Connect with us

ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Το Ιράν αλλάζει την ευρωπαϊκή ενεργειακή σκακιέρα

ΓΙΩΡΓΟΣ Ξ. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ

Published

on

H επίτευξη μιας συμφωνίας Ουάσιγκτον και Τεχεράνης για το αμφιλεγόμενο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα αναμένεται να αλλάξει ριζικά την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή και να επηρεάσει σημαντικά την ευρωπαϊκή ενεργειακή σκακιέρα υπονομεύοντας την κυριαρχία του ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά.

Το Ιράν γνωρίζει πως μια συμφωνία με τη Δύση θα εξαργυρωθεί οικονομικά καθώς θα τερματιστούν οι διεθνείς κυρώσεις που του έχουν επιβληθεί και θα αρθεί η διεθνής απομόνωσή του. Η ΕΕ από την πλευρά της θα εκμεταλλευτεί την επανένταξη του Ιράν για να διαφοροποιήσει τις ενεργειακές πηγές της και να παρακάμψει τη Ρωσία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί μια νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της που βασίζεται: στη διαφοροποίηση του εξωτερικού ενεργειακού εφοδιασμού, την αναβάθμιση των ενεργειακών υποδομών, η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας και η εξοικονόμηση ενέργειας.

Οι διάφορες διπλωματικές κινήσεις ΕΕ και Τεχεράνης στη διεθνή σκηνή υποδηλώνουν ότι έχει αρχίσει έντονα να καλλιεργείται το έδαφος συνεισφοράς του Ιραν στην επίτευξη μιας ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας. Οι δηλώσεις αξιωματούχων της ΕΕ και του Ιράν φαίνεται να το επιβεβαιώνουν. Συγκεκριμένα:

Ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Επίτροπος Ενέργειας Maros Sefcovic δήλωσε, σύμφωνα με τη Hurriyet Daily News, ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να εισάγει φυσικό αέριο από το Τουρκμενιστάν μέσω του Ιράν. Αποκάλυψε ότι έχει συζητήσει με το Τουρκμενιστάν τη δυνατότητα κατασκευής ενός αγωγού που θα διασχίζει την Κασπία καθώς και μέσω του Ιράν.

O ιρανός πρέσβης στο Αζερμπαϊτζάν Mohsen Pakayin, σύμφωνα με το gulfbusiness, δήλωσε ότι το Ιράν μπορεί να συνδεθεί και με τον Trans Anatolian Pipeline (TANAP) που θα μεταφέρει το αζέρικο φυσικό αέριο στις ευρωπαϊκές αγορές. Η κατασκευή του ΤΑΝΑP θα κοστίσει 7 δις. δολάρια και η αρχική δυνατότητα μεταφοράς φυσικού αερίου υπολογίζεται σε 16 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) το χρόνο που μπορεί να αυξηθεί και σε 31 bcm. O TAΝΑP αποτελεί μέρος του Southern Gas Corridor και θα συνδέεται με το σχεδιαζόμενου Trans Adriatic Pipeline (TAP).

O ιρανός υπουργός Πετρελαίου Bijan Namdar Zanganeh δήλωσε σύμφωνα με το Bloomberg ότι η χώρα του θα ευνοούσε και τη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου LNG προς την Ευρώπη αντί για την κατασκευή ενός αγωγού.

Το Ιραν διαθέτει τα ενεργειακά αποθέματα και τη γεωπολιτική θέση για να διαδραματίσει σημαντικό ρολο στη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης από τη Ρωσία. Τα ιρανικά αποδεδειγμένα αποθέματα φυσικού αερίου είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακά. Σύμφωνα με το BP Statistical Review of World θεωρούνται από τα μεγαλύτερα σε παγκόσμιο επίπεδο και υπολογίζονται σε 33.8 τρισ. κυβικά μέτρα (tcm).

Όμως εξαιτίας της έλλειψης πρόσβασης στην τεχνολογία και σε επενδύσεων έχει μετατραπεί σε δίκτυο εισαγωγής φυσικού αέριου από το γειτονικό Τουρκμενιστάν. Οι εισαγωγές του από το Τουρκμενιστάν το 2014 ξεπέρασαν τα 10 δισ. κυβικά μέτρα.

Το Ιράν έχει σύνορα με την Τουρκία και με το Αζερμπαϊτζάν με το οποίο έχει διεξάγει και συνομιλίες για την ενεργειακή συνεργασία πάνω στη δυτική πλευρά της Κασπίας, που πρακτικά σημαίνει ότι οι αγωγοί που μεταφέρουν φυσικό αέριο έχουν πορεία προς την ΕΕ είτε μέσω της Τουρκίας είτε μέσω του Αζερμπαϊτζάν και της Μαύρης Θάλασσας.

Παράλληλα η Τεχεράνη εξετάζει και άλλους τρόπους συνεισφοράς στην επίτευξη της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας που δεν βασίζονται αποκλειστικά σε αγωγούς καθώς θα μπορούσε να βοηθήσει την Ευρώπη να αναπτύξει και μια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου LNG.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναζητεί απεγνωσμένα τρόπους για να διαφοροποιήσει τις πηγές εφοδιασμού της. Μια συμφωνία Δύσης – Τεχεράνης στις 30 Ιουνίου θα βάλει το Ιράν στη ενεργειακή σκακιέρα και θα ευνοήσει τις ενεργειακές πολιτικές της ΕΕ.

