Connect with us

ΑΜΥΝΑ

Πως η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν θα μεταβάλλει το διεθνές σύστημα ασφάλειας

ΓΙΩΡΓΟΣ Ξ. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ

Published

on

Οι ΗΠΑ και το Ιράν αν και έχουν επεξεργαστεί ένα γενικό πλαίσιο συμφωνίας και εξετάζουν τεχνικές λεπτομέρειες δεν έχουν κάνει σαφές το αν τελικά θα καταλήξουν σε μια συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόβλημα στις 30 Ιουνίου.

Η μακροχρόνια αντιπαλότητα και δυσπιστία ΗΠΑ και Τεχεράνης διαδραματίζει αρνητικό ρόλο στις συνομιλίες τους ακόμα και αν θέλουν να συνεργαστούν για την εξυπηρέτηση κοινών συμφερόντων τους. Η Ουάσιγκτον αποδοκιμάζει την ιρανική στρατιωτική εμπλοκή στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής (Υεμένη, Συρία, Ιράκ) και την μυστική δράση της Τεχεράνης. Ωστόσο αναλυτές επισημαίνουν ότι είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτο γεγονός το ότι οι δυο χώρες έχουν εδώ αρχίσει ένα διάλογο με στόχο να εγκαινιάσουν μια νέα εποχή στις σχέσεις τους. Ουάσιγκτον και Τεχεράνη σε περίπτωση που υπογραφεί μια συμφωνία θα πρέπει στη συνέχεια να τη δικαιολογήσουν στο εσωτερικό τους, δηλαδή στους σκληροπυρηνικούς που αντιδρούν.

Η Τεχεράνη επιδιώκει να αποκομίσει σημαντικά οφέλη από τον τερματισμό των κυρώσεων που έχουν στραγγαλίσει την οικονομία της, να διαδραματίσει ένα βασικό ρόλο στις περιφερειακές εξελίξεις και να εξελιχτεί σε διαμορφωτή λήψης αποφάσεων. Ο πειρασμός για την Τεχεράνη θεωρείται, σύμφωνα με αναλυτές, μεγάλος για να αντισταθεί και ελπίζει ότι μια καλή σχέση με την Ουάσιγκτον θα μπορέσει να μειώσει και την επιρροή των αντιπάλων της, Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας.

Εάν το Ιράν αναγνωριστεί ως περιφερειακός δρώντας και προωθηθεί ως δύναμη σταθεροποίησης που μπορεί να έχει εποικοδομητική εμπλοκή, ενδέχεται υπάρξουν και αλλαγές και στο εσωτερικό του πολιτικό πεδίο από τη στιγμή που θα έχει κάνει άνοιγμα προς το διάλογο, τη διπλωματία και την εξωστρέφεια. Η ιρακινή κοινή γνώμη εμφανίζεται να επιθυμεί το άνοιγμα προς τη δύση και τη διακοπή των οικονομικών κυρώσεων. Η εκλογή στην προεδρία της χώρας του Χασάν Ρουχανί το 2013, ο οποίος ως μετριοπαθής προέτρεπε για συνομιλίες για τα πυρηνικά, θεωρείται μια ένδειξη πολιτικής αλλαγής.

Παράλληλα Ουάσιγκτον και Τεχεράνη έχουν και ένα κοινό εχθρό τον ισλαμικό φονταμενταλισμό. Η απειλή επέκτασης του Ισλαμικού Κράτους σε Ιράκ και Συρία (ISIS) στην ευρύτερη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία και στις δυο δυνάμεις. Το Ιραν και οι σίιτικες παραστρατιωτικές στρατιωτικές αποδεικνύονται ότι έχουν το διαδραματίσει το δικό τους ρόλο στην ανάσχεση των ισλαμιστών εξτρεμιστών μαχητών σε Ιράκ και Συρία.

Οι μάχες ενάντια στο ΙSIS δεν είναι θέμα επιλογής για την Τεχεράνη διότι το αντιλαμβάνεται ως μια άμεση και σημαντική απειλή για την ύπαρξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Η Ουάσιγκτον από την πλευρά της είναι διαρκώς σε εγρήγορση με αφορμή τις δραστηριότητες του ΙSIS στη Μέση Ανατολή και διεξάγει αεροπορικές επιχειρήσεις εναντίον των μαχητών του. Την ίδια στιγμή ο Λευκός Οίκος φαίνεται απογοητευμένος σύμφωνα με αναλυτές, με την απροθυμία πολλών αραβικών κρατών του Κόλπου να υιοθετήσουν σημαντικές πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές και εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις ώστε να περιορίσουν τα αίτια που ενισχύουν τον προσηλυτισμό στον ισλαμικό εξτρεμισμό.

Μια συμφωνία Ιράν και ΗΠΑ για τα πυρηνικά θα μεταβάλει τις ευρύτερες γεωπολιτικές ισορροπίες της Μέσης Ανατολής και ενδέχεται να βοηθήσει και την ΕΕ να μειώσει την ενεργειακή της εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο. Η περαιτέρω προσέγγιση σιϊτικου Ιράν και ΗΠΑ στη διεθνή σκηνή προκαλεί ανησυχία στη σουνίτικη Σαουδική Αραβία, το βασικό περιφερειακό αντίπαλό του και εκτιμάται ότι θα υπονομεύσει τις σχέσεις της Ουάσιγκτον με το Ριάντ και τα αραβικά κράτη. Ωστόσο αναλυτές εκφέρουν την άποψη ότι οι ΗΠΑ έχουν τη δυνατότητα να χειριστούν τις αρνητικές αντιδράσεις των αράβων σύμμαχών τους.

