Ελλάδα-Κύπρος: Ισχυροποίηση των σχέσεων με Αίγυπτο και Ισραήλ

Η Ελλάδα και η Κύπρος, τους επόμενους δύο μήνες, θα υλοποιήσουν δύο σημαντικές Τριμερείς Συνόδους Κορυφής με την Αίγυπτο και το Ισραήλ.

Οι συναντήσεις αξιωματούχων σε ανώτατο επίπεδο, συνιστούν αποτέλεσμα των διαρκών προσπαθειών για την περαιτέρω σύσφιξη των σχέσεων των εν λόγω κρατών καθώς και την προώθηση και ανάπτυξη της συνεργασίας τους σε σημαίνοντες τομείς της οικονομίας και της πολιτικής στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Τα επενδυτικά προγράμματα, η ενέργεια, η αντιμετώπιση των κοινών απειλών στην περιοχή και η παρουσία κοινών συμφερόντων, έχουν κινητοποιήσει τις ηγεσίες των τεσσάρων κρατών με στόχο την ενίσχυση, έτι περαιτέρω, της συνεργασίας τους. Ωστόσο, οι ανωτέρω πρωτοβουλίες θα πρέπει να αξιολογηθούν επί τη βάσει των εξελίξεων και των μεταβλητών που λαμβάνουν χώρα στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και με ποιον τρόπο αυτές οι εξελίξεις επηρεάζουν ή δύνανται να επηρεάσουν τις σχέσεις μεταξύ των κρατών. Κύριες μεταβλητές είναι αφενός η παρατεταμένη κρίση στη Συρία, σε συνδυασμό με την παρουσία του Ισλαμικού Κράτους (ISIS) και τη μαζική ροή προσφύγων που συνεπάγεται και αφετέρου ο ρόλος που διαδραματίζει η Τουρκία στην περιοχή, σε συνδυασμό με τη διαφαινόμενη ισχυροποίηση του Τούρκου Προέδρου Recep Tayyip Erdogan, μετά το πέρας των βουλευτικών εκλογών. Τέλος, η λύση του Κυπριακού αλλά και το Παλαιστινιακό ζήτημα συμπληρώνουν το σύνολο των μεταβλητών που δύνανται να επηρεάσουν τις συνεργασίες της Ελλάδος και της Κύπρου με την Αίγυπτο και το Ισραήλ.

Τον Δεκέμβριο, η Αθήνα θα φιλοξενήσει την Τριμερή Σύνοδο Κορυφής Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου, την τρίτη κατά σειρά συνάντηση των κρατών σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο, ύστερα από τις συναντήσεις στο Κάιρο και τη Λευκωσία την 8η Νοεμβρίου 2014 και την 29η Απριλίου 2015, αντίστοιχα. Η Τριμερής Σύνοδος στην Αθήνα καταδεικνύει την ισχυρή διάθεση συνεργασίας και την παρουσία κοινών συμφερόντων που επιδιώκουν να εκμεταλλευθούν και να μεγιστοποιήσουν τα τρία κράτη, ενώ δεν θα πρέπει να αγνοηθεί το γεγονός ότι η παρουσία του Αιγύπτιου Προέδρου Abdel Fattah el-Sisi, αποτελεί την πρώτη επίσημη επίσκεψη του στην Ελλάδα. Οι επαφές και οι συναντήσεις ανάμεσα σε Έλληνες και Αιγύπτιους αξιωματούχους έχουν λάβει χώρα ήδη από τον Αύγουστο του 2015 και ήταν εντατικές κατά τη διάρκεια των τελευταίων μηνών.

