Loading Posts...

Με την κυβέρνηση Καρζάϊ να ελέγχει ουσιαστικά μόνο την Καμπούλ, τις τρομοκρατικές επιθέσεις να πολλαπλασιάζονται και τους Ταλιμπάν να ενισχύονται, η κατάσταση στο Αφγανιστάν μοιάζει τραγική. Ποιο θα είναι το μέλλον της χώρας μετά την αποχώρηση των Νατοϊκών στρατευμάτων; Ο Δημήτρης Γιαννακόπουλος μίλησε με τον ηγέτη του Αφγανικού Φιλελεύθερου κόμματος και ακτιβιστή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, Ajmal Sohail

Πως θα περιγράφατε την κατάσταση στο Αφγανιστάν σήμερα;
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει καθημερινά η χώρα με τη διαφθορά και την ανομία έχουν φτάσει σε κρίσιμο σημείο, οι πολέμαρχοι διατηρούν ακόμα τη δύναμή τους και το πιο σημαντικό είναι η ενδυνάμωση των ανταρτών. Η κυβέρνηση δεν ελέγχει τις περισσότερες από τις περιοχές που συνορεύουν με το Πακιστάν και το Ιράν. Εγκληματίες πολέμου και το οργανωμένο έγκλημα καταδυναστεύουν τους απλούς πολίτες. Οι αλλαγές στην πολιτική και την οικονομία είναι ελάχιστες ενώ η αποτυχία στον τομέα της δικαιοσύνης είναι πλήρης. Στην απουσία δημοκρατικών αξιών όπως η δικαιοσύνη και οι πολιτικές ελευθερίες, προστίθενται και οι αντισυνταγματικές αποφάσεις του προέδρου. Στους περισσότερους τομείς της καθημερινότητας κυριαρχούν οι πολέμαρχοι, οι εγκληματίες και η μαφία των ναρκωτικών.

Οι περισσότεροι Αφγανοί έχουν χάσει κάθε ελπίδα για το παρών ή το μέλλον τους σε ένα αποτυχημένο κράτος και οι αιτίες είναι πολλές: Η αναβίωση του ριζοσπαστισμού και ο εξισλαμισμός της κοινωνίας, η οικονομική στασιμότητα και η ανεργία και ο πανικός της ήττας στο μέτωπο της τρομοκρατίας. Καθώς τίποτα δεν φαίνεται να αλλάζει στη μουντή ατμόσφαιρα του Αφγανιστάν, οι περισσότεροι φαντάζονται το χειρότερο και προσπαθούν να βρουν καταφύγιο στο δυτικό κόσμο.

Στο διεθνές περιβάλλον, η αντιπαλότητα των Ηνωμένων Πολιτειών με την Κίνα και τη Ρωσία και η αντιπαλότητα του Ιράν με τη Σαουδική Αραβία, καθώς και αυτή του Πακιστάν με την Ινδία, δημιουργούν επιπλέον προβλήματα.

Πολλοί εκτιμούν πως μετά την απόσυρση των Νατοϊκών στρατευμάτων, είναι πολύ πιθανό να ξεσπάσει ένας νέος εμφύλιος πόλεμος, εσείς τι πιστεύετε;

Οι πολλές μάχες που αναγκάστηκε να δώσει κατά το παρελθόν το Αφγανιστάν, συνέτειναν στη δημιουργία των ιδιαιτεροτήτων του σημερινού επιπέδου ασφαλείας. Ένα ανοιχτό πεδίο για εμπόρους ναρκωτικών, πολέμαρχους, την οικονομική μαφία και το οργανωμένο έγκλημα. Η αποτυχία εθνικών υπηρεσιών ασφάλειας ( στρατός, αστυνομία, υπηρεσίες πληροφοριών) δεν οφείλεται μόνο στη διαφθορά και το νεποτισμό, αλλά και στην ανεπάρκεια του προσωπικού, παρά την εκπαίδευση. Η αποχώρηση του ΝΑΤΟ θα επαναφέρει τις διαμάχες μεταξύ φυλών και φύλαρχων, πολέμαρχων, θρησκευτικών, πολιτικών και κοινωνικών ομάδων και θα γυρίσει τη χώρα στο εκρηκτικό περιβάλλον της δεκαετίας του ΄90. Αν το ΝΑΤΟ εγκαταλείψει το Αφγανιστάν, είναι πολύ πιθανή μια πραγματική σύγκρουση μεταξύ Σουνιτών και Σιιτών που μπορεί να επιφέρει τη διάλυση της χώρας.

Τρεις χώρες, η Τουρκία, η Αίγυπτος και το Ιράν, προβάλλουν για διαφορετικούς λόγους η κάθε μία, ως πρότυπα για τον ισλαμικό κόσμο. Υπάρχει μια χώρα που αποτελεί μοντέλο για εσάς και το κόμμα σας;

Πολλοί πιστεύουν πως το αμερικανικό, ευρωπαϊκό και γενικά το δυτικό μοντέλο διακυβέρνησης και δημοκρατίας, δεν είναι ένα αξιόπιστο μοντέλο για το Αφγανιστάν. Πως μπορεί η Τουρκία, η Αίγυπτος ή το Ιράν να αποτελούν πρότυπο για μένα ή οποιονδήποτε άλλο στη χώρα; Η Τουρκία προσπαθεί να εμφανιστεί ως ένα κράτος – μοντέλο για τον Ισλαμικό κόσμο, αλλά η αλήθεια είναι πως αντιμετωπίζει τεράστιες δυσκολίες. Οι συγκρούσεις των Τούρκων εθνικιστών με τους Κούρδους, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η έλλειψη ελευθερίας του λόγου, τα δικαιώματα των γυναικών, είναι ζητήματα που η σημερινή ηγεσία έχει κάνει ελάχιστα βήματα προόδου. Επιπλέον, ο ισλαμικός κόσμος και περισσότερο το Αφγανιστάν, δεν βλέπουν με καλό μάτι την εμμονή των Τούρκων εθνικιστών αλλά και του AKP για την αναβίωση της αυτοκρατορίας. Πώς μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για άλλες χώρες;

