Connect with us

PEACE & SECURITY

Αραβο-Ισραηλινή σύγκρουση : Ιστορικό πολέμων και βίας

Published

on

Το ιστορικό της αραβο-ισραηλινής διένεξης χαρακτηρίζεται από πολέμους και βία που την  καταστούν μια από τις μακροβιότερες συγκρούσεις του διεθνούς συστήματος ασφαλείας. Η παράθεση των ιστορικών γεγονότων που καθόρισαν την εξέλιξη της κρίνεται απαραίτητη για την κατανόηση του εύθραυστου περιβάλλοντος της Μέσης Ανατολής, μιας περιοχής σημαντικών γεωπολιτικών και οικονομικών συμφερόντων.

Η ανάγνωση του βιβλίου της  ιστορίας αρχίζει μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι Εβραίοι πραγματοποίησαν μια συστηματική και μαζική μετανάστευση στην Παλαιστίνη  που ήταν υπό τον έλεγχο της  Μ. Βρετανίας. Οι Εβραίοι, είχαν κύριο στόχο τη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους, σχημάτισαν οργανώσεις και άρχισαν να διεξάγουν επιθέσεις εναντίον των Βρετανών.

Το 1947 η Μ. Βρετανία αδυνατώντας να ελέγξει αποτελεσματικά την κατάσταση στην Παλαιστίνη ζήτησε από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών να καθορίσει το μελλοντικό καθεστώς της. Στις 29 Νοεμβρίου του 1947, το όργανο του διεθνούς οργανισμού αποφάσισε την πολιτική διαίρεση της Παλαιστίνης σε ένα αραβικό και ένα ισραηλινό κράτος. Η Ιερουσαλήμ θα αποτελούσε διεθνές έδαφος υπό τη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών. Η απόφαση έμεινε γνωστή ως «Σχέδιο Διχοτόμησης», την υπερψήφισαν 33 κράτη – συμπεριλαμβανομένων ΗΠΑ και ΕΣΣΔ- την καταψήφισαν 13 ενώ 10 απείχαν της ψηφοφορίας.

Η ίδρυση του Ισραηλινού κράτους

Το Μάιο του 1948 μετά τη λήξη της βρετανικής εντολής για την Παλαιστίνη, η εβραϊκή κοινότητα  προχώρησε στη Διακήρυξη της Ιδρυσης του κράτους του Ισραήλ, που αναγνωρίστηκε από πολλά κράτη, τις ΗΠΑ, την ΕΣΣΔ και  που το 1949 έγινε μέλος των Ηνωμένων Εθνών Η ανακήρυξη  του Ισραήλ σε κράτος επέφερε και την πρώτη αραβο-ισραηλινή σύγκρουση. Λίγες ημέρες αργότερα αραβικές στρατιωτικές δυνάμεις από την Αίγυπτο, την Υπεριορδανία , το Ιράκ, τη Συρία και το Λίβανο επιτέθηκαν εναντίον του Ισραήλ και αρχικά κατέλαβαν περιοχές  της νότιας και ανατολικής Παλαιστίνης και την εβραϊκή συνοικία της Παλαιάς Πόλης της Ιερουσαλήμ. Όμως, οι ισραηλινοί κατάφεραν να απωθήσουν τους Άραβες με μια σύντομη επίθεση και να κυριεύσουν ολόκληρες τις περιοχές της Νεγκέβ και της Γαλιλαίας. Τελικά, μετά από μια σειρά ανακωχών, οι ισραηλινοί κατάφεραν να κατοχυρώσουν τα σύνορα τους σε μια γραμμή ευνοϊκότερη από εκείνη της απόφασης των Ηνωμένων Εθνών.

Η δεύτερη πολεμική σύγκρουση που ακολούθησε ήταν με  την Αίγυπτο το 1956. Μετά το πραξικόπημα που έγινε στην Αίγυπτο τον Ιούλιο του 1952 και την κατάληψη της εξουσίας από τον εθνικιστή συνταγματάρχη Γκαμάλ Νάσερ προκλήθηκε νέα ένταση.  Τον Ιούλιο του 1956 ο Νάσερ εθνικοποίησε τη Διώρυγα του Σουέζ και την ανακήρυξε σε στρατιωτική ζώνη, γεγονός που έκανε τη Μ. Βρετανία και την Γαλλία να προτείνουν τη σύγκλιση  μιας διάσκεψης κρατών  που χρησιμοποιούσαν τη Διώρυγα με στόχο τη δημιουργία ενός καθεστώς διεθνοποίησης.  Η Αίγυπτος απέρριψε την πρόταση και τότε το Παρίσι σε συνεννόηση με το Λονδίνο αποφάσισαν να γίνει επίθεση από το Ισραήλ εναντίον της Αιγύπτου, με τις  ΗΠΑ και την  ΕΣΣΔ να μην συμμετέχουν σε αυτό το σχέδιο.