ΑΜΥΝΑ

Η Ρωσική εμπλοκή στη Συρία

Published

on

Οι Ρώσοι από την εποχή των τσάρων θεωρούσαν την Μεσόγειο ως συνέχεια της Μαύρης θάλασσας και αποτελεί για αυτούς έναν γεωπολιτικό <<πόθο>>, η κάθοδος στην Μεσόγειο, που είναι ενσωματωμένος στο DNA τους. Οι Τσάροι της Ρωσικής αυτοκρατορίας και αργότερα η Σοβιετική Ένωση προσπάθησε αρκετές φορές να βρει διέξοδο στις <<θερμές θάλασσες>> από τον Εύξεινο Πόντο μέσω την στενών του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων, αφού είναι ο μόνος υδάτινος δρόμος προς τον νότο, χωρίς όμως κάποια σημαντική επιτυχία. Το παλιό όνειρο της ρωσικής καθόδου στα <<θερμά ύδατα>> επιχειρεί να επιτύχει και η σημερινή ρωσική ηγεσία, διότι μια χώρα που επιθυμεί να διαδραματίσει παγκόσμιο ρόλο δεν μπορεί να αγνοεί θαλάσσιες περιοχές οι οποίες βρίσκονται στην ευρύτερη γειτονιά της. Ο βασικός στόχος της Ρωσίας στη Μεσόγειο είναι η  εδραίωση, η διατήρηση και η επέκταση της πολιτικοστρατιωτικής της επιρροής  στην περιοχή καθώς θεωρούν ότι η περιοχή είναι στρατηγικής σημασίας και βρίσκεται στην ευρύτερη γεωγραφική γειτονιά τους.

Για να το επιτύχει αυτό στο στρατιωτικό τομέα η Μόσχα έχει ξεκινήσει μεγάλα προγράμματα επανεξοπλισμού του ρωσικού στρατού.  Στα μέσα Φεβρουαρίου του 2013 ο Ρώσος Υπουργός Άμυνας Σεργκέι Σοϊγκού  ανακοίνωσε την ανάπτυξη μόνιμης Ναυτικής Δύναμης στη Μεσόγειο. Αυτήν η ναυτική δύναμη σύμφωνα με τον ναύαρχο Βίκτορ Τσιρκόφ θα έχει ως αποστολή <<την αποφυγή της παραμικρής απειλής στα σύνορα για την ασφάλεια του κράτους >>. Ενώ ο ρώσος Πρόεδρος Πούτιν ανακοινώνοντας τα σχέδια για την αποκατάσταση της μόνιμης ναυτικής παρουσίας στη Μεσόγειο είπε ότι η Ρωσία έχει τα δικά της συμφέροντα στην περιοχή της Μεσογείου που σχετίζονται με την εθνική ασφάλεια της χώρας. Η περιοχή είναι στρατηγικής σημασίας για την Ρωσία και η χώρα σχεδιάζει να αναπτύξει πολεμικά πλοία στη Μεσόγειο σε μόνιμη βάση. Ενώ στο νέο Ρωσικό Ναυτικό Δόγμα (26 Ιουλίου 2015) περιλαμβάνεται η <<επανένωση>> με την χερσόνησο της Κριμαίας και γίνεται εκτός των άλλων  αναφορά σε ιδιαίτερη μέριμνα για την επαναφορά της παρουσίας του ρωσικού στόλου στη Μεσόγειο. Παράλληλα στον πολιτικό τομέα η Ρωσία έχει κινηθεί διπλωματικά προσεγγίζοντας παλιούς αλλά και νέους συμμάχους στην περιοχή είτε για να συνάψει οικονομικές και ενεργειακές σχέσεις είτε για να εξασφαλίσει πρόσβαση για τα ρωσικά πλοία και αεροπλάνα.

ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΟΥ ΕΙΧΕ ΔΙΑΜΟΡΦΩΘΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΡΩΣΙΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΜΠΛΟΚΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΣΥΡΙΑ

Η Ρωσία είχε απομονωθεί από την διεθνή κοινότητα λόγω της ουκρανικής κρίσης και της ενσωμάτωσης της Κριμαίας(2014) στην ρωσική επικράτεια με συνέπεια να της έχουν επιβληθεί κυρώσεις από την διεθνή κοινότητα. Επιπλέον πλήττεται από οικονομική κρίση που οφείλεται στην πτώση των τιμών της ενέργειας, στην υποτίμηση του ρουβλιού και τις διεθνείς κυρώσεις. Οι ΗΠΑ προσπαθούν να εγκαταστήσουν αντιπυραυλική ασπίδα στην ανατολική Ευρώπη, την οποία οι ρώσοι  θεωρούν απειλή για την ασφάλειά τους. Ενώ παράλληλα έχει ξεσπάσει η <<αραβική εξέγερση>> στην περιοχή της Ευρύτερης Μέσης Ανατολής και βόρειας Αφρικής με συνέπεια την δημιουργία αστάθειας σχεδόν σε όλη την περιοχή της ανατολικής Μεσογείου.

Παράλληλα οι ΗΠΑ ως ο ισχυρότερος παγκόσμιος δρών  αποφάσισαν να μην εμπλακούν στρατιωτικά στην περιοχή, καθώς όπως υποστηρίζει ο Mearcheimer στην Αίγυπτο και την Συρία δεν απειλούνται τα εθνικά στρατηγικά συμφέροντα της Ουάσινγκτον, αφού η αμερικανική υψηλή στρατηγική έχει κάνει στροφή και εστιάζει στην περιφέρεια της Βόρειο-Ανατολικής Ασίας. Αυτό το στρατηγικό κενό που έχουν επιλέξει να αφήσουν οι ΗΠΑ στην περιοχή επιχειρεί να καλύψει η Ρωσία.

