες ΔικαιοΙσραηλΜέση ΑνατολήΠαλαιστινηΣυρια
mdstaff

The author mdstaff