Μετά τον αποκλεισμό της ναυσιπλοΐας στον Κόλπο της Ακάμπα και στο Λιμάνι του Εϊλάτ  από τους Αιγυπτίους, το Ισραήλ τον Οκτώβριο του 1956 εισέβαλε στο Σινά για να εξουδετερώσει τις αιγυπτιακές δυνάμεις που βρίσκονταν εκεί. Μέσα σε πέντε ημέρες οι Ισραηλινοί είχαν καταλάβει τη Γάζα, τη Ράφα, το Ελ-Αρίς και είχαν συλλάβει χιλιάδες αιχμαλώτους καταλαμβάνοντας το μεγαλύτερο μέρος της χερσονήσου ανατολικά της Διώρυγας του Σουέζ.

Η Γαλλία και η Μ. Βρετανία απεύθυναν τελεσίγραφο με το οποίο καλούσαν τους εμπόλεμους να αποσύρουν τα στρατεύματα τους  σε απόσταση 15 χλμ. από τη Διώρυγα του Σουέζ. Η Αίγυπτος αρνήθηκε και στις 5 και 6 Νοεμβρίου εκδηλώθηκε γαλλο-βρετανική επέμβαση με βομβαρδισμούς και αποβάσεις στο Πορτ Φουάντ και στο Πόρτ Σάιντ. Ωστόσο, οι διεθνείς αντιδράσεις  και κυρίως οι πιέσεις από ΗΠΑ και ΕΣΣΔ αναγκάσαν τους Γάλλους και τους Βρετανούς να αποσύρουν τα στρατεύματα τους. Τελικά το Δεκέμβριο στάλθηκε στην περιοχή μια δύναμη έκτακτου ανάγκης από τα Ηνωμένα Έθνη, αντικατέστησε τις γαλλο-βρετανικές δυνάμεις και οι Ισραηλινοί  αποσύρθηκαν το Μάιο του 1957.

Ο πόλεμος των «έξι ημερών».

Η τρίτη αραβοϊσραηλινή σύγκρουση σημειώθηκε τον Ιούνιο του 1967 και έμεινε γνωστή ως «πόλεμος των έξι ημερών». Οι προϋπόθεσης της διένεξης δημιουργήθηκαν όταν το Μάιο του 1967 συμπλοκές μεταξύ της Συρίας και του Ισραήλ στα Υψίπεδα του Γκολάν, ώθησαν το Νάσερ να αποκλείσει τα Στενά του Τιράν από τη ναυσιπλοΐα των ισραηλινών πλοίων. Το Ισραήλ θεώρησε την απόφαση ως πρόκληση πολέμου και εξαπέλυσε επίθεση στις 5 Ιουνίου του 1967.

Μέσα σε έξι ημέρες οι ισραηλινές στρατιωτικές δυνάμεις κατάφεραν να καταστρέψουν την αιγυπτιακή πολεμική αεροπορία στα αεροδρόμια της καθώς και τη συριακή, την ιρακινή και την ιορδανική. Κατά τη διάρκεια έξι ημερών οι Άραβες έχασαν την Παλαιά Πόλη της Ιερουσαλήμ, τη Χερσόνησο του Σινά, τη Λωρίδα της Γάζας, τη Δυτική Όχθη και τα Υψίπεδα του Γκολάν στα σύνορα Ισραήλ- Συρίας.

Η μη συμμόρφωση του Ισραήλ με τις αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών για αποχώρηση από τα κατεχόμενα οδήγησαν την Αίγυπτο και τη Συρία σε επίθεση κατά του Ισραήλ στις 6 Οκτωβρίου του 1973, ημέρα του Γιομ Κιπούρ, της θρησκευτικής εορτής των Εβραιών.  Οι Ισραηλινοί δέχτηκαν επίθεση από την Αίγυπτο στη Διώρυγα του Σουέζ και από τη Συρία στα Υψίπεδα του Γκολάν.

Οι αραβικές δυνάμεις επέδειξαν μεγαλύτερη μαχητικότητα από ότι στους προηγούμενους πολέμους με αποτέλεσμα οι ισραηλινές δυνάμεις να έχουν μεγάλες απώλειες. Ο ισραηλινός στρατός, ωστόσο, προέλασε και περικύκλωσε τις αιγυπτιακές δυνάμεις, περνώντας στη Διώρυγα του Σουέζ και εγκαθιστώντας στρατιώτες στη δυτική όχθη της.