Ενώ στην Συρία η <<εξέγερση>> μετατράπηκε σε ένα αιματηρό πόλεμο με την συμμετοχή πάρα πολλών δρώντων. Το καλοκαίρι του 2015 και ενώ ο πόλεμος έγερνε προς την πλευρά των αντικαθεστωτικών και του Ισλαμικού κράτους ο Πρόεδρος της Συρίας Άσαντ απέστειλε αίτημα στρατιωτικής συμμετοχής της Ρωσίας. Η Ρωσία άδραξε την  <<στρατηγική ευκαιρία>> που της δόθηκε από την Συρία και αποφάσισε την στρατιωτική της εμπλοκή στη Μέση Ανατολή για πρώτη φορά.

ΟI ΑΙΤΙΕΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΕΠΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΗ ΣΥΡΙΑ 

Η  Ρωσία οφείλει κατά κύριο λόγο την οικονομική της ανάκαμψη και την αύξηση της γεωπολιτικής της επιρροής στην άνοδο των τιμών των  ενεργειακών πόρων καθώς και στην κυριαρχία της στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας. Η Ε.Ε εξαρτάται από το ρωσικό αέριο κατά 30% περίπου, όπως φαίνεται και στον χάρτη 3 μερικές ανατολικές χώρες της Ε.Ε. όπως η Βουλγαρία και οι Βαλτικές χώρες έχουν πλήρη εξάρτηση από το ρωσικό αέριο. Κυριαρχία που κινδυνεύει να χάσει λόγω των συμφωνιών που συνάπτει η Ευρώπη για την προμήθεια σχιστολιθικού και υγροποιημένου αέριου με άλλες χώρες αλλά και από την εύρεση μεγάλων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στην λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου. Επίσης η ρωσική ενεργειακή κυριαρχία κινδυνεύει από τον νέο σχεδιαζόμενο αγωγό, ο οποίος θα διέλθει από το συριακό έδαφος, που θα μεταφέρει το Καταριανό αέριο στην Ε.Ε. και ίσως και το Ιρανικό αέριο.

Η Συρία έχει αποτελέσει μια <<στρατηγική επένδυση>> στην Μεσόγειο. Διότι είναι μια χώρα με την οποία η Μόσχα είχε στενούς δεσμούς με τα Μπααθικά καθεστώτα από την δεκαετία του ’50. Επίσης η Συρία ήταν η πρώτη χώρα της Μέσης Ανατολής που υπέγραψε συμφωνία εξοπλισμών με την Σοβιετική Ένωση το 1954.  Επιπλέον το σοβιετικό ναυτικό απόκτησε πρόσβαση στο λιμάνι της Ταρτούς το 1971, εξαιτίας της οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας που προσέφερε στην Συρία. Μετά την διάλυση της Σοβιετική ένωσης, η Ρωσία το 2005 χάρισε σχεδόν 10 δις δολάρια από τα 14 δις δολάρια που είχαν συσσωρευτεί από την σοβιετική περίοδο και εκσυγχρόνισε και εμβάθυνε το λιμάνι-κλειδί της Ταρτούς το οποίο είναι η μοναδική ναυτική της βάση στη Μεσόγειο. Έτσι ο πρόεδρος Πούτιν προστατεύει μακροχρόνια συμφέροντα ενώ ταυτόχρονα αποδεικνύεται συνεπής στους συμμάχους του παγκοσμίως.

Το ρωσικό γόητρο και η υπερηφάνεια του ρωσικού έθνους έχουν θιγεί τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Η Ρωσική ηγεσία άρχισε να διαβλέπει ότι η τελική λύση θα δινόταν και σε αυτήν την περίπτωση από τους Νατοϊκούς αγνοώντας τα συμφέροντά της στην περιοχή. Έτσι αποφασίστηκε η ρωσική παρέμβαση η οποία αποτελεί μια διπλή ευκαιρία για την Μόσχα αφού από την  μία μεριά της δίνεται η δυνατότητα να βελτιώσει τις σχέσεις της με την Δύση, ενισχύοντας ταυτόχρονα και την περιφερειακή της ηγεμονία, και από την άλλη έχει την ευκαιρία να αναβαθμιστεί σε αξιόπιστο διπλωματικό δρών διαμορφώνοντας τις κατάλληλες συνθήκες για την έναρξη της ειρηνευτικής διαδικασίας. Γεγονός που διασφαλίζει τα συμφέροντά της, ενώ παράλληλα θα σημάνει και την επάνοδο της στο δυτικό τραπέζι της διπλωματίας ως αξιόπιστη δύναμη κερδίζοντας το κύρος και τον σεβασμό των ΗΠΑ που τόσο ποθεί.

Χάρτης 1: Ο χάρτης της Συρίας στα τέλη Αυγούστου του 2015

Χάρτης 1: Ο χάρτης της Συρίας στα τέλη Αυγούστου του 2015

Επίσης στον συριακό πόλεμο έχουν εμπλακεί χιλιάδες μαχητές από τον ρωσικό Βόρειο Καύκασο εναντίον του Άσαντ και υπάρχει ο φόβος ότι ένα ισλαμικό κράτος στην Συρία μπορεί να αποτελέσει δυνητικά απειλή για την Εθνική Ασφάλεια της Ρωσίας αφού μεγάλο τμήμα τους ρωσικού μουσουλμανικού πληθυσμού έχει την τάση να ριζοσπαστικοποιηθεί και να μεταδώσει την εξέγερση εντός της νότιας Ρωσίας, όπως φαίνεται και στον χάρτη 2 στον ρωσικό Καύκασο οι ρώσοι αποτελούν μειονότητα.