Η Ρωσία από την πλευρά της θα υποστεί πλήγμα από το άνοιγμα των τεράστιων ιρανικών κοιτασμάτων φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Το μερίδιο της Gazprom στην ενεργειακή ευρωπαϊκή αγορά θα μειωθεί και θα επηρεαστεί και η ικανότητά της να διαμορφώνει τις τιμές στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου.

Η κρίση της Ουκρανίας επηρέασε αρνητικά τις σχέσεις ΕΕ και Ρωσίας όπως και τις σχέσεις ΗΠΑ και Ρωσίας που έχουν αρχίζει με κάποιες εκατέρωθεν κινήσεις τους να κάνουν κάποιους αναλυτές να μιλάνε ακόμα και για ένα νέο «ψυχρό πόλεμο» στο πεδίο του ανταγωνισμού στη νοτιοανατολική Ευρώπη.

Το Ιράν θεωρείται ένα εργαλείο που μπορεί υπό τις κατάλληλες προϋποθέσεις να υπομονεύσει το μεγάλο ατού του προέδρου της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν, τη «διπλωματία των αγωγών» που μέσω αυτής κατάφερε να κάνει τη χώρα του να κυριαρχεί στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά.

ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Η Ελλάδα εξελίσσεται σε σημαντικό δρώντα στην Ανατολική Μεσόγειο;

Published

on

Η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου βρίθει ζητημάτων παρατήρησης της διεθνούς πολιτικής λόγω μίας σειράς γεγονότων που αναδύονται στο προσκήνιο , όπως η ευμετάβλητη κατάσταση στην Τουρκία λόγω του προσφάτως αποτυχημένου πραξικοπήματος, η προσφυγική κρίση, η εν εξελίξει συριακή κρίση αλλά και τα ενεργειακά ζητήματα. Η διεθνής γνώμη έχει στραφεί με ιδιαίτερη προσοχή σε αυτή την γεωγραφική περιοχή καθώς αποτελεί πυλώνα σταθερότητας για την Δύση αλλά και πρόσβασης στα αραβικά κράτη. Λόγω της γεωγραφικής εγγύτητας , η Ελλάδα ακολουθώντας ενεργή εξωτερική πολιτική καθίσταται σημαντικός δρώντας στις εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στην περιοχή, τόσο σε ζητήματα ασφάλειας και άμυνας όσο και γύρω από τα ενεργειακά και το εμπόριο. Αυτό αποδεικνύεται από την πρόσφατη Διάσκεψη για την Ανατολική Μεσόγειο που έλαβε χώρα στη Ρόδο στις 8 και 9 Σεπτεμβρίου αλλά και από την επικείμενη Ευρω-αραβική Σύνοδο που θα διεξαχθεί στην Αθήνα στις 3 και 4 Νοεμβρίου.   Η Ελλάδα ως κράτος-μέλος της Ε.Ε δύναται να αποτελέσει δίαυλο επικοινωνίας Ε.Ε και αραβικών χωρών έτσι ώστε να τεθούν διάφορα ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος στα πλαίσια συνεργασίας. Με αυτό τον τρόπο η Ελλάδα μπορεί να συμβάλλει στην διατήρηση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, που αποτελεί καίριο ζήτημα για αποφυγή μίας περαιτέρω επιδείνωσης της κατάστασης στην περιοχή.

Η Ελλάδα συμβάλλει στην διατήρηση της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο;

Όπως έγινε αντιληπτό και από την πρόσφατη συνάντηση για την Ανατολική Μεσόγειο στην Ρόδο, η Ελλάδα αποτελεί κινητήριο μοχλό για την συνεννόηση και συνεργασία των όμορων κρατών στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Σε αυτή τη συνάντηση έλαβαν μέρος χώρες όπως η Κύπρος, η Αίγυπτος, η Ιορδανία και ο Λίβανος που είναι άμεσα ενδιαφερόμενες για τις εξελίξεις στην περιοχή και έχουν ως άμεσο στόχο την διατήρηση της ασφάλειας και της ειρήνης ώστε να μην κλιμακωθεί η ένταση στη περιοχή γεγονός που θα έχει αλυσιδωτές συνέπειες στο εσωτερικό κάθε κράτους.  Ειδικά σε μία περίοδο όπου η Τουρκία δεν είναι αξιόπιστος συνομιλητής, η εμβάθυνση στις σχέσεις με τα γειτονικά κράτη αναδεικνύει την Ελλάδα στο επίκεντρο της περιοχής. Σε αυτό το πλαίσιο η Ελλάδα ως ορθολογικός δρώντας αναπτύσσει συνεργασίες με κράτη όπως το Ισραήλ, η Αίγυπτος, η Ιορδανία και ο Λίβανος εδραιώνοντας την θέση της στην περιοχή.

Τα κύρια ζητήματα που απασχολούν την Ανατολική Μεσόγειο και επηρεάζουν την σταθερότητα είναι η προσφυγική κρίση ως απόρροια του συριακού εμφυλίου και η καταπολέμηση της τρομοκρατίας.

Από την έναρξη του συριακού εμφυλίου και έπειτα έχει σημειωθεί έξαρση της προσφυγικής κρίσης με περισσότερο από 1εκ πρόσφυγες να έχουν περάσει στην Ευρώπη. Από αυτούς οι 800 χιλιάδες έχουν διέλθει από την Ελλάδα, ενώ τώρα ο αριθμός των προσφύγων που βρίσκονται στην ελληνική επικράτεια ανέρχεται στις 60 χιλιάδες σύμφωνα με στοιχεία του Συντονιστικού Οργάνου Διαχείρισης της Προσφυγικής Κρίσης .  Η Ελλάδα είναι από τις χώρες που έχουν επωμιστεί μεγάλο βάρος της προσφυγικής κρίσης και είναι άμεσα ενδιαφερόμενη προς μία στρατηγική που θα περιορίσει την έξαρση των προσφυγικών ροών. Για αυτό τον λόγο επιθυμεί την καλή συνεργασία με κράτη που έχουν δεχτεί μεγάλο κύμα προσφύγων όπως ο Λίβανος και η Ιορδανία.