Το Ισραήλ και η Αίγυπτος υπέγραψαν κατάπαυση του πυρός το Νοέμβριο και συμφωνία ειρήνης στις 18 Ιανουαρίου 1974. Οι συμφωνίες προέβλεπαν την αποχώρηση του Ισραήλ από τη Χερσόνησο του Σινά δυτικά των Μίλτα και Γκίντι, ενώ η Αίγυπτος θα περιόριζε τις δυνάμεις της στην ανατολική όχθη της Διώρυγας. Μεταξύ των δυο αντίπαλων στρατών εγκαταστάθηκε ειρηνευτική δύναμη των Ηνωμένων Εθνών και η προαναφερθείσα   συμφωνία συμπληρώθηκε από μια άλλη που υπογράφτηκε στις 4 Σεπτεμβρίου 1974.

Οι ειρηνευτικές Συμφωνίες του   Καμπ Ντείβιντ

Τέσσερα χρόνια αργότερα, στις 17 Σεπτεμβρίου 1978, η Αίγυπτος και το Ισραήλ με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ υπέγραψαν τις Συμφωνίες του Κάμπ Ντέιβιντ, με παρόντες τον  Ισραηλινό πρωθυπουργό Μέναχεν Μπέγκιν και τον Αίγυπτιος προέδρος Ανουάρ Σαντάντ.  Το Ισραήλ επέστρεψε τη Χερσόνησο του Σινα και η Αίγυπτος έγινε η πρώτη αραβική χώρα που αναγνώρισε ως κράτος.

Η ισραηλινή κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών πρόκαλε την πρώτη Ιντιφάντα, την μαζική εξέγερση των Παλαιστινίων την περίοδο 1983-1993 με γενικές απεργίες, διαδηλώσεις και πετροπόλεμο με τους ισραηλινούς στρατιώτες. Η σύγκρουση είχε ως αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 1.100 Παλαιστίνιοι και 160 Ισραηλινοί. Μια δεύτερη Ιντιφάντα ακολούθησε το Σεπτέμβριο του 2000 με τον αριθμός των νεκρών υπερβαίνει τους 5.300 Παλαιστίνιους και του 1.000 Ισραηλινούς.

Η διαμάχη Ισραηλινών και Παλαιστίνιων έγινε αντικείμενο διαπραγματεύσεων για την επίλυση της από τη διεθνή κοινότητα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το 1993 υπεγράφησαν οι Συμφωνίες του Οσλο, μεταξύ του ηγέτη των Παλαιστινίων Γιασέρ Αραφάτ και του πρωθυπουργού του Ισράηλ Γιτζάκ Ράμπιν, ο οποίος δολοφονήθηκε δυο χρόνια μετά από φανατικό ισραηλινό έποικο. Οι Συμφωνίες του Οσλο προέβλεπαν τη δημιουργία της Παλαιστινιακής Αρχής που θα αναλάμβανε τη διοίκηση ενός μεγάλου μέρους των Κατεχόμενων και τη σταδιακή απόσυρση των ισραηλινών στρατιωτικών δυνάμεων.

Η διένεξη Ισραηλινών και Παλαιστίνιων αποτελεί μια από τις άμεσες προτεραιότητας της διεθνούς κοινότητας, ειδικότερα όταν συγκλονίζεται η κοινή γνώμη από περιόδους έντασης και βίας. Το 2002 συστήθηκε  το Κουαρτέτο -ΗΠΑ, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ρωσία και Ηνωμένα Έθνη- με στόχο τη διαμεσολάβηση μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστίνιων για τη διευθέτηση του προβλήματος. Η πρόσφατη στρατιωτική εισβολή των ισραηλινών στη Λωρίδα της Γάζας κάνει ακόμη επιτακτικότερη την ανάγκη για επίλυση του παλαιστινιακού, αφού ο μεγάλος αριθμός των παλαιστίνιων αμάχων ενισχύει την επέκταση της εξτρεμιστικού Ισλάμ μέσα στις μουσουλμανικές μάζες.

PEACE & SECURITY

Βία στα χρόνια της εικόνας και των fake news

Στην εποχή των fake news, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται

Published

on

By

Παραπληροφόρηση, χειραγώγηση της κοινής γνώμης, λαϊκισμός. Το δημοψήφισμα στην Καταλονία προκάλεσε ανάμεικτα συναισθήματα- συμπάθειας και οργής, σε μια κοινωνία που καταναλώνει άκριτα εικόνες και παρά την άγνοιά της, προχωρά σε εύκολα συμπεράσματα. Στην εποχή των fake news, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται. Η διεθνολόγος, κυρία Δέσποινα Πρίνια , μίλησε στο Modern Diplomacy για τα πρόσφατα γεγονότα.