Χάρτης 2: Ποσοστά Ρώσων ανά περιοχή

Χάρτης 2: Ποσοστά Ρώσων ανά περιοχή

Ένας τελευταίος αλλά εξίσου σημαντικός λόγος είναι η ναυτική βάση στην Ταρτούς, η μοναδική ρωσική στρατιωτική βάση εκτός των ορίων της πρώην ΕΣΣΔ, μέσω της οποίας η Ρωσία μπορεί να έχει μακροχρόνια στρατιωτική παρουσία στην Μεσόγειο. Επειδή ο Εύξεινος Πόντος είναι μια κλειστή θάλασσα στην οποία η μοναδική έξοδος προς την Μεσόγειο περνάει μέσα από τα στενά των Δαρδανελίων και του Βοσπόρου, τα οποία κατέχει η Τουρκία, η Ρωσία μπορεί να καταστεί στρατηγικός <<όμηρος>> σε περίπτωση ναυτικού αποκλεισμού των στενών εκ μέρους της Τουρκίας με αποτέλεσμα η ρωσική πολιτική των <<θερμών θαλασσών>> να αντιμετωπίσει δυσεπίλυτα προβλήματα. Έτσι με την διατήρηση και ενίσχυση της ναυτικής βάσης στην Συρία η Ρωσία αντιμετωπίζει την απειλή στο μαλακό υπογάστριο της, με ταυτόχρονη αύξηση της γεωπολιτικής πίεσης προς την Τουρκία  πραγματοποιώντας μια στρατηγική περικύκλωση.

Χάρτης 3: Η εξάρτηση της ΕΕ από το ρωσικό αέριο

Χάρτης 3: Η εξάρτηση της ΕΕ από το ρωσικό αέριο

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Για την Ρωσία η περιοχή της Μεσογείου αποτελούσε από την εποχή των Τσάρων μια ζώνη στρατηγικού ενδιαφέροντος στην οποία ήθελε να ασκεί γεωπολιτική επιρροή χωρίς όμως να έχει καταφέρει σημαντικές επιτυχίες. Η σημερινή Ρωσία, η οποία θέλει να επανέλθει στο διεθνές γίγνεσθαι ως παγκόσμια δύναμη, δεν μπορεί να αγνοεί περιοχές που βρίσκονται στην ευρύτερη γειτονιά της. Η Ρωσία μετά την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης πέρασε μια δύσκολη εποχή με έντονα τα σημάδια αποσύνθεσης και αποσταθεροποίησης. Στην συνέχεια και με την έλευση του Πούτιν αρχικά επετεύχθη η εσωτερική ανασυγκρότηση και ξεκίνησε μια προσπάθεια επανάκτησης της επιρροής της στον ζωτικό για αυτήν χώρο του <<εγγύς εξωτερικού>>. Αυτήν η μακροχρόνια διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη και σταδιακά επεκτείνεται γεωγραφικά όσο της το επιτρέπουν οι δυνατότητές της προς την Μεσόγειο.

Η Ρωσία αντιλαμβανόμενη τις στρατηγικές ευκαιρίες που δημιουργούνται από το γεγονός ότι οι ΗΠΑ αποτραβιούνται από την περιοχή, προσπαθεί να καλύψει αυτό το στρατηγικό κενό και να προωθήσει τα περιφερειακά της συμφέροντα. Ο Συριακός εμφύλιος ήταν μια απειλή για τα ρωσικά συμφέροντα στην Μεσόγειο καθώς κινδύνευε να χάσει τον πιστότερο της σύμμαχο στην περιοχή. Έτσι ο πρόεδρος Πούτιν πήρε ένα υψηλό ρίσκο, με την ενεργή εμπλοκή στον πόλεμο, στην προσπάθεια του να μετατρέψει τον κίνδυνο σε ευκαιρία για την χώρα του. Το αποτέλεσμα της επιλογής του θα φανεί από την ικανότητα των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων να παράγουν αποτελέσματα στο στρατιωτικό πεδίο καθώς και από την ικανότητα του διπλωματικού σώματος να αξιοποιήσει τα όποια κέρδη.

Επίσης με την στρατιωτική της εμπλοκή στον πόλεμο η Ρωσία ξάφνιασε τους δυτικούς αξιωματούχους, οι οποίοι παρατηρούν μια προσπάθεια <<επανεξισορρόπησης>> εκ μέρους της στην περιοχή, αποδεικνύοντας ότι έχει την στρατιωτική ικανότητα να υποστηρίξει επιχειρήσεις μακριά από την επικράτειά της. Ενώ κάποιοι αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ σημείωσαν ότι η Ρωσία με την αποστολή προηγμένων όπλων έχει την δυνατότητα να δημιουργήσει ελεύθερες ζώνες  και να προστατεύσει τους λιμένες θερμών υδάτων ενάντια σε αντιπάλους παγκόσμιας κλάσης. Σίγουρα ο πρόεδρος Πούτιν με αυτήν του την επιλογή στέλνει μήνυμα στους δυτικούς ότι δεν μπορούν να αγνοηθούν τα συμφέροντα της στην Μεσόγειο αλλά και προς την Άγκυρα να μην σκεφθεί να παίξει γεωπολιτικά παιχνίδια με τα στενά καθώς αυτό θα έχει ολέθριες συνέπειες για την Τουρκία.

Συνοψίζοντας η Ρωσία επιθυμεί να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ρευστή και μεταβαλλόμενη  περιοχή της Μεσογείου όπως αποδεικνύουν και οι ενέργειές της, όμως καθίσταται εξαιρετικά αμφίβολο κατά πόσο έχει την δυνατότητα να προβάλει την ισχύ της σε μια περιοχή που τις τελευταίες δεκαετίες χαρακτηρίζεται και ως <<Νατοϊκή λίμνη>>.