Τον Αύγουστο, με αφορμή τις εκδηλώσεις για τα εγκαίνια της νέας διώρυγας του Σουέζ, ο Έλληνας Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας είχε επαφές και συζητήσεις με τον Αιγύπτιο Πρόεδρο, αναφορικά με ζητήματα που άπτονταν της οικονομικής και ναυτιλιακής συνεργασίας, της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών, ενώ ταυτόχρονα τέθηκαν οι βάσεις για τη Τριμερή Σύνοδο στην Αθήνα. Οι επαφές και οι πρωτοβουλίες της Ελλάδας, της Κύπρου και της Αιγύπτου για τη διοργάνωση της Τριμερούς συνάντησης και η αμοιβαία προσήλωσή τους για διαρκή και στενή συνεργασία σφραγίστηκε με το κοινό ανακοινωθέν που εξέδωσαν στις 30 Σεπτεμβρίου 2015 οι Υπουργοί Εξωτερικών των τριών χωρών, ύστερα από συνάντηση που είχαν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Σημαντικό στοιχείο είναι η δήλωση του Κύπριου Υπουργού Εξωτερικών κ. Κασουλίδη, χαρακτηρίζοντας τις συναντήσεις των αξιωματούχων των τριών κρατών ως «θεσμό».

Βασικά σημεία της κοινής ανακοίνωσης, τα οποία πιθανόν θα συζητηθούν και θα επιβεβαιωθούν στην επικείμενη Τριμερή Σύνοδο Κορυφής στην Αθήνα, είναι αφενός η προώθηση πολιτικής λύσης στη κρίση της Συρίας και της Λιβύης, η καταπολέμηση της διεθνούς τρομοκρατίας και του ISIS, καθώς και η αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης σε συνδυασμό με τις αυξημένες μεταναστευτικές ροές και αφετέρου η ενίσχυση της συνεργασίας στο τομέα της ενέργειας, μέσω των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, με σεβασμό στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου και της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της θάλασσας (UNCLOS). Παράλληλα, τόνισαν την ανάγκη για άμεσες διαπραγματεύσεις αναφορικά με την οριοθέτηση των παρακείμενων θαλάσσιων ζωνών τους, καθώς το προσφάτως ανακαλυφθέν κοίτασμα φυσικού αερίου «Zohr» στην ΑΟΖ της Αιγύπτου δύναται να αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα για την περιφερειακή συνεργασία και ευημερία. Τέλος, υπογραμμίσθηκε η ανάγκη ανάπτυξης στενότερης συνεργασίας με την ΕΕ σε σειρά από τομείς και τονίσθηκε ο σημαίνων ρόλος της Αιγύπτου για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Επιπρόσθετα, τον Ιανουάριο του 2016 θα πραγματοποιηθεί στη Λευκωσία και η πρώτη Τριμερής Σύνοδος Κορυφής ανάμεσα στην Ελλάδα, τη Κύπρο και το Ισραήλ. Πιθανότατα, μία ημέρα πριν τη Σύνοδο Κορυφής θα λάβει χώρα στην Ιερουσαλήμ σειρά κυβερνητικών συναντήσεων ανάμεσα στις ελληνικές και ισραηλινές αρχές. Η Τριμερής Σύνοδος, θα υλοποιηθεί σχεδόν ένα χρόνο μετά τις τριμερείς διαβουλεύσεις σε επίπεδο Γ.Γ. των ΥΠΕΞ των τριών κρατών στην Αθήνα, τον Νοέμβριο 2014.