Συγκεκριμένα ο Λίβανος διαθέτει ποσοστιαία τους περισσότερους πρόσφυγες, καθώς είναι μία χώρα 4,4εκ κατοίκων και έχει σχεδόν 1εκ πρόσφυγες στην επικράτειά του, 2/3 των οποίων ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Όσον αφορά την Ιορδανία, ο αριθμός των προσφύγων ανέρχεται στο 20% του πληθυσμού της χώρας με το κόστος να είναι 8% του Α.Ε.Π. Μία ενδεχόμενη επιδείνωση της κατάστασης στην περιοχή της Μέσης Ανατολής εγκυμονεί κινδύνους για έξαρση της μετανάστευσης προς την Ανατολική Μεσόγειο, για αυτό τον λόγο η Ελλάδα δύναται να αποτελέσει δίαυλο επικοινωνίας των κρατών με την Ε.Ε προκειμένου να υπάρξει οικονομική βοήθεια για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης. Αυτό συμβαίνει ήδη μεταξύ Ε.Ε-Ιορδανίας όπου η πρώτη συνδράμει έως τώρα με 28εκ ευρώ.  Εκτός από Λίβανο, Ιορδανία και η Αίγυπτος έχει μεγάλο αριθμό προσφύγων στο εσωτερικό της, που αγγίζουν τα 5εκ. Συνεπώς η εξωτερική πολιτική σύναψης συνεργασιών βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση για την Ελλάδα προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ροές προς την Ανατολική Μεσόγειο.

Πέρα από την προσφυγική κρίση, η Ελλάδα αναδεικνύει την παρουσία της στην Ανατολική Μεσόγειο ως πόλος σταθερότητας και ασφάλειας μέσω των στρατιωτικών συνεργασιών που έχει συνάψει τόσο με Ισραήλ όσο και με Αίγυπτο. Όσον αφορά το Ισραήλ, η Ελλάδα έχει αναπτύξει σημαντική συνεργασία σε θέματα άμυνας και ασφάλειας. Ανάμεσα στα δύο κράτη υπάρχει ανταλλαγή πληροφοριών για πιθανές απειλές ενώ διενεργούνται από κοινού στρατιωτικές ασκήσεις.

Αυτή η συνεργασία αποκτά ιδιαίτερο νόημα για την περιοχή μετά την πρόσφατη συμφωνία 10ετούς διάρκειας μεταξύ Ισραήλ και ΗΠΑ για παροχή στρατιωτικής βοήθειας 38δις δολαρίων, τονίζοντας έτσι την ανάγκη για σταθερότητα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.  Εκτός από το Ισραήλ ιδιαίτερα βαρυνούσης σημασίας είναι και οι στρατιωτικές ασκήσεις που λαμβάνουν χώρα από κοινού με την Αίγυπτο, ηγέτιδα δύναμη του αραβικού κόσμου. Άξια αναφοράς είναι η αεροναυτική άσκηση που διεξήχθη τον περασμένο Μάιο εν ονόματι «Μέδουσα», στα πλαίσια της στρατιωτικής συνεργασίας των δύο κρατών.

Γίνεται αντιληπτό ότι η Ελλάδα επιδιώκει να λάβει βασικό ρόλο στις εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στην Ανατολική Μεσόγειο και αφορούν την ασφάλεια και την διατήρηση της ειρήνης στην περιοχή.   Οι συνεργασίες με κράτη που έχουν ζητήματα με τις προσφυγικές ροές αλλά και οι στρατιωτικές συνεργασίες με ισχυρές δυνάμεις όπως Ισραήλ και Αίγυπτο ενισχύουν τον γεωστρατηγικό ρόλο της Ελλάδας. Η εξωτερική πολιτική που ασκεί η Ελλάδα διατηρώντας καλή σχέση με τα αραβικά κράτη είναι προς όφελος και της Ε.Ε η οποία δεν επιθυμεί μία ενδεχόμενη  όξυνση της προσφυγικής κρίσης.

Το εμπόριο με τα αραβικά κράτη εδραιώνει την παρουσία της Ελλάδας

Πέρα από τις πρωτοβουλίες της Ελλάδας για την διατήρηση της σταθερότητας και της ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, υπάρχουν άλλα 2 σημαντικά ζητήματα που μπορούν να συνδράμουν στην ενίσχυση της θέσης της στην περιοχή. Τόσο η ενεργειακή διπλωματία όσο και το διμερές εμπόριο με αραβικά κράτη μπορούν να μεγιστοποιήσουν τα οφέλη της Ελλάδας από την ενεργή παρουσία της στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι καλές σχέσεις της Ελλάδας με αραβικές χώρες λόγω της γεωγραφικής εγγύτητας έχουν συμβάλλει στην ανάπτυξη εμπορικών σχέσεων με αμοιβαία κέρδη. Όσον αφορά τον τομέα της ενεργειακής διπλωματίας , η ανακάλυψη κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στην ελληνική εξωτερική πολιτική καθώς υπάρχει η δυνατότητα άντλησης σημαντικού οφέλους.