Continue Reading

ΑΜΥΝΑ

Τουρκικές προκλήσεις στο Αιγαίο: Προς μια νέα ελληνική αποτρεπτική στρατηγική

ΝΙΚΟΛΕΤΤΑ ΚΟΥΡΟΥΣΙΗ

Published

on

H τουρκική επιθετικότητα εντείνεται στο Αιγαίο υπό το φως των γεωπολιτικών δεδομένων που διαμορφώνονται στην περιοχή, στο πλαίσιο ενός αναδυόμενου πολυπολικού διεθνούς συστήματος, μέσα στο οποίο η Τουρκία επιδιώκει να έχει κυρίαρχο ρόλο. Αναμφίβολα σε αυτό το πλαίσιο η Τουρκία θα επιχειρήσει να κυριαρχήσει περίπου ολοκληρωτικά στο Αιγαίο, με τη συνεχή αναβάθμιση των προκλήσεων της, αφήνοντας στην Ελλάδα κάποιου είδους «συμβολική» κυριαρχία. Η στρατηγική που χρησιμοποιεί η Ελλάδα δεν μπορεί να ανταποκριθεί επαρκώς στην τουρκική προκλητικότητα και είναι αναγκαία η χάραξη μιας νέας ελληνικής αποτρεπτικής στρατηγικής.

Σε αυτό το σημείο πρέπει να επισημάνουμε ότι όλα τα σοβαρά και υπεύθυνα κράτη κατά την διεθνή συμπεριφορά τους τείνουν να επιτύχουν την βελτίωση ή έστω την σταθερότητα της εθνικής  ισχύος και είναι υποχρεωμένα να παρεμποδίσουν την επιδείνωση της  θέσης ισχύος τους. Για τον σκοπό η πολιτική ηγεσία της χώρας έχει την ευθύνη να εφαρμόζει μια εθνική στρατηγική με τη χρήση όλων των μέσων του κράτους όπως η διπλωματία, η οικονομία, η στρατιωτική ισχύς, ο πολιτισμός κλπ.

Διαπιστώνουμε εντούτοις ότι επί της παρούσης, η άμυνα –ασφάλεια και η οικονομική ισχύς της Ελλάδας, που αποτελούν πυλώνες της σκληρής ισχύος ενός κρατικού δρώντος βρίσκονται υπό κατάρρευση.  H άμυνα – ασφάλεια αποτελεί τον κυριότερο πυλώνα και τον παράγοντα που μηδενίζει το γινόμενο και αν μειωθεί στο ελάχιστο, τότε το αποτέλεσμα μπορεί να είναι η διάλυση της κρατικής οντότητας και πιθανότατα η εξαφάνιση της εθνικής ταυτότητας. Επομένως ο παράγοντας άμυνας – ασφάλεια δεν πρέπει να καθίσταται αντικείμενο λαϊκισμού και απαξίωσης με οποιονδήποτε τρόπο σε βαθμό που να μην μπορούν οι εθνικές ένοπλες δυνάμεις να επιτελέσουν το καθήκον της διαφύλαξης των εθνικών  συνόρων και ιδιαίτερα σε μια εποχή που η Τουρκία, μια σύγχρονη αναθεωρητική δύναμη εφαρμόζει συνεχώς τα τελευταία χρόνια, μια ιδιαίτερα διεκδικητική πολιτική σε όλους τους τομείς.

Αναφορικά με την αντιμετώπιση των τουρκικών προκλήσεων, ενώ εδώ και μερικά χρόνια το επίσημο ελληνικό αμυντικό δόγμα έχει μετονομαστεί σε αποτρεπτικό, η Ελλάδα ακολουθεί κατευναστικές τάσεις. Η πολιτική κατευνασμού (Appeasement) που ακολουθεί δυστυχώς τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα απέναντι στην Τουρκία,  ιστορικά έχει αποδειχθεί ότι δεν οδηγεί αναγκαστικά στην ειρήνη , αλλά εν τέλει σε πόλεμο, όπως χαρακτηριστικά συνέβη στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1930, όταν ο Χίτλερ ανέβηκε στην εξουσία στη Γερμανία και η αναθεωρητική πολιτική του δεν αντιμετωπίστηκε τότε όπως θα έπρεπε από τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής  και κυρίως την Αγγλία του Τσάμπερλαιν.

Σε αυτό το σημείο πρέπει να τονίσουμε ότι κανενός είδους πολεμική αντιπαράθεση με την Τουρκία ή με οποιονδήποτε άλλο δρώντα δεν είναι επιθυμητή αλλά για να επιτευχθεί η αποτροπή είναι αναγκαία μια αξιόπιστη αποτρεπτική στρατηγική. Όπως έλεγε και ο μεγάλος θεωρητικός της στρατηγικής, Σουν Τσου: «Aν θες την ειρήνη, να προετοιμάζεσαι για πόλεμο».

Κάθε αποτρεπτική στρατηγική στηρίζεται σε μια πειστική απειλή πολεμικής δράσης έναντι του εκάστοτε αντιπάλου που να διασφαλίζει ότι σε περίπτωση επιθετικής δράσης από την πλευρά του αφενός μεν δεν θα του επιτρέψει να επιτύχει τους σκοπούς του («αποτροπή διά της άρνησης» / «deterrence by denial»), αφετέρου δε, ακόμη κι αν τους επιτύχει, θα καταβάλει δυσανάλογα μεγάλο τίμημα γι’ αυτό («αποτροπή διά της τιμωρίας» / «deterrence by punishment»).

Σημαντικό στοιχείο κάθε αξιόπιστης αποτρεπτικής πρότασης είναι ότι ο αποτρέπων θα πρέπει να είναι σε θέση όχι μόνο να επιφέρει μεγάλα κόστη στον αντίπαλο αλλά να υποστεί και ο ίδιος βαριές απώλειες.