Η Αίγυπτος είναι ήδη διχασμένη ανάμεσα στους υποστηρικτές του παλαιού και του νέου καθεστώτος, μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων, κυρίως όμως μεταξύ των υποστηρικτών του κοσμικού κράτους και των ισλαμιστών φονταμενταλιστών. Επιπλέον, η εξωτερική πολιτική της Μουσουλμανικής Αδελφότητας που προσπαθώντας να δημιουργήσει νέες ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, επιχειρεί άνοιγμα στην Κίνα και το Ιράν, μπορεί να αποβεί καταστροφική για την Αίγυπτο.

Το Ιράν είναι επίσης διχασμένο μεταξύ Σιιτών και Σουνιτών, σκληροπυρηνικών και μετριοπαθών, καθώς και μεταξύ Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών. Μια χώρα με μεγάλα προβλήματα στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των πολιτικών ελευθεριών. Το όραμά τους για την κυριαρχία των Σιιτών σε ολόκληρο τον ισλαμικό κόσμο, είναι απογοητευτικό και σίγουρα δεν μπορεί να αποτελέσει πρότυπο, ειδικά για το Αφγανιστάν που η πλειοψηφία είναι Σουνίτες.

Ένα κράτος που θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο για μένα είναι η Ελβετία και σε κάποιο βαθμό η Ινδονησία –ένα κράτος χωρίς μεγάλες διαμάχες σε πολιτικό, κοινωνικοοικονομικό και πολιτιστικό επίπεδο.

Μπορεί να γίνει βιώσιμη και λειτουργική η δημοκρατία στο Αφγανιστάν;

Η αλήθεια είναι πως οι δημοκρατικές αρχές όπως η ανοχή, η συμμετοχή, ο διάλογος, η συνεργασία, υπήρχαν στο παρελθόν και οι Αφγανοί είναι έτοιμοι να τις υιοθετήσουν και να τις σεβαστούν ξανά. Η δημοκρατία βασίζεται στην αρχή της πλειοψηφίας και το κράτος δικαίου. Μπορεί μια κοινωνία όπως του Αφγανιστάν, να είναι συντηρητική και η αλλαγή νοοτροπίας να μην είναι τόσο εύκολη, όμως είναι ο μόνος δρόμος.

Πως αντιλαμβάνεστε τον ρόλο του Πακιστάν;

Το Πακιστάν πιέζει τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Δύση, για να σταματήσουν την προσπάθεια εκδημοκρατισμού του Αφγανιστάν και με τη στάση του αυτή, έχει συμβάλλει στην εκτίμηση πως η δημοκρατία στη χώρα δεν είναι βιώσιμη. Στην περίοδο του ψυχρού πολέμου, το Πακιστάν είχε τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο και η στρατηγική του είναι να παραμείνει η ίδια κατάσταση, κάνοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες να βλέπουν το Αφγανιστάν μέσα από την οπτική γωνία του Πακιστάν. Πρέπει να καταλάβουν πως ο ψυχρός πόλεμος είναι παρελθόν και υπάρχει πλέον μια νέα παγκόσμια τάξη.

Η ταινία «Η αθωότητα των μουσουλμάνων» πυροδότησε βίαιες συγκρούσεις και αιματηρές διαδηλώσεις σε ολόκληρο τον μουσουλμανικό κόσμο. Πιστεύετε πως πλησιάζουμε στη λεγόμενη «σύγκρουση των πολιτισμών;»

Ως φιλελεύθερος, πιστεύω πως τα δικαιώματάμουσταματούνεκεί όπουαρχίζουν τα δικαιώματατων άλλων και αντίστροφα. Οι συγκρούσεις για τη συγκεκριμένη ταινία αφορούν δικαιώματα και ελευθερίες. Όμως κοιτάξτε, οι ακραίες αντιδράσεις υποκινήθηκαν από ένα μικρό αριθμό φανατικών ισλαμιστών και δεν αντιπροσωπεύουν την πλειοψηφία  των μουσουλμάνων σε ολόκληρο τον κόσμο. Για παράδειγμα στο Αφγανιστάν με πληθυσμό 35 εκατομμυρίων, αυτοί που προκάλεσαν ήταν μια χούφτα –ούτε δυο χιλιάδες. Οι μουσουλμάνοι διαδήλωσαν ειρηνικά καταγγέλλοντας την ταινία με πολιτισμένο τρόπο.
Όσον αφορά το γνωστό ζήτημα της σύγκρουσης των πολιτισμών, θεωρώ πως δεν υφίσταται στην πραγματικότητα, γιατί το πεδίο αντιπαράθεσης ή ανταγωνισμού δεν είναι πολιτισμικό. Η παγκοσμιοποίηση ενίσχυσε ένα πολύ-πολιτισμικό πρότυπο εναρμονισμένο με το διεθνές δίκαιο και τις διαχρονικές παγκόσμιες αξίες, το οποίο και θα επικρατήσει. Όσοι επιμένουν στη θεωρία της μη αρμονικής συνύπαρξης -και υπάρχουν αρκετοί και από τις δυο πλευρές- έχουν μια ολοκληρωτική προσέγγιση.