Πιο συγκεκριμένα, στον τομέα του εμπορίου σύμφωνα με στοιχεία του 2013 οι εισαγωγές της Ελλάδας έφθασαν τα 3,5 δις ευρώ, ενώ οι εξαγωγές τα 3,3 δις ευρώ.  Από αυτά τα στοιχεία είναι εμφανές πως οι εμπορικές σχέσεις Ελλάδας με αραβικές χώρες βρίσκονται σε καλό επίπεδο και υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης με στόχο την διεύρυνση της οικονομικής συνεργασίας. Σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της Ελλάδας είναι η Αίγυπτος , η οποία απορροφά το 20,2% των ελληνικών εξαγωγών στην περιοχή της Β. Αφρικής και Μέσης Ανατολής. Η καλή σχέση Ελλάδας-Αιγύπτου είναι ιδιαίτερα χρήσιμη και για την Ε.Ε, καθώς το διμερές εμπόριο Ε.Ε-Αιγύπτου ανέρχεται στα 25,5 δις ευρώ. Παράλληλα η Αίγυπτος αποτελεί σημαντικό σύμμαχο και λόγω της Διώρυγας του Σουέζ,  η οποία ενώνει την Μεσόγειο Θάλασσα με την Ερυθρά μειώνοντας το κόστος μεταφορών εξοικονομώντας για την ναυσιπλοϊα 4,3 χιλιάδες μίλια. Η Διώρυγα δημιουργεί μία εμπορική αρτηρία Ευρώπης-Ανατολής , καθώς διεξάγεται το 80% του θαλάσσιου εμπορίου μέσω αυτής.  Πέρα από την Αίγυπτο η Ελλάδα εδραιώνει την θέση της έχοντας καλές εμπορικές σχέσεις και με Τυνησία, Αλγερία, Λίβανο, ΗΑΕ .

Πάνω σε αυτό τον άξονα αναμένεται η Ευρω-αραβική Σύνοδος στις 3-4 Νοεμβρίου που θα διεξαχθεί στην Αθήνα, η οποία υπερτονίζει τις καλές σχέσεις Ελλάδας και αραβικών χωρών. Παράλληλα αυτή η Σύνοδος θα συμβάλλει και στην εμβάθυνση των σχέσεων Ε.Ε-αραβικών κρατών έχοντας ως επίκεντρο την Ελλάδα. Οι δυνατότητες διεύρυνσης της οικονομικής συνεργασίας μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών είναι μεγάλες με τους τομείς των επενδύσεων και του τουρισμού να έχουν περίοπτη θέση στην επικείμενη Σύνοδο.

Η Ελλάδα και το ενεργειακό παίγνιο στην Ανατολική Μεσόγειο

Διανύουμε μία εποχή που τα ευρωπαϊκά αποθέματα αερίου περιορίζονται ,ενώ η ζήτηση μακροπρόθεσμα αναμένεται να αυξηθεί, επομένως νέες περιοχές πρέπει να αναδειχθούν στο ενεργειακό παιχνίδι.

Παράλληλα το φυσικό αέριο είναι η καθαρότερη μορφή ορυκτού καυσίμου και λιγότερο ρυπογόνο από το πετρέλαιο. Αυτό το γεγονός εντείνει την ανάγκη για την ανεύρεση και χρήση του , καθώς όλο και περισσότερα κράτη μέλη της Ε.Ε το επιθυμούν, έχοντας ως στόχο την μείωση των εκπομπών φυσικού αερίου από τη χρήση του πετρελαίου. Η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου έχει αναδυθεί στο προσκήνιο έπειτα από την ανεύρεση κοιτασμάτων σε Κύπρο, Ισραήλ και προσφάτως το μεγάλο κοίτασμα Ζοχρ στην Αίγυπτο. Λόγω των ενεργειακών εξελίξεων που έπονται στην περιοχή η παρουσία της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο αναμένεται να αποκτήσει ιδιαίτερο βάρος.

Αναλογιζόμενοι την υψηλή ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης , καθώς εισάγει το 55% του φυσικού αερίου που καταναλώνει , με το 34% να προέρχεται από τη Ρωσία, γίνεται αντιληπτό ότι η Ε.Ε αναζητά νέους προμηθευτές.  Ιδανική εναλλακτική για την Ε.Ε φαντάζουν τα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου. Η Κύπρος με το οικόπεδο 12 να υπολογίζεται ότι διαθέτει 4,5 τρις c.f. φυσικού αερίου, το Ισραήλ με το Λεβιάθαν να διαθέτει 16 τρις  και το Ταμάρ με 7 τρις c.f. φυσικού αερίου και το πιο πρόσφατο κοίτασμα Ζοχρ της Αιγύπτου, ίσως το μεγαλύτερο, να υπολογίζεται στα 30 τρις c.f. Σε αυτό το πλαίσιο η ελληνική εξωτερική πολιτική έχει δράσει ορθολογικά μέχρι στιγμής συνάπτοντας συμμαχίες με τα συγκεκριμένα κράτη τόσο διμερείς όσο και τριμερείς. Σε μία περίοδο όπου η Τουρκία εμφορείται από ένα ασταθές κλίμα και δεν μοιάζει αξιόπιστος σύμμαχος η Ελλάδα κερδίζει έδαφος μέσω συμμαχιών και μοιάζει κατάλληλος εταίρος για μία μελλοντική συνεργασία από την ενδεχόμενη εξόρυξη ενεργειακού πλούτου στην περιοχή.