Παράδειγμα αποτελεί η αποτρεπτική στρατηγική των ΗΠΑ στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου που περιλάμβανε την αποδοχή της ολοκληρωτικής καταστροφής της χώρας  από μαζικές ανταλλαγές πυρηνικών πληγμάτων σε περίπτωση που η Σοβιετική Ένωση προσέβαλλε τη Δυτική Ευρώπη.

Μείζον ζήτημα της ελληνικής αποτρεπτικής στρατηγικής που εφαρμόζεται επί της παρούσης είναι ότι λειτουργεί απέναντι στις τουρκικές προκλήσεις αντανακλαστικά και προβλέψιμα, αφήνοντας στην Τουρκία την πρωτοβουλία των κινήσεων, η οποία αποκτά τη δυνατότητα να επιτυγχάνει κάθε φορά μικρά κέρδη, τα οποία συνολικά είναι αξιοσημείωτα, χωρίς, μάλιστα να ρισκάρει η ίδια να εμπλακεί σε πολεμικό επεισόδιο καθώς εκείνη αποφασίζει σε ποιο βαθμό θα κλιμακώσει την ένταση.

Επομένως για να «λειτουργήσει» η αποτροπή η Ελλάδα θα πρέπει να αυξήσει σε σημαντικό βαθμό τη μη προβλεψιμότητα των ενεργειών της έναντι της Τουρκίας ούτως ώστε η τελευταία να μην είναι βέβαιη ότι οι προκλήσεις της είναι απολύτα ασφαλείς όσο η ίδια δεν αποφασίζει να οδηγήσει τα γεγονότα σε επίπεδο πολεμικής αντιπαράθεσης και να σταματήσει να θεωρεί δεδομένο ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να το πράξει.

Όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως, βασικό στοιχείο της αποτροπής είναι τα πλήγματα που είσαι σε θέση να επιφέρεις στον αντίπαλο σου, πράγμα το οποίο εξαρτάται όχι μόνο από την ικανότητα του αποτρέποντος αλλά και του βαθμού τρωτότητας του αντιπάλου.

Σε περίπτωση που η Τουρκία εμπλέκονταν σε πόλεμο με κάποια άλλη χώρα θα μπορούσαν να να πυροδοτήθούν απρόβλεπτες και μη ελεγχόμενες καταστάσεις στο εσωτερικό της χώρας καθώς –όπως έγινε τελευταία αντιληπτό σε μεγάλο βαθμό – η Τουρκία είναι μια χώρα με αντιφάσεις στην εσωτερική της δομή  ενώ μείζον ζήτημα για αυτήν αποτελεί το Κουρδικό ζήτημα, που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μεγάλη εσωτερική πολεμική αντιπαράθεση.

Επομένως εφόσον η Τουρκία θα κινδύνευε να βρεθεί αντιμέτωπη με καταστάσεις που θα μπορούσαν να απειλήσουν ακόμη και την ίδια της την υπόσταση αν εμπλεκόταν σε πολεμική αναμέτρηση με την Ελλάδα  μια ρεαλιστική ελληνική αποτρεπτική πρόταση, που θα στοχεύει ακριβώς στο να αποφύγει την πολεμική αναμέτρηση, θα πρέπει να περιλαμβάνει και αυτή την πιθανότητα.

Επιπρόσθετα μια αποτρεπτική πρόταση δεν είναι ανάγκη να στρέφεται μόνο εναντίον του αντιπάλου αλλά είναι δυνατό να «εμπλέκει» και άλλους ισχυρούς δρώντες του διεθνούς συστήματος.

Στην περίπτωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, το γεγονός ότι και οι δύο χώρες ανήκουν στο ΝΑΤΟ σημαίνει ότι μια αναμέτρηση μεταξύ τους θα είχε συνέπειες στη συνοχή της Συμμαχίας και επομένως σε όλο το πλέγμα των παγκόσμιων ισορροπιών. Αν η σύρραξη αυτή είχε πολύ μικρή διάρκεια οι συνέπειες μάλλον θα ήταν διαχειρίσιμες, με την παρέμβαση των ΗΠΑ να λειτουργεί ετεροβαρώς υπέρ της Τουρκίας στα ανταλλάγματα που θα της προσέφεραν, ακριβώς επειδή τη φοβούνται, ενώ θεωρούν την Ελλάδα «δεδομένη».  Σε περίπτωση που η Ελλάδα καταφέρει να περάσει το μήνυμα ότι υπάρχει η πιθανότητα να επιλέξει ακόμη και το να εμπλακεί σε παρατεταμένη πολεμική αντιπαράθεση αν έτσι κρίνει σκόπιμο, τότε η συνοχή του ΝΑΤΟ θα απειληθεί σοβαρά και οι ΗΠΑ πιθανόν να αναγκαστούν να αλλάξουν τις επιλογές τους και να κινηθούν προς την αποφασιστική στήριξη της Ελλάδας. Κάτι τέτοιο βέβαια, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα συμβεί αλλά, σε κάθε περίπτωση, η ενίσχυση της μη προβλεψιμότητας των ελληνικών αντιδράσεων στην τουρκική εντεινόμενη επιθετικότητα, στον αναγκαίο βαθμό που επιτρέπεται και επιβάλλεται, μπορεί να καταστεί σε μεγάλο βαθμό επωφελής για τη χώρα, τόσο έναντι της Τουρκίας όσο και έναντι των ΗΠΑ και των άλλων χωρών της Δύσης.