Στη διάρκεια του Καταλονικού Δημοψηφίσματος εικόνες βίας έκαναν το γύρο του διαδικτύου που πάγωσαν την Ευρώπη. Σαν διεθνολόγος με ειδικότητα στην πολιτιστική διπλωματία εσείς πως θα το ερμηνεύατε; Βιώνει η Ευρώπη μια διάσπαση;

Ευχαριστώ για την ερώτηση. Το θέμα της Καταλονίας είναι μια περίπλοκη εξίσωση με πολλά επίπεδα. Καταρχήν σε πολιτικό και θεσμικό επίπεδο δεν μπορούμε να το συγκρίνουμε με παρόμοια αποσχιστικά ή αυτονομιστικά κινήματα στην Ευρώπη, όπως π.χ. το δημοψήφισμα ανεξαρτησίας της Σκωτίας. Όταν εξετάζουμε τόσο σοβαρά και βίαια γεγονότα, έχουμε καταρχήν πάντα στο μυαλό μας τη θεσμική ή μη νομιμοποίησή τους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση τόσο το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος όσο και το δημοψήφισμα καθεαυτό δεν είχαν τη νομιμοποίηση από το Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας. Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο λοιπόν δεν υπάρχει καταρχήν πολιτική νομιμοποίηση. Η ιστορία της Ενωμένης Ευρώπης και η Ένωση ας θυμίσουμε ότι ξεκίνησε μετά το β’ παγκόσμιο πόλεμο καταρχήν ως ένωση δυνάμεων της καθημαγμένης από το φασισμό Ευρώπης, με στόχο να μην ξαναζήσει ποτέ ξανά το φόβο της βίας, της απολυταρχίας  και ενός παράλογου πολέμου. Η Ένωση λοιπόν ξεκίνησε καταρχήν ως διπλωματική ένωση, για να εξελιχθεί στη συνέχεια ως οικονομική και εμπορική συμμαχία της Ενωμένης Ευρώπης. Οπως και στο Δημοψήφισμα της Σκωτίας προ Brexit, στην Ισπανία της οικονομικής κρίσης, μια περιοχή που συγκεντρώνει το 30/100 των παραγωγικών πηγών της χώρας (όπως και η Σκωτία) είναι όπως αντιλαμβάνεστε και Ευρωπαϊκή υπόθεση.

Το δεύτερο επίπεδο είναι το κομμάτι της βίας και μάλιστα σε μια ταραγμένη για την Ευρώπη στιγμή, όπου οι τρομοκρατικές επιθέσεις και τα χτυπήματα κατά πολιτών της Ευρώπης έχουν διαταράξει ότι νομίζαμε πως γνωρίζουμε για την ασφάλεια. Οι προτεραιότητες είναι σαφώς διαφορετικές και επικίνδυνα  εθνικιστικά κινήματα βρίσκουν πολιτικό έδαφος, ενώ το τέλος της μέρας βρίσκει την Ευρώπη πιο διαιρεμένη από ποτέ. Η βία δημιουργεί βία και είναι πλέον σαφής η ανάγκη μιας κοινής πολιτικής άμυνας της Ευρώπης. Μια δύσκολη εξίσωση, όπως ίσως παρατηρήσατε στις πρόσφατες Γερμανικές εκλογές αλλά και στη μετά Brexit εποχή στη Βρετανία. Τα γεγονότα δεν είναι πάντα όπως φαίνονται. Όλα αυτά συνδέονται όπως αντιλαμβάνεστε.

Σαν σημειολόγος των γεγονότων, δώστε μου τη δική σας εκδοχή για την «εικόνα» αυτή

Στην εποχή της πληροφορίας και της εικόνας, όπου perception is reality, βιώνουμε δυστυχώς και τον πολιτικό λόγο και την εικόνα στην εποχή του Post truth. Αυτό που συνηθίσαμε να λέμε fake news. Αυτό είναι μια virtual βία, που καταλήγει πραγματική, αφού είναι μερικές φορές κατασκευασμένη από ψευδείς και «χειραγωγημένες» εικόνες. Δυστυχώς το ζούμε και στη χώρα μας τα τελευταία δύο χρόνια, με στόχο τη χειραγώγηση τόσο της κοινής γνώμης όσο και της ενημέρωσης. Αυτό είναι ένα πολύ επικίνδυνο σύνδρομο, που αγγίζει συνταγματικές ελευθερίες και Ευρωπαϊκά κεκτημένα. Προτού λοιπόν βιαστεί να βγάλει κανείς βιαστικά συμπεράσματα, ας αναζητήσει την αλήθεια των στοιχείων στις ειδήσεις. Στην περίπτωση της Καταλονίας για παράδειγμα, στις συγκρούσεις μεταξύ ΜΑΤ και υποστηρικτών της ανεξαρτησίας μερικές σκηνές βίας που κυκλοφόρησαν ευρέως στα κοινωνικά δίκτυα τις τελευταίες μέρες είναι «χειραγωγημένες» εικόνες που έχουν υποστεί επεξεργασία λόγου είτε είναι ετεροχρονισμένες…
Για παράδειγμα, ένα βίντεο που μοιράστηκε χιλιάδες φορές στο Twitter δείχνει ότι η αστυνομία επιτέθηκε σε πολλά άτομα στο δρόμο, συμπεριλαμβανομένου ενός νεαρού άνδρα και μιας νεαρής γυναίκας. Οι εικόνες αυτές δεν έχουν καμία σχέση με την ψηφοφορία που διεξήχθη την Κυριακή 1 Οκτωβρίου 2017. Στην πραγματικότητα χρονολογούνται από τις 14 Νοεμβρίου 2012, κατά τη διάρκεια διαδήλωσης κατά της λιτότητας στην Ταραγόνα (Καταλονία), όπου οι συμμετέχοντες απωθήθηκαν από την περιφερειακή αστυνομία της Καταλονίας.