Σημαντική εξέλιξη σε αυτή την κατεύθυνση σημειώθηκε τον Αύγουστο με την υπογραφή συμφωνίας μεταξύ Κύπρου και Αιγύπτου για μεταφορά φυσικού αερίου από την πρώτη στη δεύτερη.  Η συμφωνία αυτή πρέπει να αξιοποιηθεί από την ελληνική πλευρά ώστε να προβεί σε οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο. Η Αίγυπτος πλέον δεν διατηρεί στενές σχέσεις με την Τουρκία και έχοντας φιλοδυτικό προσανατολισμό, το έδαφος είναι πρόσφορο για μία τέτοια εξέλιξη. Αυτό θα ευνοήσει την δημιουργία του αγωγού Med East Pipeline που αφορά τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, ο αγωγός προβλέπεται να ξεκινά από το Ισραήλ και να καταλήγει Ιταλία. Η ενδεχόμενη δημιουργία αυτού του αγωγού αναμένεται να αναβαθμίσει την γεωπολιτική θέση της Ελλάδας στο μέλλον , αλλά και να εδραιώσει την θέση της ως πυλώνα σταθερότητας στην περιοχή.

Επίλογος

Σε μία κρίσιμη περίοδο για την Ανατολική Μεσόγειο με διάφορα κρίσιμα ζητήματα να ανακύπτουν και να καθιστούν ευμετάβλητο το κλίμα στην περιοχή, η Ελλάδα αναδύεται ως σταθερός δρώντας αναλαμβάνοντας σημαντικές πρωτοβουλίες. Τόσο η διοργάνωση των διασκέψεων όσο και η σύναψη συνεργασιών διμερούς ή τριμερούς φύσεως αποτελούν το εφαλτήριο για την σταδιακή αναβάθμιση του γεωπολιτικού ρόλου της χώρας στην περιοχή. Για την επίλυση και διευθέτηση των ανοιχτών ζητημάτων όπως το προσφυγικό αλλά και για την διατήρηση της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο απαιτείται η καλή γειτονία και συνεργασία μεταξύ των όμορων κρατών. Η Ελλάδα λειτουργεί στη σωστή βάση για την επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου, προσβλέποντας στο μέλλον να μετέχει και στο ενεργειακό παιχνίδι ως κατάλληλος εταίρος για την μεταφορά του φυσικού αερίου που βρίσκεται στην περιοχή προς την Ευρώπη. Συνάμα λειτουργεί ως δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ Ε.Ε και αραβικών κρατών διασφαλίζοντας έτσι ένα σταθερό περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο.

Continue Reading

ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Ρωσία – Τουρκία: Νέες «φιλίες» πριν την έλευση του ενεργειακού γεωπολιτικού χάους

Published

on

Γιατί η Τουρκία επαναπροσεγγίζει τη Ρωσία; Η εξήγηση έχει δύο απαντήσεις, μια σύντομη και μια εκτενή. Η σύντομη είναι πως στις διεθνείς σχέσεις υπάρχουν μόνο συμφέροντα. Η ηθική, η αδελφότητα, η αλληλοκατανόηση και η καλοκάγαθη συνεργασία είναι υποπροϊόντα του λεγόμενου Soft Power των ισχυρών κρατών του πλανήτη τα οποία είναι τελείως περιστασιακά και εξαρτώνται πλήρως από τα πανίσχυρα ρεύματα της ισορροπίας ισχύος που υποβόσκουν. Η Ρωσία και η Τουρκία προσεγγίζουν η μία την άλλη ταχύτατα ώστε να επιβιώσουν σε ένα διεθνές σύστημα που αργά αλλά σταθερά αποσταθεροποιείται.

Η εκτενής απάντηση ξεκινάει με την ανάλυση ενός «σιωπηλού παίκτη» τα τελευταία 5 χρόνια. Τα αρχικά δεδομένα είναι τελείως ξεκάθαρα: Η Σαουδική Αραβία θα χρεοκοπήσει με μαθηματική ακρίβεια σε 4 χρόνια εξαιτίας της υπερ-εξάρτησης της οικονομίας της από το πετρέλαιο του οποίου η τιμή είναι εσκεμμένα χαμηλή. Μόλις φτάσει στα οικονομικά της όρια, αντίθετα από τα κράτη που η Αραβική Άνοιξη κατάπιε, θα αυξήσει τις τιμές του μαύρου χρυσού με στόχο την επιβίωσή της. Η τιμή του πετρελαίου είναι μέχρι και σήμερα σε χαμηλά επίπεδα γιατί είναι δύσκολο να ανταγωνιστεί το φυσικό αέριο. Μόλις αυξηθεί η τιμή του επομένως, η Ρωσία θα γίνει de facto μια ενεργειακή υπερδύναμη καθώς όλοι θα στραφούν αναγκαστικά προς εκείνη για το φυσικό αέριο που παράγει, ιδιαίτερα η Ε.Ε. Πώς κινείται η Ρωσία σχετικά με αυτό το σπάνιο χρονικό περιθώριο που της δίνει απλόχερα η αγορά πετρελαίου;