Συνοψίζοντας, καθίσταται σαφές ότι είναι απαραίτητη η χάραξη μιας νέας αποτρεπτικής στρατηγικής πρότασης από την ελληνική πλευρά που να είναι αξιόπιστη, να διασφαλίζει την ύπαρξη της χώρας και να αντιμετωπίζει τις προκλήσεις που απορρέουν από την τουρκική και όχι μόνο επιθετικότητα, στο ασταθές αναδυόμενο πολυπολικό σύστημα της εποχής μας.

Continue Reading

ΑΜΥΝΑ

Οι γίγαντες της ιδιωτικής ασφάλειας

Published

on

By

Η έννοια του μισθοφόρου είναι φορτισμένη αρνητικά και οι ίδιοι δεν θέλουν να τη χρησιμοποιούν. Συστήνονται ως «σύμβουλοι σε θέματα ασφάλειας» ή «στελέχη εταιρειών παροχής στρατιωτικών υπηρεσιών». Οι συνθήκες έχουν αλλάξει, αλλά η ουσία της αποστολής παραμένει η ίδια και μετά το 2001 και την επίσημη έναρξη του πολέμου ενάντια στην τρομοκρατία, ο κλάδος παρουσιάζει μεγάλη ανάπτυξη. Επαγγελματίες με υψηλή εκπαίδευση και τυχοδιώκτες που αναζητούν την περιπέτεια και το κέρδος, επιχειρούν μαζί στα πιο επικίνδυνα σημεία του πλανήτη.

Στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας ο εχθρός δεν έχει πατρίδα, οι τακτικές και οι μέθοδοί του αδιαφορούν για τις διεθνείς συνθήκες και τη νομιμότητα. Οι κυβερνήσεις θέλουν αποτελέσματα, αλλά δεν θέλουν να γνωρίζουν λεπτομέρειες. Ο μύθος που συνοδεύει τους ιδιωτικούς στρατούς καλύπτει τα πάντα: από την προστασία διπλωματικών αποστολών και βαθύπλουτων επιχειρηματιών, ως τις «μαύρες» αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις. Η κοινή γνώμη μοιάζει να έχει υιοθετήσει γι’αυτούς τους ανθρώπους, την εικόνα του αδίστακτου τυχοδιώκτη και συχνά εγκληματία- κυρίως μέσα από την οπτική του κινηματογράφου και της λογοτεχνίας. Αυτή η εικόνα είναι συνήθως στρεβλή και εστιάζει σε μεμονωμένες περιπτώσεις.

Πολεμώντας στους πολέμους κάποιου άλλου, ή προστατεύοντας ευαίσθητους στόχους, οι ιδιωτικές εταιρείες γνωρίζουν άνθηση παγκοσμίως και η προσφορά εργασίας καλύπτεται άμεσα από τη ζήτηση. Ριψοκίνδυνοι επαγγελματίες, αναλαμβάνουν αποστολές σε όλα τα καυτά σημεία του πλανήτη, με αμοιβές που φτάνουν και τα 1.500$ την ημέρα. Οι ιδιωτικές εταιρείες ασφάλειας γιγαντώνονται και αποκτούν μαζί με τα συμβόλαια, νέες αρμοδιότητες και αυξημένο ρόλο στα πεδία των συγκρούσεων. Ας δούμε τις μεγαλύτερες.

G4S

Με παρουσία σε περισσότερες από 125 χώρες και ορισμένα από τα πλέον επικίνδυνα σημεία του πλανήτη σε Αφρική και Λατινική Αμερική, η G4S με τους 625.000 εργαζόμενους είναι σίγουρα ο κολοσσός στον τομέα της ιδιωτικής ασφάλειας. Πέρα από τις χρηματαποστολές, φύλαξη αεροδρομίων, πρεσβειών κλπ,  η G4S προσφέρει τις υπηρεσίες της σε μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες που χρειάζονται βαριά οπλισμένους φρουρούς, καθώς και σε κυβερνήσεις καθαρίζοντας ναρκοπέδια, εκπαιδεύοντας προσωπικό. Η παρουσία της σε σημεία έντασης είναι σημαντική. Το 2008 απορρόφησε την Armorgroup, μια σημαντική εταιρεία του χώρου με 9.000 καλά εκπαιδευμένους φρουρούς. Η Armorgroup συνόδευσε τα μισά φορτία με τροφοδοσίες στο Ιράκ κατά τη διάρκεια της αμερικανικής παρουσίας.

Unity Resources Group

Στρατολογώντας βετεράνους από Αυστραλία, ΗΠΑ και Μ. Βρετανία, η Unity Resources Group είναι περισσότερο γνωστή από τη φύλαξη της πρεσβείας της Αυστραλίας στη Βαγδάτη. Η παρουσία της στο Ιράκ άρχισε να μεγαλώνει μετά την απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων. Η Αυστραλιανή εταιρεία με προσωπικό  1.200 ανδρών, δραστηριοποιείται επίσης σε Αφρική, Κεντρική Ασία και Ευρώπη.  Στο Λίβανο είχε βοηθήσει στην ασφάλεια των βουλευτικών εκλογών.

Academi

Ο πιο γνωστός ιδιωτικός στρατός, η διαβόητη Blackwater που στη συνέχεια μετονομάστηκε σε Xe Services, σήμερα λειτουργεί ως Academi. Διαθέτει τις πιο σύγχρονες ιδιωτικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις εκπαίδευσης στον κόσμο, σε μια έκταση 7.000 στρεμμάτων στη Βόρεια Καρολίνα. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Blackwater διέθετε το 2007 20.000 εκπαιδευμένους στρατιώτες, 20 αεροσκάφη, ένα στόλο από τεθωρακισμένα οχήματα και ειδικά εκπαιδευμένα σκυλιά. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της δύναμης έχει σταλεί σε Ιράκ και Αφγανιστάν. Η Academi είχε αναλάβει την προστασία των δρόμων της Νέας Ορλεάνης μετά τον τυφώνα Κατρίνα. Έχει συμμετάσχει σε επιχειρήσεις καταπολέμησης των καρτέλ ναρκωτικών.

