Loading Posts...

Για πολλούς δυτικούς αναλυτές η «επανάσταση των γιασεμιών» στην Τυνησία, ήταν ένα μεμονωμένο γεγονός λόγω των πολλών ιδιαιτεροτήτων- τόσο σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο, όσο και λόγω της γεωπολιτικής θέσης της χώρας. Η διάψευση ήρθε πολύ σύντομα και με τον πιο σκληρό τρόπο.

Το κράτος- ηγέτης της Μέσης Ανατολής , η Αίγυπτος, συγκλονίζεται από τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις των τελευταίων τριάντα ετών, απαιτώντας την αλλαγή του καθεστώτος. Είναι βέβαιο πως βλέπουμε μόνο την επιφάνεια, καθώς κανείς δεν μπορεί ακόμα με βεβαιότητα να προσδιορίσει τους οργανωτές και τις επιδιώξεις του κινήματος. Επίσης βέβαιο είναι πως παρακολουθούμε έναν ανησυχητικό μετασχηματισμό στον Ισλαμικό κόσμο, που θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα όχι μόνο τη σταθερότητα και τους γεωπολιτικούς συσχετισμούς στην περιοχή, αλλά και τις παγκόσμιες ισορροπίες.

Σε αντίθεση με την Τυνησία, οι Αιγυπτιακές αρχές ήταν ήδη σε επίπεδα κόκκινου συναγερμού, πολύ πριν ξεσπάσουν οι διαδηλώσεις και σε πλήρη ετοιμότητα. Το φιάσκο των εκλογών του περασμένου Νοεμβρίου και οι καταγγελίες της αντιπολίτευσης, αλλά και η επίθεση εναντίον της Κοπτικής Εκκλησίας τα Χριστούγεννα, υπογράμμισαν με έντονο τρόπο τις εντάσεις και τη ριζοσπαστικοποίηση που βίωνε η χώρα.

Η πρόσφατη οικονομική κρίση δεν άφησε ανεπηρέαστη την Αίγυπτο, σπρώχνοντας στη φτώχεια ακόμα μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού: περίπου τέσσερις στους δέκα ζουν με λιγότερα από δύο δολάρια την ημέρα, ενώ η ανεργία στους νέους ανεβαίνει σε πρωτοφανή επίπεδα. Τρείς στους δέκα είναι αναλφάβητοι. Η αντιπολίτευση έχει δει τα στελέχη της να διώκονται, να φυλακίζονται ή να εξοντώνονται και οι «Αδελφοί Μουσουλμάνοι», η κυριότερη αντιπολιτευτική δύναμη, παραμένει εκτός νόμου.

Ο ογδονταδυάχρονος Αιγύπτιος Πρόεδρος Χόσνι Μουμπάρακ συμπληρώνει 30 χρόνια στην ηγεσία της χώρας και η επιμονή του να προωθήσει τον γιό του, Γκαμάλ ως τον διάδοχό του, έχει δημιουργήσει ρωγμές στις σχέσεις του με την – μέχρι πρότινος- πλήρως ελεγχόμενη στρατιωτική ηγεσία, που αντιτίθεται σθεναρά. Η πρόσφατη διάθεση για συμβιβαστική λύση, ίσως να οφείλεται στην επιδείνωση της κατάστασης της υγείας του, φήμη που διαδίδεται έντονα τους τελευταίους μήνες. Ίσως αυτή η φήμη (ή η πραγματικότητα) να λειτούργησε ως ο καταλύτης των εξελίξεων, με τις ομάδες να διαγκωνίζονται για την καλύτερη θέση στην κούρσα της διαδοχής.

Μέχρι στιγμής το κίνημα, που αποτελείται κυρίως από νέους ανθρώπους, εμφανίζεται να πορεύεται χωρίς  ηγέτες, με κύριο αίτημα την ανατροπή Μουμπάρακ. Αυτό όμως είναι μόνο η επιφάνεια. Είναι προφανές πως υπάρχει υποκίνηση, άμεση ή έμμεση, ή το πιθανότερο, οργάνωση. Διπλωματικές πηγές επιμένουν πως το καθεστώς Μουμπάρακ είναι βαθιά ριζωμένο στο στρατό και τις υπηρεσίες πληροφοριών και πως παρά τους κλυδωνισμούς, θα αντέξει. Είναι όμως έτσι, ή απλά εκφράζονται ευσεβείς πόθοι;

Ο στρατός είναι ο ένας από τους δυο πιθανούς υποκινητές. Θα ήθελε να αποτρέψει την άνοδο στην εξουσία του Γκαμάλ χρησιμοποιώντας τις διαδηλώσεις ως μοχλό πίεσης, με στόχο τη διατήρηση του καθεστώτος και τελικά την οικειοθελή αποχώρηση του Μουμπάρακ, ή μέσω πραξικοπήματος. Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι είναι η οργάνωση που συγκεντρώνει επίσης πολλές πιθανότητες ως υποκινητής του κινήματος. Θα ήθελε να παραμείνει προς το παρών στη σκιά και να αφήσει να δημιουργηθεί μια ευνοϊκή εικόνα προς τη Δύση, από ένα ανεξάρτητο φιλελεύθερο κίνημα που θα της ανοίξει το δρόμο. Αυτό ακριβώς όμως απεύχεται η Δύση.

Μια πιθανή επικράτηση του πολιτικού Ισλάμ στην Αίγυπτο, θα σηματοδοτήσει κύμα εξεγέρσεων και ανατροπών όλων των Αραβικών καθεστώτων, ένα πραγματικό πολιτικό σεισμό που θα ανατρέψει το γεωπολιτικό χάρτη της Μέσης Ανατολής. Θα επανακαθοριστούν οι σφαίρες επιρροής και οι όροι πρόσβασης στα ενεργειακά αποθέματα. Η ρήξη με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ θα αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την περιοχή με απρόβλεπτα αποτελέσματα και θα προκαλέσει νέο μεταναστευτικό κύμα προς την Ευρώπη.

Οι επόμενες μέρες θα είναι εξαιρετικά κρίσιμες για το μέλλον της Αιγύπτου καθώς η πορεία του κινήματος θα δοκιμασθεί και από τη συνοχή του. Με τον Ελ Μπαραντέι να τίθεται επικεφαλής μιας μεταβατικής λύσης, θα αναζητηθούν συμμαχίες ανάμεσα στα κόμματα με καθορισμένους στόχους. Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι είναι ο βασικός παράγοντας και η στάση που θα κρατήσουν, βγαίνοντας από τη σκιά, θα είναι καθοριστική τόσο για την ενότητα του κινήματος, όσο και για την επιτυχία του.