Στην πολιτιστική διπλωματία, τα soft politics που τα τελευταία χρόνια εκτός από τη συντήρηση των σχέσεων εξωτερικής πολιτικής αλλά και τη συντήρηση αυτού που ονομάζουμε «παγκόσμιο διάλογο», τείνουν να αντικαταστήσουν μέρος της άσκησης γεωπολιτικής, υπάρχουν πολλές περιπτώσεις αντίστοιχης ιστορικής «σημειολογίας».

Αν δίπλα σ’ αυτή την εικόνα των σημερινών ταραχών, προσθέσω για παράδειγμα την εικόνα από πίνακα του 1300, που απεικονίζει τις αγριότητες των Καταλονών στα Ελληνικά και Βυζαντινά εδάφη, που δημιούργησαν το υπέδαφος για την Τουρκική κατοχή, ενδεχομένως η αντίληψή σας ή ο βαθμός συμπάθειάς σας για την Καταλονία ν’ αλλάξει ιστορικά. Αν αντίστοιχα σας αναφέρω ότι η σημερινή πολιτική ηγεσία της περιοχής της Καταλανίας με πρωτοβουλία του Κάρλες Ντουάρτε επέδειξε αυξημένη πολιτισμική ανθρωπιστική και ιστορική ευαισθησία, χρηματοδοτώντας το 2004 την αναστήλωση της Μονής Βατοπαιδίου προσδοκώντας με αυτή την χειρονομία να εξιλεωθεί 700 χρόνια μετά για τις ανήκουστες καταστροφές που προκάλεσαν στον Ελλαδικό χώρο και στο Άγιο Όρος οι πρόγονοι τους, ενδεχομένως να σας δώσω άλλη μια γωνία των γεγονότων και να το δείτε αλλιώς.

Το ολίσθημα από το ρεαλισμό στο λαϊκισμό ή την επικίνδυνη προπαγάνδα είναι πια μια εικόνα δρόμος. Γι αυτό και ο τρόπος διαχείρισης της πληροφορίας και της εικόνας στην εποχή του διαδικτύου ενέχει κοινωνική και πολιτική ευθύνη και  πρέπει σε τέτοιες εποχές να είμαστε διπλά προσεκτικοί και υποψιασμένοι  όταν αναφερόμαστε σε κρίσιμα γεγονότα. Το μεγαλύτερο σοκ στις μέρες μας είναι η αλήθεια και η νηφαλιότητα μέσα στον καταιγισμό της πληροφορίας. Ίσως αυτά αποτελούν και τα πραγματικά υπερ-όπλα της γενιάς μας σε μια Ευρώπη που αλλάζει.

(*) Η Δέσποινα Πρίνια www.despinaprinia.com είναι Διεθνολόγος και Καθηγήτρια Πολιτιστικής Διπλωματίας του Κρατικού Πανεπιστημίου του Στρασβούργου και του SCG-Université de Strasbourg https://scg.edu.gr/diethneis-sxeseis/

Continue Reading

PEACE & SECURITY

Ο νεομακαρθισμός και η επίθεση στη Συρία

Published

on

Σε μια περίεργη επίθεση με χημικά στη Συρία, βρίσκουν το θάνατο 72 άτομα, ανάμεσά τους και 11 παιδιά. Περισσότεροι από 550 άνθρωποι τραυματίζονται στην επίθεση. «Όμορφα μωρά σφαγιάστηκαν. Αυτό είναι απαράδεκτο» δηλώνει ο Τράμπ. Αμέσως ξεκινά μια επίθεση στη Συρία ως απάντηση ενάντια στο καθεστώς που χρησιμοποιεί χημικά όπλα. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα της πυραυλικής επίθεσης; Εννέα πολίτες νεκροί και τέσσερα παιδιά. Ποιος θα λυπηθεί για αυτά τα παιδιά, ή τα συγκεκριμένα δεν ήταν «όμορφα»;