Ήδη από το καλοκαίρι του 2015 έχουν λάβει χώρα σημαντικές επαφές σε διμερές επίπεδο ανάμεσα στο Ισραήλ, την Ελλάδα και τη Κύπρο, τόσο σε επίπεδο υπουργών όσο και σε επίπεδο ηγετών. Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης έχει πραγματοποιήσει συνεχείς επαφές με τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό Benjamin Netanyahu, ενώ και ο Έλληνας Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας ολοκλήρωσε προσφάτως την επίσημη επίσκεψη του, για πρώτη φορά στο Ισραήλ, έχοντας επαφές με τον Ισραηλινό ομόλογό του και άλλους υψηλά ιστάμενους αξιωματούχους. Η διαφαινόμενη Τριμερής Σύνοδος Κορυφής συνιστά ένα ακόμη θετικό βήμα ανάμεσα στα τρία κράτη με στόχο την εντατικοποίηση της συνεργασίας σε σειρά από τομείς, προσφέροντας ουσιαστικά στη διασφάλιση της περιφερειακής σταθερότητας. Στη Σύνοδο, κύριο θέμα αναμένεται να είναι η συνεργασία στους τομείς της ενέργειας, της οικονομίας και του εμπορίου, ενώ σημαντικό ρόλο επιθυμούν να διαδραματίσουν η Κύπρος και η Ελλάδα στις σχέσεις της ΕΕ με το Ισραήλ. Παράλληλα, αναμένεται να γίνει αναφορά τόσο στην επίλυση του Κυπριακού όσο και στις σχέσεις του Ισραήλ με την Παλαιστινιακή Αρχή. Αξίζει να επισημανθούν, οι πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει ο κ. Αναστασιάδης για πρόσκληση των δύο πλευρών στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και τις προσπάθειες που έχει καταβάλλει για την εξομάλυνση των σχέσεων με στόχο την επιστροφή στον ειρηνευτικό διάλογο. Αντίστοιχες ενέργειες ανέλαβε και ο Έλληνας Πρωθυπουργός, καθώς πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στην Παλαιστίνη, ενώ προσκάλεσε στην Αθήνα τον Πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής Mahmud Abbas. Τόσο η Αθήνα όσο και η Λευκωσία επιθυμούν να συνεισφέρουν στην ενίσχυση των προσπαθειών για την επίτευξη διαλόγου ανάμεσα στο Ισραήλ και την Παλαιστινιακή Αρχή. Εντούτοις, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η πιθανή πρόθεση της Ελλάδας, σύμφωνα με τις δημοσιογραφικές πηγές, να αναγνωρίσει το Ελληνικό Κοινοβούλιο το Παλαιστινιακό κράτος. Θα πρέπει να παρακολουθήσουμε το επόμενο χρονικό διάστημα τις προθέσεις της Αθήνας, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο θα υποδεχθεί το Τελ Αβίβ την πιθανή πραγματοποίηση της ανωτέρω πρωτοβουλίας. Η επίσημη επίσκεψη του Παλαιστίνιου Προέδρου θα λάβει χώρα σχεδόν ένα μήνα πριν την υλοποίηση της προγραμματισμένης Τριμερής Συνόδου Κορυφής στη Λευκωσία και δεν αποκλείεται να υπάρξουν αντιδράσεις από το Ισραήλ. Ωστόσο, να υπενθυμίσουμε ότι η Κύπρος, ήδη από το 1988, έχει αναγνωρίσει το Παλαιστινιακό κράτος, γεγονός που δεν έχει επηρεάσει την ανάπτυξη ισχυρών δεσμών με το Ισραήλ και την αξιοποίηση των κοινών συμφερόντων στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Σε κάθε περίπτωση, υφίσταται το ενδεχόμενο η πρωτοβουλία της ελληνικής ηγεσίας τη δεδομένη χρονική στιγμή, να επηρεάσει σημαντικά τις διμερείς σχέσεις της με το Ισραήλ. Η Αθήνα από την πλευρά της οφείλει να αξιοποιήσει τις προοπτικές της στρατηγικής συνεργασίας με το Τελ Αβίβ και να επιδιώξει τη διεύρυνση της σε σειρά από τομείς, όπως η οικονομία, η έρευνα, η τεχνολογία, αποφεύγοντας το λάθος που είχε διαπράξει η Τουρκία όσον αφορά τις σχέσεις που είχε αναπτύξει με το Ισραήλ, οι οποίες βασίζονταν σε ένα κύριο πυλώνα, αυτόν της ασφάλειας.