Ας δούμε τα σύγχρονα ιστορικά δεδομένα: Τα τελευταία χρόνια ο Πούτιν έχει μεθοδικά και υπομονετικά “καθυποτάξει” εμμέσως πλην σαφώς τις νευραλγικά σημαντικές χώρες από τις οποίες οι αγωγοί του φυσικού αερίου περνούν- Ουκρανία- Κριμαία (2014), Γεωργία (2009). Ο Πούτιν προετοιμάζεται γεωστρατηγικά για την ημέρα που οι Σαουδάραβες θα τιναχτούν στον αέρα και φυσικά προτού καταστραφούν, πάρουν μαζί τους και την αγορά πετρελαίου. Μέχρι σήμερα ο ισχυρός άντρας της Ρωσίας έχει επιτυχώς καταφέρει να “καθαρίσει” τα γεωστρατηγικά μονοπάτια των ενεργειακών αγωγών του μέλλοντος σε Δύση (Ουκρανία, Κριμαία) και Νότο (Γεωργία). Η Τουρκία είναι το επόμενο κράτος του οποίου ο Πούτιν επιθυμεί την «πολιτική κάθαρση» με στόχο όχι φυσικά τη διάσωση του Ερντογάν για τον οποίο δεν τρέφει ιδιαίτερη συμπάθεια, αλλά για την μεταστροφή των γεωστρατηγικών της συμφερόντων της γείτονος προς τη Ρωσία. Το τελευταίο φαίνεται να το πέτυχε το τελευταίο δίμηνο.

Σε αυτή τη φάση η Νοτιοανατολική Μεσόγειος και ο ορυκτός της πλούτος είναι το τελευταίο βήμα του Πούτιν. Το πραξικόπημα του Ιουλίου στη γείτονα δε θα μπορούσε να έρθει σε καλύτερη δυνατή στιγμή. Πολλοί θα πουν πως πρόκειται για «στημένη δουλειά» από τον Ερντογάν με στόχο την εκκαθάριση των πολιτικών του αντιπάλων όμως θέλω να θυμίσω πως κανείς δεν πυροβολεί τον εαυτό του στη διεθνή σκακιέρα. Τα κράτη σπάνια αυτοκτονούν, πόσο μάλλον οι αναθεωρητικές δυνάμεις τύπου Τουρκίας που ονειρεύονται αυτοκρατορικά πεπρωμένα. Το πραξικόπημα αποδυνάμωσε και εξευτέλισε τον τουρκικό στρατό, έναν από τους ιδρυτικούς πυλώνες του κεμαλικού τουρκικού κράτους και της σύγχρονης τουρκικής κοινωνίας. Αυτό είναι ένα τεράστιο κόστος για την Τουρκία χωρίς εγγυημένο ή ξεκάθαρο όφελος.

Μου είναι συνεπώς δύσκολο να φανταστώ ένα οποιοδήποτε σενάριο στο οποίο ο Πούτιν και ο Ερντογάν συνεργάστηκαν για την εκτέλεση αυτού του πραξικοπήματος. Ως εκ τούτου το εκλαμβάνω ως αυτό που δείχνει να είναι, μια απόπειρα των τελευταίων κεμαλιστών να φέρουν την «πραγματική δημοκρατία» στη χώρα τους που βαδίζει προς τον συλλογικό ισλαμικό εξτρεμισμό και τον κίνδυνο εξάρτησής της από τη Ρωσία επ’ αόριστον (κάτι που τελικά πραγματοποιήθηκε). Με το πραξικόπημα αυτό ο Ερντογάν “αφήνεται” στην αγκαλιά του Πούτιν. Αν ο τελευταίος αν δε μπορέσει να «κατέβει» στη Μεσόγειο από τη χώρα μας που κυριολεκτικά αυτή τη στιγμή αποτελεί ένα εκτεθειμένο πολιτικοοικονομικό νεύρο της ΕΕ- που με τη σειρά της προσπαθεί απεγνωσμένα να προφυλαχθεί από τις απανωτές κρίσεις που τη μαστίζουν και άρα προστατεύει με κάθε διαθέσιμο μέσο την πολιτική πίστη της χώρας μας στη Δύση- θα «κατέβει» από την Τουρκία. Φαίνεται πως επί δεκαετίες περίμενε ένα τέτοιας τάξης παράθυρο ευκαιρίας όπως την κατάρριψη του αεροσκάφους της από τη γείτονα.

Ποιο είναι το επόμενο βήμα για τους Ρώσους; Η Κυπρος φυσικά. Πρόσφατα Πούτιν και Ομπάμα αποφάσισαν να αφήσουν κατά μέρος τις διαφωνίες τους επί της περιοχής συμφωνόντας έτσι σε μια από κοινού εκστρατεία μικρής εμβέλειας για την τελική καταστροφή του Ισλαμικού Κράτους. Ο Ομπάμα θέλει αίμα γιατί βιάζεται να δείξει πυγμή στο εσωτερικό της χώρας του όπου ο Ντόναλντ Τραμπ ακόμα κυκλοφορεί και απειλεί να κερδίσει τις επερχόμενες εκλογές. Ο κίνδυνος του Τραμπ ως Προέδρου των ΗΠΑ είναι τραγικά μεγαλύτερος για το αμερικανικό έθνος από την πιθανότητα οι ΗΠΑ να χάσουν μέρος του ελέγχου τους στη Μέση Ανατολή από τη Ρωσία. Ο Τραμπ έχει αποδειχθεί πλήρως αλλοπρόσαλλος και με εξαιρετικά επικίνδυνες απόψεις που θα τίναζαν κυριολεκτικά στον αέρα την υπερδύναμη και τον πλανήτη κατά συνέπεια. Έτσι ο Ομπάμα προχωρά σε μεταφορά βαρών προς τη Ρωσία συμμαχώντας μαζί της, μια κίνηση που κάνει συνειδητά προκειμένου να επιβιώσει από την πρωτοφανή εγχώρια κρίση της Δημοκρατίας που ο Τραμπ εκπροσωπεί.