Πρώτα απ ‘όλα, πώς συμπέρανε ο Τράμπ ότι ο Άσαντ ήταν ο δράστης αυτής της χημικής επίθεσης; Μέχρι στιγμής δεν έχουν παρασχεθεί αποδείξεις ούτε στον αμερικανικό λαό ούτε στο Κογκρέσο. Ωστόσο, όλοι φαίνεται να είναι ευχαριστημένοι με την επίθεση του Τράμπ στη Συρία. Είναι πεπεισμένοι για την ενοχή του Άσαντ, παρά την έλλειψη αποδείξεων. Όσον αφορά την επίθεση, υπάρχουν τρία σενάρια:

Σενάριο 1

Ο Ασαντ δεν πραγματοποίησε την επίθεση. Δεν είχε κίνητρο για κάτι τέτοιο. Ο Άσαντ κέρδισε τον πόλεμο. Ανέκτησε πολλά εδάφη από τους αντάρτες και το κυριότερο, οι ΗΠΑ, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου δήλωναν πως η ανατροπή του Άσαντ δεν ήταν πλέον ο στόχος. Γιατί λοιπόν να ήθελε να διακινδυνεύσει τα πάντα διατάσσοντας μια επίθεση με χημικά όπλα;

Θα μπορούσε να είναι μια προβοκάτσια; Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, οι αντάρτες είχαν ήδη χρησιμοποιήσει Σαρίν κατά το παρελθόν. Είχαν κίνητρο για να διαπράξουν μια τέτοια επίθεση. Έχαναν τον πόλεμο. Για πρώτη φορά από τότε που άρχισε ο πόλεμος, Ρωσία και Αμερική είχαν συμφωνήσει και η παραμονή του Άσαντ ήταν αποδεκτή από αυτούς. Το μόνο που μπορούσαν να κάνουν ήταν μια προβοκάτσια και παράλληλα να ρίξουν την ευθύνη στον Άσαντ.

Σενάριο 2

Αυτό ήταν το πρώτο σενάριο. Ας δούμε τώρα το δεύτερο. Επειδή οι αντάρτες κατέχουν χημικά όπλα δεν σημαίνει ότι ο Άσαντ δεν θα μπορούσε να πραγματοποιήσει την επίθεση. Υπάρχουν αντιφάσεις στις δηλώσεις της Ρωσίας και του Ασαντ. Αρχικά, η Ρωσία ισχυρίστηκε πως η επιδρομή πραγματοποιήθηκε από συριακά αεροσκάφη, τα οποία έπληξαν αποθήκη χημικών που κατείχαν οι τρομοκράτες. Αργότερα ο Άσαντ υποστήριξε πως δεν υπήρξε καν τέτοια επίθεση και αμφέβαλλε αν το βίντεο ήταν γνήσιο.

Σενάριο 3

Αν και τα δύο σενάρια είναι ψευδή; Ίσως υπάρχει και ένα τρίτο. Αν κάποιος αξιωματικός του καθεστώτος Άσαντ δυσαρεστημένος με την κυβέρνηση, την Αμερική ή για οποιονδήποτε άλλο λόγο, πραγματοποίησε την επίθεση χωρίς την έγκριση του Άσαντ; Σε αυτό το σενάριο, η άρνηση της επίθεσης είναι μονόδρομος, τόσο γιατί αυτό θα σήμαινε πως εξακολουθεί να κατέχει χημικά όπλα, όσο και την παραδοχή πως δεν ελέγχει πλέον τον στρατό του. Αξίζει να σημειωθεί η έντονη αντίδραση και άρνηση οποιασδήποτε ευθύνης για τη βομβιστική επίθεση στο Χαλέπι, σε αντίθεση με την κάπως χλιαρή άρνηση απέναντι στη χημική επίθεση.

Όλοι μιλάνε για τα κίνητρα του Άσαντ, αλλά κανείς δεν μιλάει για τα κίνητρα του Τράμπ. Η ευαισθητοποίηση από τις τρομακτικές εικόνες των θυμάτων να πεθαίνουν αργά και οδυνηρά μπορεί να είναι αλήθεια. Αναμφίβολα συγκλονίζουν κάθε ανθρώπινο όν, όμως ποτέ δεν θα μπορούσε να επιτεθεί σε μια ξένη χώρα με βάση μόνο αυτές τις εικόνες. Χωρίς μια ενδελεχή έρευνα από μια ανεξάρτητη Αρχή όπως ο ΟΗΕ ή ο Οργανισμός για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων (OPCW).