Αναφορικά με το τομέα της ενέργειας, ο οποίος θα αποτελέσει το κύριο θέμα συζήτησης στην ατζέντα των δύο Τριμερών Συνόδων Κορυφής, θα πρέπει να επισημανθούν τα κάτωθι. Η ανακάλυψη του κοιτάσματος φυσικού αερίου «Zohr» στην αιγυπτιακή ΑΟΖ δύναται να οδηγήσει σε σημαντικές εξελίξεις και στην ανάγκη επιτάχυνσης των συνεργασιών ανάμεσα στα κράτη της περιοχής. Δεδομένου ότι το κοίτασμα εντοπίζεται πλησίον των ορίων της κυπριακής και αιγυπτιακής ΑΟΖ, το ενδιαφέρον των εταιρειών ενέργειας που δραστηριοποιούνται ή επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, αναμένεται να είναι ιδιαιτέρως αυξημένο με στόχο την ανακάλυψη νέων κοιτασμάτων εντός της κυπριακής ΑΟΖ. Ως εκ τούτου, τόσο η θέση της Λευκωσίας όσο και του Καΐρου αναβαθμίζεται στην περιοχή, δίδοντας τη δυνατότητα να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου. Επίσης, όπως κατεγράφη και στη κοινή ανακοίνωση των Υπουργών Εξωτερικών της Ελλάδας, της Κύπρου και της Αιγύπτου, η ανακάλυψη του κοιτάσματος καθιστά αναγκαίες τις διαβουλεύσεις τόσο ανάμεσα στην Αθήνα και το Κάιρο, όσο και ανάμεσα στην Αθήνα και τη Λευκωσία ως προς την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών τους, καθώς η Κύπρος έχει ήδη οριοθετήσει τις θαλάσσιες ζώνες της με την Αίγυπτο από το 2003.

Αν και η πρόθεση της Ελλάδας και της Αιγύπτου έχει διατυπωθεί επανειλημμένως στις Τριμερείς Συνόδους Κορυφής που έχουν λάβει χώρα, μέχρις στιγμής δεν έχουν υλοποιηθεί ουσιαστικά βήματα. Εδώ, αξίζει να αναφερθεί ότι σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η επιθυμία του Καΐρου να διορθώσει το «τεχνικό σφάλμα», που είχε προκύψει αναφορικά με την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών ανάμεσα στα δύο κράτη, καθώς δεν αναγνωρίζει την επήρεια της νήσου Καστελόριζο και ως εκ τούτου την επαφή της ελληνικής ΑΟΖ με την αιγυπτιακή, θέση που διαρκώς εκφράζει η Τουρκία. Επομένως, στην επόμενη Τριμερή Σύνοδο Κορυφής στην Αθήνα, αναμένεται να φανεί αν οι αρμόδιες τεχνικές επιτροπές έχουν προχωρήσει στις απαραίτητες ενέργειες, υλοποιώντας σημαντικά βήματα προς την επίτευξη των προσπαθειών για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών ανάμεσα στην Ελλάδα και την Αίγυπτο.

Το κοίτασμα «Zohr» παράλληλα, επηρεάζει σημαντικά τις πολιτικές του Ισραήλ στον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου. Δεδομένου ότι η επιλογή εξαγωγής του ισραηλινού φυσικού αερίου προς το Κάιρο απομακρύνεται, καθώς το τελευταίο φαίνεται ότι μπορεί να καλύψει τις ενεργειακές του ανάγκες από το προσφάτως ανακαλυφθέν κοίτασμα, το Τελ Αβίβ αναζητά εναλλακτικές επιλογές, με την ευρωπαϊκή αγορά να αποτελεί τον πιθανότερο προορισμό του φυσικού αερίου του. Επιπρόσθετα, η Αίγυπτος επιζητά την εξαγωγή του φυσικού αερίου της προς την αγορά της ΕΕ, όπως επισήμανε ο Υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου Sameh Shukri σε συνέντευξή του στη «Καθημερινή».