Ο Πούτιν από την άλλη θέλει να είναι ο νέος κυρίαρχος παίκτης στη Μ.Α και την Νοτιοανατολική Μεσόγειο για να σώσει τη χώρα του από την επερχόμενη οικονομική της καταστροφή. Για να το κάνει αυτό χρειάζεται και άλλες πηγές υδογονανθράκων ώστε να είναι ο στρατηγικός παροχέας της ενεργειακά «διψασμένης» Ε.Ε μακροπρόθεσμα. Πού βρίσκεται η Κύπρος σε αυτό το σενάριο; Φυσικά στην “λύση” του Κυπριακού η οποία πλέον πιέζεται από όλες τις πλευρές τόσο έκδηλα που καταντά σκανδαλώδες. Πλέον όλοι έχουν λόγους για να θέλουν μια Κύπρο υπό τον άτυπο έλεγχο πιο βολικού εταίρου, της Τουρκίας. Όλοι θέλουν το δρόμο προς τον ορυκτό πλούτο της Ν.Α Μεσογείου ελέυθερο από κάθε μιλιταριστική πίεση ή κίνδυνο.

Η τύχη της Νοτιοανατολικής Μεσογείου και του ορυκτού της πλούτου είναι στα χέρια των Ελλήνων της Κύπρου και της επιλογής τους ή μη να διατηρήσουν ακέραια την Κυπριακή Δημοκρατία. Το ζήτημα είναι όμως ότι ζητείται τόσο από την Κύπρο όσο και από την Ελλάδα να θυσιάσουν τις Δημοκρατίες τους στο βωμό ενός ποσοστού εκμετάλλευσης επί των ίδιών μας κοιτασμάτων. Η προοπτική ενίσχυσης των οικονομιών μας αμφότερα μέσω της εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων στα νερά μας θα είναι το μεγάλο “καρότο” για τους λαούς μας τα επόμενα χρόνια.

Εντός της δεκαετίας τόσο εμείς όσο και οι Κύπριοι πρέπει να αποφασίσουμε αν θα γίνουμε τα επόμενα εθνοκράτη που θα κάνουν ευθανασία στον πολιτικό πολιτισμό που τους απέμεινε (αντικαθιστώντας τον με «τύπου» νεοαποικιακές κυβερνήσεις που μοναδικό τους στόχο θα έχουν τον έλεγχο των κοιτασμάτων και όχι την ευημερία των λαών τους) με αντάλλαγμα την αύξηση λίγων μονάδων στο ΑΕΠ τους. Κατά την ταπεινή μου άποψη, το δεύτερο δεν έχει νόημα χωρίς το πρώτο. Σε κάθε περίπτωση μας έχουν μείνει 4 χρόνια μέχρι το σαουδαραβικό «μπαμ» προκειμένου να σκεφτούμε και να σχεδιάσουμε πώς μπορούμε και εμείς να επιβιώσουμε σε αυτό το εξαιρετικής δυσκολίας και πολυπλοκότητας «σκάκι» που παίζεται στην περιοχή μας.

Continue Reading

ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Το κίνητρο της Τουρκίας και οι διπλωματικοί ελιγμοί στην Κασπία

Published

on

Η μεσολάβηση της Τουρκίας ανάμεσα σε δύο αντίπαλες χώρες της Κασπίας, το Τουρκμενιστάν και το Αζερμπαϊτζάν, ανέδειξε τις διπλωματικές της ικανότητες στο γεωπολιτικό πεδίο, καθώς οι δυο αυτές χώρες δεν είχαν ιδιαίτερα φιλικές σχέσεις έως σήμερα.

Όμως οι πρόσφατες πολιτικές συμφωνίες στον τομέα της ενέργειας, έδειξαν πως οι μεσολαβητικές προσπάθειες της Τουρκίας έχουν ιδιοτελή κίνητρα. Κάτω από την επιφάνεια αυτής της τριμερούς ένωσης, υπό την Τουρκική ηγεσία, εμφανίζεται η πρόθεση της πολιτικής εξάρτησης από την Τουρκία, η οποία πέρα από την περιφερειακή σταθερότητα, επιδιώκει οικονομικά, πολιτικά και διπλωματικά οφέλη –την παγίωση της θέσης της ως περιφερειακή δύναμη.

Το Τουρκμενιστάν και το Αζερμπαϊτζάν, ενώνει η κοινή επιθυμία για επέκταση στον ενεργειακό τομέα. Η Τουρκία φαίνεται πως έχει βοηθήσει αυτή την επιδίωξη, όχι απλά την αξιοποίηση του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, αλλά τη συμμετοχή στα παγκόσμια δίκτυα διανομής ενέργειας. Συμπτωματικά, οι δύο αυτές χώρες αντιμετωπίζουν προβλήματα σε αυτό τον τομέα: Το Τουρκμενιστάν βλέπει τη μείωση των εξαγωγών λόγω της ρωσικής οικονομικής συρρίκνωσης αλλά και της ενόχλησης της Μόσχας για τις στενότερες σχέσεις του με την Τουρκία. Το Αζερμπαϊτζάν αισθάνεται κάποια πίεση από τη Ρωσία, λόγω του ενδιαφέροντος για την επέκταση των αγωγών πετρελαίου μέσω της Τουρκίας, σε μια προσπάθεια για τον εφοδιασμό της ΕΕ η οποία φυσικά θα μειώσει την ενεργειακή εξάρτηση από την Ρωσία.