Είναι προφανές ότι υπάρχουν δύο κίνητρα. Με βάση τον παρορμητικό χαρακτήρα του προέδρου των ΗΠΑ και τις άμεσες απαντήσεις που συνηθίζει να δίνει σε κάθε δήλωση που θεωρεί προσβλητική, πεπεισμένος και από τα γεράκια στην Ουάσινγκτον για την ενοχή του Άσαντ. Θα ήταν σίγουρα προσβλητικό, λίγες μέρες μετά την έμμεση δήλωσή του περί παραμονής του Άσαντ στην εξουσία, να συμβαίνει μια τέτοια επίθεση.

Δεύτερον και εξίσου σημαντικό, ο Τράμπ ήταν αδύναμος. Οι ισχυρισμοί σχετικά με τις υποτιθέμενες σχέσεις μελών της προεκλογικής του καμπάνιας με τη Μόσχα, απασχολούν όλα τα ΜΜΕ. Ο Michael Flynn αναγκάστηκε να αποχωρήσει. Υπήρχαν ισχυρισμοί εναντίον του Jeff Sessions. Διεξήχθησαν έρευνες αριστερά, δεξιά και επικεντρώθηκαν στις εικαζόμενες συνδέσεις του Τράμπ με τη Ρωσία. Πώς θα μπορούσε να ξεφύγει από όλα αυτά; Χρησιμοποίησε τους βομβαρδισμούς της Συρίας για να αλλάξει την ατζέντα και αυτό φαίνεται πως είχε αποτέλεσμα.

Τι γίνεται με τον βομβαρδισμό στο Χαλέπι λίγες μέρες μετά τη χημική επίθεση; Περίπου 126 άνθρωποι σκοτώθηκαν, συμπεριλαμβανομένων 70 παιδιών. Αυτή η επίθεση, κατά πάσα πιθανότητα, πραγματοποιήθηκε από τους αντάρτες. Ήταν μια δειλή επίθεση, επειδή έγινε κατά τη διάρκεια της εξόδου των αμάχων. Περίπου 70 παιδιά πέθαναν. Ωστόσο, η Ιβανκα Τράμπ δεν είπε “Ω μπαμπά, είναι φρικτή επίθεση. Πρέπει να κάνεις κάτι!” Ο Ντόναλντ Τράμπ δεν έκανε δηλώσεις για τα όμορφα μωρά που πεθαίνουν. Ενώ όλα τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης εστίασαν στις πυραυλικές επιθέσεις του Τράμπ στη Συρία, σχεδόν κανείς δεν ανέφερε τη βομβιστική επίθεση κατά των αμάχων. Αυτό συνέβη επειδή οι αντάρτες είχαν την ευθύνη και όχι ο Άσαντ.

Είναι γεγονός πως το όραμα του Τράμπ ήταν να δει μια βελτίωση των αμερικανορωσικών σχέσεων, κάτι που θα ωφελούσε κυρίως τις ΗΠΑ. Δυστυχώς, δεν είχε το θάρρος να το εφαρμόσει.

Μέχρι να προκύψουν σαφή στοιχεία για τη χημική επίθεση, πρέπει να θυμηθούμε τι συμβαίνει στη Συρία: δεν είναι μια μάχη μεταξύ του καλού, του κακού και του άσχημου. Αυτό που συμβαίνει είναι ένας αγώνας μεταξύ του κακού, του χειρότερου (Αλ Κάιντα) και του σατανικού (DAESH) και δεν πρέπει με τίποτα να επικρατήσουν οι τελευταίοι «για μια χούφτα δολάρια».

Continue Reading

PEACE & SECURITY

Ο Ερντογάν και οι fault lines της τουρκικής κοινωνίας

ΓΙΩΡΓΟΣ Ξ. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ

Published

on

H Toυρκία εγκαταλείπει μετά από σχεδόν έναν αιώνα το σύστημα διακυβέρνησης του Κεμάλ Ατατούρκ καθώς ο πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν πέτυχε μια οριακή νίκη στο δημοψήφισμα (51,3% υπέρ – 48,7% κατά) για τις προεδρικές υπερεξουσίες. Το αποτέλεσμά εμφάνισε μια χώρα έντονα διχασμένη και ανέδειξε τις ήδη υφιστάμενες πολιτικό – ιδεολογικές, κοινωνικές και οικονομικές διαφορές.

Η αποκωδικοποίηση των αποτελεσμάτων εγείρει το ερώτημα αν και κατά πόσο οι fault lines της τουρκικής κοινωνίας ενδέχεται να εξελιχθούν σε «αχίλλειος πτέρνα» του Ερντογάν. Η κοινωνία χαρακτηρίζεται από μια πόλωση που θα κλιμακωθεί περαιτέρω από τις συνήθεις πρακτικές του Ερντογάν (ισλαμική- εθνικιστική ρητορική, εκφοβισμός, βία και δημιουργία εσωτερικών εχθρών).