Οι ενεργειακοί διάδρομοι που προσφέρονται με προορισμό την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας είναι τρεις. Ο πρώτος διάδρομος είναι η μεταφορά του φυσικού αερίου μέσω αγωγού στο έδαφος της Τουρκίας με προορισμό την ΕΕ, ο δεύτερος είναι ο ελληνικής έμπνευσης αγωγός East Med με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση που θα συνδέει τα κοιτάσματα του Ισραήλ και της Κύπρου μέσω του εδάφους της Ελλάδας και ο τρίτος ενεργειακός διάδρομος είναι η μεταφορά μέσω αγωγού στους σταθμούς υγροποίησης στην Αίγυπτο και αξιοποίηση πλοίων LNG προς σταθμούς επαναεριοποίησης. Η επιλογή του πρώτου διαδρόμου αν και έχει εξετασθεί από τη Κύπρο, το Ισραήλ και την Αίγυπτο φαίνεται να μην αποτελεί τη καλύτερη δυνατή επιλογή, δεδομένου ότι, τόσο η προϋπόθεση της άμεσης επίλυσης του Κυπριακού, όσο και ευρύτεροι γεωπολιτικοί λόγοι δεν προσφέρουν τη δυνατότητα να ευδοκιμήσει η συγκεκριμένη προοπτική. Η Τουρκία δεν θεωρείται αρκετά αξιόπιστος ενεργειακός δρών, ύστερα και από τις επικίνδυνες πολιτικές που υιοθετεί στην εγγύς περιοχή, τις προβληματικές έως κακές σχέσεις που έχει με τις τρεις χώρες, ενώ σημαντικός παράγων συνιστά η παραμονή της υφιστάμενης τουρκικής ηγεσίας, ύστερα από την πολιτική ενίσχυση που απέκτησε στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές. Αναφορικά με την επιλογή του αγωγού East Med, αν και το Ισραήλ δεν τον υποστήριζε σθεναρά, είναι πιθανό οι εξελίξεις που θα επιφέρει το νέο κοίτασμα «Zohr» να ωθήσουν τις αρχές του Τελ Αβίβ να αναθεωρήσουν την αρνητική τους στάση και να επαναξιολογήσουν τα οφέλη που δύναται να προσφέρει. Τέλος, η επιλογή της τρίτης ενεργειακής οδού συγκεντρώνει αρκετές πιθανότητες. Το LNG προσφέρει στις χώρες παραγωγούς ενέργειας δυνατότητες ευελιξίας για την εξαγωγή φυσικού αερίου αποφεύγοντας την εξάρτησή τους από τις χώρες διέλευσης. Επίσης, η Αίγυπτος διαθέτει ήδη στο έδαφος της τους απαραίτητους σταθμούς υγροποίησης του φυσικού αερίου, ενώ και η Ελλάδα δύναται να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στη μεταφορά του αερίου προς την ευρωπαϊκή αγορά, αρχικώς μέσω του σταθμού επαναεριοποίησης στην Αλεξανδρούπολη και έπειτα με τη μεταφορά του αερίου μέσω του διασυνδετηρίου αγωγού IGB στη Βουλγαρία ή και μέσω του αγωγού TAP. Στα ανωτέρω στοιχεία θα πρέπει να συμπεριληφθεί η πιθανότητα καθυστέρησης υλοποίησης του αγωγού Turkish Stream, εφόσον οι σχέσεις Ρωσίας-Τουρκίας θα παραμένουν ιδιαιτέρως τεταμένες, ύστερα από τη κατάρριψη του ρωσικού πολεμικού αεροσκάφους από τη Τουρκία στα σύνορα της με τη Συρία. Εάν η Ρωσία προχωρήσει στην ανωτέρω ενέργεια, η σημασία των κοιτασμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο αναβαθμίζεται έτι περαιτέρω, ενώ οι δυνατότητες ενεργειακής συνεργασίας των τεσσάρων κρατών δύνανται να προσφέρουν σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά και παράλληλα ικανοποιούν την πολιτική διαφοροποίησης των πηγών και των οδεύσεων που επιζητά η ΕΕ.