Erinys

Με ιδιαίτερη παρουσία στην Αφρική και συμβόλαια ασφάλειας πλουτοπαραγωγικών πηγών στο Κονγκό, η Erinys δραστηριοποιήθηκε φυσικά και στο Ιράκ. Έχοντας αναλάβει τη φύλαξη 282 κρίσιμων ενεργειακών υποδομών και αγωγών στη χώρα, διέθεσε 16.000 φρουρούς της, στη μεγαλύτερη έως σήμερα αποστολή της.

Asia Security Group

Με έδρα την Καμπούλ, η Asia Security Group έχει ισχυρή παρουσία στο Αφγανιστάν με προσωπικό 600 ανδρών. Στο παρελθόν ανήκε στον πρώτο ξάδελφο του προέδρου Καρζάϊ, Χασμάτ. Ο στρατός των ΗΠΑ έχει αναθέσει συμβόλαια πολλών εκατομμυρίων στην Asia Security Group για την προστασία των νηοπομπών με την τροφοδοσία των συμμάχων στο νότο.

DynCorp

Με έδρα τη Βιρτζίνια των Ηνωμένων Πολιτειών, η DynCorp με 10.000 εκπαιδευμένους στρατιώτες και 3,5 δισ.$ έσοδα, δραστηριοποιείται σε Αφρική, Ανατολική Ευρώπη και Λατινική Αμερική. Η εταιρεία έχτισε τη φήμη της πολεμώντας Κολομβιανούς αντάρτες. Συμμετέχει σε επιχειρήσεις καταπολέμησης των καρτέλ ναρκωτικών. Στο παρελθόν ανέλαβε αποστολές αφοπλισμού ανταρτών σε Σομαλία, Λιβερία και το Νότιο Σουδάν. Η DynCorp είναι μια από τις οκτώ ιδιωτικές στρατιωτικές εταιρείες, που επιλέχθηκαν από την κυβέρνηση των ΗΠΑ για να παραμείνουν στο Ιράκ, και να αντικαταστήσουν τον  αμερικανικό στρατό μετά την απόσυρσή του.

Triple Canopy

Ένας καλά εκπαιδευμένος ιδιωτικός στρατός στη ζούγκλα της Αφρικής, με 4.500 στρατιώτες κυρίως από το Περού και την Ουγκάντα, αποτελεί το προσωπικό της Triple Canopy. Στην Αϊτή φυλάσσει την πρεσβεία των ΗΠΑ και στο Ισραήλ τους αμερικανούς διπλωμάτες. Στο Ιράκ έχει συμβόλαια ύψους 1,5 δισ. $ και είναι επίσης μια από τις οκτώ επιλογές της αμερικανικής κυβέρνησης.

Aegis Defense Services

Παρέχει υπηρεσίες ασφαλείας σε αποστολές των Ηνωμένων Εθνών, ιδιώτες, πετρελαϊκές εταιρείες και την Αμερικανική κυβέρνηση, κυρίως στο Ιράκ. Η Aegis Defense Services έχει επίσης παρουσία στο Αφγανιστάν και το Μπαχρέιν, προσφέροντας παράλληλα υπηρεσίες διαχείρισης και αντιμετώπισης κρίσεων, εκτίμησης κινδύνου. Έχει 5.000 άτομα προσωπικό.

Defion Internacional

Με έδρα το Περού και γραφεία σε Ντουμπάι, Ιράκ, Φιλιππίνες και τη Σρι Λάνκα, η Defion Internacional στρατολογεί και εκπαιδεύει προσωπικό από όλη τη Λατινική Αμερική σε όλες τις ειδικότητες: σωματοφύλακες, οδηγοί, φρουροί, στρατιώτες. Η εταιρεία αναλαμβάνει συμβόλαια σε όλο τον κόσμο.

Continue Reading

Latest

NEW AGE DIPLOMACY1 week ago

Η εποχή της διπλωματίας των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας

Η ενέργεια διαμορφώνει τον τρόπο λειτουργίας των οικονομιών και των κοινωνιών μας και βρίσκεται σταθερά στην κορυφή της παγκόσμιας ατζέντας...

GREEN PLANET2 months ago

Πως συνδέονται τα ανθρώπινα δικαιώματα με την περιβαλλοντική ασφάλεια

Τα ανθρώπινα δικαιώματα συνδέονται άμεσα με την περιβαλλοντική ασφάλεια. Σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες, οι φυσικοί πόροι και η δίκαιη διανομή...

ΕΥΡΩΠΗ4 months ago

Βία στα χρόνια της εικόνας και των fake news

Στην εποχή των fake news, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται

NEW AGE DIPLOMACY6 months ago

Βιο-διπλωματία: Η εθνική και πολιτισμική ταυτότητα αναπόσπαστες διαστάσεις της παγκοσμιοποίησης

Η επικοινωνία σε όλο τον κόσμο γίνεται ολοένα ταχύτερη και πιο αξιόπιστη, παρέχοντας μία διαφορετική προοπτική του χρόνου και του...

NEW AGE DIPLOMACY8 months ago

UNESCO: Η παγκόσμια συνείδηση χρειάζεται άμεσα rebranding

Διπλωμάτης, διανοούμενος, πολίτης του κόσμου. Μετά την ανακοίνωση της υποψηφιότητάς του από το Κατάρ τον Μάρτιο του 2016, πολλές χώρες...

Trending

Copyright © 2018 PRESSCODE