Η πλειοψηφία των μεγάλων πόλεων της δυτικής Τουρκίας καθώς και τα Αδανα και η Αττάλεια ψήφισαν κατά του προεδρικού συστήματος ενώ οι πόλεις της Ανατολίας ψήφισαν υπέρ. Τις προεδρικές υπερεξουσίες απέρριψαν οι ψηφοφόροι του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), του φίλο-κουρδικού Κόμματος της Δημοκρατίας των Λαών (HDP) καθώς και το μορφωμένο αστικό εκλογικό σώμα του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (MHP) που αγνόησε τις εντολές της ηγεσίας του.

Οι αλαζονικές πολιτικές του Ερντογάν στρέφουν εναντίον του και τη θρησκευόμενη νεανική μεσοαστική τάξη που αναπτύχθηκε υπό τη διακυβέρνηση του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) αλλά παραμένει προσανατολισμένη προς την Ευρώπη. Δεν επιθυμεί να τεθεί κάτω ένα αυταρχικό σύστημα εξουσίας που θα της στερήσει τις ελευθερίες της. Ταυτόχρονα σοβαρότατο πρόβλημα αντιμετωπίζουν από τις εκτεταμένες διώξεις στον επιχειρηματικό κόσμο και οι αποκαλούμενες «Τίγρεις της Ανατολίας» που ευνοήθηκαν και υποστηρίχτηκαν από την κυβέρνηση του AKP. Εκατοντάδες επιχειρηματίες έχουν φυλακιστεί με την κατηγορία της συνομωσίας και περίπου 800 εταιρείες συνολικού ύψους 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων έχουν κατασχεθεί.

Η κουρδική μειονότητα αποτελεί ένα άλλο «καυτό» πρόβλημα που εντάσσεται στο πλαίσιο των fault lines. Το κουρδικό πρόβλημα αν και βολεύει κατά περιόδους τον Ερντογάν (ισλαμιστική – εθνικιστική ρητορική ) εντούτοις μπορεί να εξελιχθεί σε μια επικίνδυνη απειλή με τραγικές επιπτώσεις πάνω στην τουρκική επικράτεια. Η δράση του PKK συνδέεται άμεσα και με τους σύριους Κούρδους που έχουν στόχο να δημιουργήσουν μια αυτόνομη περιοχή μέσα στη βόρεια Συρία. Η κυβέρνηση της Άγκυρας φοβάται ότι ένα συριακό αυτόνομο κρατίδιο θα ενισχύσει το αίσθημα των τούρκων Κούρδων για απόσχιση και δημιουργία ενός δικού τους κρατιδίου. Ωστόσο αυτό εξαρτάται από τα γεωπολιτικά συμφέροντα Ουάσιγκτον και Μόσχας, σε τι τους είναι και πόσο θα τους είναι χρήσιμος ο Ερντογάν και το πως χειρίζονται το κουρδικό πρόβλημα ως μοχλό πίεσης.

Η φίμωση και ο έλεγχος διάφορων ΜΜΕ τονίζει τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ φίλο-ερντογανικών και αντιφρονούντων διανοούμενων και δημοσιογράφων. Οι φυλακίσεις και ο εκφοβισμός εκατοντάδων δημοσιογράφων έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από ανθρωπιστικές οργανώσεις και από ευρωπαίους αξιωματούχους. Η ελεύθερη και ερευνητική δημοσιογραφία καταργείται αν οι αποκαλύψεις και το ρεπορτάζ δεν συμφωνούν με την ιδεολογία και την πολιτική του Ερντογάν.

Οι fault lines της τουρκικής κοινωνίας αναμένεται να γίνουν ακόμα πιο έντονες από τον αυταρχισμό του πρόεδρου Ερντογάν ο οποίος απόκτησε πλέον τις υπερεξουσίες που επιθυμούσε και δείχνει να θέλει να γίνει «πατέρας» μόνων των «δικών του παιδιών». Η ευημερία των πολιτών έσβηνε κάπως τις fault lines και δεν τις άφηνε να γίνουν έντονες αλλά η κατάσταση είναι πλέον διαφορετική. Ενδέχεται να είναι αυτές που θα καθορίσουν και το μέλλον του Ερντογάν αν η τουρκική οικονομία δεν παρουσιαστεί ανθεκτική στην πτωτική πορεία που τη χαρακτηρίζει. Ο Ερντογάν έπεσε θύμα της δημογραφικής αλλαγής που ο ίδιος προώθησε. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες εκατομμύρια τούρκοι πολίτες μετακόμισαν από την ύπαιθρο στις πόλεις και επωφελήθηκαν από την οικονομική ανάπτυξη.

Continue Reading

Trending

Copyright © 2017 PRESSCODE