Όσον αφορά στην περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα, οι τέσσερις χώρες διακατέχονται από κοινές αντιλήψεις και διαθέτουν κοινά συμφέροντα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Η κρίση στη Συρία, στη Λιβύη και σε άλλες περιοχές της Μέσης Ανατολής και η ισχυρή παρουσία του ISIS στην εγγύς περιοχή αποτελούν σημαντικές εστίες έντασης και αποσταθεροποίησης στην εν λόγω περιοχή, ενώ και η ίδια η Αίγυπτος έχει δεχθεί σειρά επιθέσεων στο έδαφος της, από το λεγόμενο Ισλαμικό Κράτος. Επομένως, οι διαρκείς προσπάθειες συντονισμού και συνεργασίας ανάμεσα στα τέσσερα κράτη και η ανάληψη πρωτοβουλιών με στόχο την από κοινού αντιμετώπιση των απειλών, καθιστούν τις τριμερείς συνεργασίες σημαντικό πυλώνα ασφάλειας και σταθερότητας στην περιοχή. Η δραστηριοποίηση των εν λόγω κρατών στην Ανατολική Μεσόγειο, η οποία περιβάλλεται από ένα «τρίγωνο» αποσταθεροποίησης ανάμεσα στην Ουκρανία, τη Λιβύη και τη Συρία, συνιστά την αναβάθμιση του γεωστρατηγικού ρόλου τους. Ένας ακόμη παράγοντας που υπογραμμίζει τη σημασία των στρατηγικών τριμερών συνεργασιών για την περιφερειακή σταθερότητα, είναι οι εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στα σύνορα της Συρίας με τη Τουρκία και τις επικίνδυνες πρωτοβουλίες που ανέλαβε η Άγκυρα, καταρρίπτοντας το ρωσικό πολεμικό αεροσκάφος, δημιουργώντας τριγμούς ανάμεσα στα κράτη της Δύσης και της Ρωσίας, ως προς την από κοινού αντιμετώπιση του ISIS και την υιοθέτηση πολιτικής λύσης για την αντιμετώπιση της κρίσης στη Συρία. Δεν θα πρέπει να αγνοηθεί ότι η παρατεταμένη κρίση αποτελεί τη κύρια πηγή των μεγάλων σε αριθμό μεταναστευτικών ροών και της προσφυγικής κρίσης που εξελίσσονται, τόσο στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ όσο και στα σύνορα των χωρών που βρίσκονται στο εγγύς εξωτερικό της Συρίας, γεγονός που καθιστά πιο αναγκαία από ποτέ την επίτευξη βιώσιμης λύσης στη συριακή κρίση. Οι ριψοκίνδυνες πολιτικές που υιοθετεί η Τουρκία, σε συνδυασμό με τις κατηγορίες που της προσάπτουν για ανάπτυξη ιδιάζουσας σχέσης με το ISIS, καθιστούν την Άγκυρα μέρος του προβλήματος στην επίλυση της συριακής κρίσης, δυσχεραίνοντας τις προσπάθειες συντονισμένων ενεργειών που επιθυμούν να αναλάβουν σημαντικοί δρώντες (ΗΠΑ, Γαλλία, Ρωσία) στην περιοχή.