Η Τουρκία φαίνεται πως ανεβαίνει ταχύτερα τη γεωπολιτική σκάλα από τους γείτονές της στην Κασπία, και κατά κάποιο τρόπο έχει γίνει η οικονομική δύναμη της περιοχής. Λόγω της οικονομικής ανάπτυξης αλλά και λόγω της γεωγραφικής της θέσης, η Τουρκία έχει βρεθεί στο επίκεντρο πολλών πιεστικών προβλημάτων της εποχής: ο πόλεμος στη Συρία, η αραβική άνοιξη, οι πολιτικές αλλαγές, οι ενεργειακοί δρόμοι, ως το εμπόριο και τις πολιτικές που διέπουν τις οικονομίες των G20. Φυσικά η διεθνής κοινότητα έχει αξιολογήσει θετικά τις τουρκικές διπλωματικές κινήσεις, διατηρώντας την εικόνα-σημείο αναφοράς, δηλαδή την πολιτική σταθερότητα και την οικονομική ασφάλεια. Ωστόσο, αυτές οι κινήσεις αποβλέπουν στην αντιμετώπιση των δικών της ενεργειακών προβλημάτων, στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον.

Οι ανάγκες της Τουρκίας για φυσικό αέριο έχουν τριπλασιαστεί μέσα σε μια δεκαετία, καθώς οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας βασίζονται πλέον περισσότερο στο φυσικό αέριο από την υδροηλεκτρική ενέργεια λόγω των ελάχιστων βροχοπτώσεων των τελευταίων ετών. Αυτές οι ανησυχίες οδηγούν τις προσπάθειες της Τουρκίας να εδραιωθεί ως ενεργειακός κόμβος της ΕΕ, μεταφέροντας φυσικό αέριο από το Αζερμπαϊτζάν και το Τουρκμενιστάν.

Ο ρόλος της Τουρκίας στον ενεργειακό εφοδιασμό της ΕΕ θα της αποδώσει πολλαπλά οφέλη, περισσότερα από την ένταξη και την εύνοια της Ένωσης. Τα γεωπολιτικά και οικονομικά κέρδη που θα προκύψουν θα της δώσουν σημαντικό πλεονέκτημα έναντι των γειτόνων της σε ανατολή και δύση. Αν και αυτά τα σχέδια δεν έχουν αρχίσει να υλοποιούνται, η υποστήριξη των συμμάχων και ιδιαίτερα των αμερικανών είναι εμφανής.

Καθώς η Τουρκία ξεδιπλώνει τη στρατηγική της, δεν είναι ο ενεργειακός σωτήρας της Ευρώπης ούτε ο συνωμότης ενάντια στη Ρωσία. Αντίθετα, η Τουρκία φαίνεται να υλοποιεί μια οπορτουνιστική στρατηγική, βασισμένη στα λάθη και τις παραλείψεις των άλλων. Η τακτική της Τουρκίας είναι αν μη τι άλλο αξιέπαινη, τουλάχιστον ως προς την επίδειξη διαίσθησης και για την κατανόηση της πολυπλοκότητας στην ανάπτυξη των στρατηγικών συνεργασιών.

Ωστόσο, αυτές οι φιλοδοξίες είναι πολύ πιθανό να αποτύχουν αν δεν διατηρηθεί μια διπλωματική ισορροπία μεταξύ όλων των παικτών της Κασπίας. Λαμβάνοντας υπόψη την αστάθεια της περιοχής αλλά και τον μεγάλο συνεργάτη / αντίπαλο που βρίσκεται στα βόρεια της Κασπίας Θάλασσας, δεν θα είναι καθόλου εύκολο και η Τουρκία θα πρέπει να επιδείξει ιδιαίτερα επιδέξιους διπλωματικούς ελιγμούς για να το πετύχει.

Continue Reading

Latest

NEW AGE DIPLOMACY1 week ago

Η εποχή της διπλωματίας των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας

Η ενέργεια διαμορφώνει τον τρόπο λειτουργίας των οικονομιών και των κοινωνιών μας και βρίσκεται σταθερά στην κορυφή της παγκόσμιας ατζέντας...

GREEN PLANET2 months ago

Πως συνδέονται τα ανθρώπινα δικαιώματα με την περιβαλλοντική ασφάλεια

Τα ανθρώπινα δικαιώματα συνδέονται άμεσα με την περιβαλλοντική ασφάλεια. Σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες, οι φυσικοί πόροι και η δίκαιη διανομή...

ΕΥΡΩΠΗ4 months ago

Βία στα χρόνια της εικόνας και των fake news

Στην εποχή των fake news, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται

NEW AGE DIPLOMACY6 months ago

Βιο-διπλωματία: Η εθνική και πολιτισμική ταυτότητα αναπόσπαστες διαστάσεις της παγκοσμιοποίησης

Η επικοινωνία σε όλο τον κόσμο γίνεται ολοένα ταχύτερη και πιο αξιόπιστη, παρέχοντας μία διαφορετική προοπτική του χρόνου και του...

NEW AGE DIPLOMACY8 months ago

UNESCO: Η παγκόσμια συνείδηση χρειάζεται άμεσα rebranding

Διπλωμάτης, διανοούμενος, πολίτης του κόσμου. Μετά την ανακοίνωση της υποψηφιότητάς του από το Κατάρ τον Μάρτιο του 2016, πολλές χώρες...

Trending

Copyright © 2018 PRESSCODE