Δεδομένων των ανωτέρω εξελίξεων, οι εντεινόμενες προσπάθειες για εμβάθυνση των συνεργασιών ανάμεσα στην Ελλάδα, τη Κύπρο, την Αίγυπτο και το Ισραήλ, αναβαθμίζουν τη γεωπολιτική τους σημασία στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, καταδεικνύοντας το σημαίνοντα ρόλο που δύνανται να διαδραματίσουν, την ίδια στιγμή που η Τουρκία αδυνατεί να υποστηρίξει με επιτυχία το ρόλο του περιφερειακού ηγεμόνα που διαρκώς επιζητεί. Αν και στη πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ για τη Προσφυγική κρίση στις 29 Νοεμβρίου, η Τουρκία σε συνεργασία με τις ευρωπαϊκές αρχές εκλήθη να λάβει σημαντικές πρωτοβουλίες με στόχο την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης, η εν συνόλω παρουσία της και οι πολιτικές που υιοθετεί την καθιστούν έναν απρόβλεπτο δρώντα και ως εκ τούτου δημιουργεί ιδιαίτερους προβληματισμούς ως προς τις προθέσεις και της στοχεύσεις της σε μια ιδιαίτερα δύσκολη χρονική στιγμή για την περιοχή της Συρίας και ευρύτερα της Ανατολικής Μεσογείου.

Συμπερασματικά, οι Τριμερείς Σύνοδοι Κορυφής της Ελλάδας και της Κύπρου με την Αίγυπτο και το Ισραήλ, σε συνδυασμό με τις σημαντικές γεωπολιτικές εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στο εγγύς εξωτερικό της Ανατολικής Μεσογείου, αποτελούν σημαντικά βήματα προς τη διασφάλιση της σταθερότητας και της ευημερίας των κρατών της περιοχής. Η Κύπρος μετέχει ενεργά στη διεύρυνση των συνεργασιών των κρατών στην περιοχή, ενώ η Ελλάδα από την πλευρά της επιδεικνύει ιδιαίτερη προθυμία για την περαιτέρω εμβάθυνση των σχέσεων της σε ευαίσθητους τομείς, όπως η ενέργεια, η ασφάλεια και η οικονομία.

Επιπρόσθετα, τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος αποτελούν σημαίνοντες δρώντες στην προσπάθεια της Αιγύπτου και του Ισραήλ για ενίσχυση των συνεργασιών τους με την ΕΕ. Η τρίτη κατά σειρά Τριμερής Σύνοδος Κορυφής Ελλάδας Κύπρου και Αιγύπτου, εγκαθιδρύει ένα σταθερό πλαίσιο συνεργασίας και εμβάθυνσης των σχέσεων των τριών κρατών, με στόχο την αξιοποίηση από κοινού των αμοιβαίων συμφερόντων στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Επιπλέον, η πραγματοποίηση της πρώτης Τριμερούς Συνόδου Κορυφής της Ελλάδας και της Κύπρου με το Ισραήλ, συνιστά ένα ακόμη σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη στρατηγικών συνεργασιών ανάμεσα στα τρία κράτη, στα πρότυπα των Τριμερών Συνόδων με την Αίγυπτο. Κοινός παρανομαστής αυτών των διεργασιών αποτελεί τόσο ο τομέας της ενέργειας, όσο και ο τομέας της άμυνας και ασφάλειας, οι οποίοι προσφέρουν ένα πεδίο σύγκλισης συμφερόντων, δημιουργώντας ένα σημαντικό πυλώνα σταθερότητας σε μια ιδιαίτερα αποσταθεροποιημένη περιοχή. Τέλος, πρέπει να επισημανθούν οι πρωτοβουλίες του Κύπριου Προέδρου κ. Αναστασιάδη έπειτα από συνεννόηση με την ελληνική πολιτική ηγεσία, για την ανάπτυξη επαφών και τη διερεύνηση πιθανών συνεργασιών με την Ιορδανία. Οι επαφές της Λευκωσίας με το Αμμάν είχαν ως αποτέλεσμα την ανακοίνωση περί οικοδόμησης τριμερούς συνεργασίας με κύριο θέμα την ενέργεια, καταγράφοντας ένα ακόμη θετικό βήμα με στόχο την διεύρυνση των συνεργασιών στην ευρύτερη περιοχή και επιβεβαιώνοντας τις προθέσεις της Κύπρου και της Ελλάδας για την ανάληψη ενεργότερου ρόλου στην Ανατολική Μεσόγειο.